I PSK 104/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 29 października 2025 r.
SSN Leszek Bielecki
w sprawie z powództwa D. L.
przeciwko D.
o przywrócenie do pracy i wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 29 października 2025 r.,
skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach
z dnia 28 lutego 2024 r., sygn. akt XI Pa 196/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od skarżącej na rzecz strony pozwanej kwotę
240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami
za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu
orzeczenia do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Katowicach XI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
wyrokiem z 28 lutego 2024 r., XI Pa 196/23, w sprawie z powództwa D. L.
przeciwko D. w M. o przywrócenie do pracy i wynagrodzenia za czas pozostawania
bez pracy, oddalił apelację powódki od wyroku Sądu Rejonowego Katowice –
Zachód w Katowicach z 13 czerwca 2023 r., VII P 422/21, oddalającego powództwo
w całości.
I PSK 104/24
2
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła powódka. We wniosku o
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazała, że skarga jest oczywiście
uzasadniona z uwagi na naruszenie art. 378 § 1 k.p.c., ponieważ sąd drugiej
instancji powinien rozpoznać sprawę jedynie w granicach zarzutów apelacji, nie zaś
rozpoznać sprawę w całości, to jest w zakresie naruszenia przepisów
postępowania, jak i prawa materialnego. Tymczasem Sąd zwrócił uwagę przede
wszystkim na brak zarzutu naruszenia art. 52 § 1 pkt. 1 k.p. stanowiącego
podstawę rozstrzygnięcia, wskazując przy tym, że apelacja nie odniosłaby skutku w
sytuacji, gdy Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował przepisy prawa
materialnego i orzekł o żądaniu strony.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany wniósł o wydanie
postanowienia w przedmiocie odmowy przyjęcia skargi do rozpoznania oraz o
zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zwrotu kosztów
zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na przyjęcie do merytorycznego
rozpoznania.
Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),
istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność
postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Funkcje
postępowania kasacyjnego powodują, że wniosek o przyjęcie skargi do
rozpoznania i jego uzasadnienie powinny koncentrować się na wykazaniu, iż w
konkretnej sprawie zachodzą istotne okoliczności przemawiające za interwencją
Sądu Najwyższego.
Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż
tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2
k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy
I PSK 104/24
3
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności
powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o jakich stanowi art. 3989 § 1 k.p.c.
Ponadto dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest
uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje
publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której
rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,
skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest
trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w
zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z 14 września 2016 r., V CSK 143/16, LEX nr
2135552; z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, LEX nr 2069457; z 1 grudnia 2015 r.,
I PK 71/15, LEX nr 2021944).
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca powołała
się na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
W razie powołania przesłanki przedsądu, jaką jest oczywista zasadność
skargi, skarżący powinien zawrzeć w niej wywód prawny, z którego ta oczywista
zasadność będzie wynikała. Ma to być przy tym zasadność łatwo dostrzegalna już
nawet przy pobieżnej lekturze skargi (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 3
marca 2012 r., II PK 294/11, LEX nr 1214578). Ponadto z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
wynika konieczność nie tylko powołania się na okoliczność, że skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona, ale również wykazania, że przesłanka ta rzeczywiście
zachodzi. Oznacza to, że skarżący musi wskazać, w czym - w jego ocenie - wyraża
się „oczywistość” zasadności skargi oraz podać argumenty wykazujące, że
rzeczywiście skarga jest oczywiście uzasadniona. Sam zarzut naruszenia (nawet
oczywistego) określonego przepisu nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Skarżący powinien więc w
wywodzie prawnym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa
materialnego lub procesowego polegającą na jego oczywistości, widocznej prima
facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienia
Sądu Najwyższego: z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 nr 4, poz. 75;
z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531; z 9 marca 2012 r., I UK 370/11,
LEX nr 1215126; z 1 stycznia 2012 r., I PK 104/11, LEX nr 1215774).
I PSK 104/24
4
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że
skarżąca nie wykazała istnienia wskazanej przesłanki przedsądu. W uzasadnieniu
wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca nie podała żadnych
argumentów jurydycznych pozwalających uznać, że Sąd drugiej instancji w sposób
ewidentny, rażący uchybił przepisom prawa. Skarżąca ograniczyła się do
powtórzenia jedynego zarzutu zawartego w podstawie kasacyjnej, czyli naruszenia
art. 378 § 1 k.p.c., wskazując, że Sąd drugiej instancji powinien rozpoznać sprawę
„w granicach apelacji” a nie „w całości”. Tak zakreślona oczywista zasadność skargi
nie może doprowadzić do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
W procesie cywilnym obowiązuje system tzw. apelacji pełnej, w którym
postępowanie apelacyjne jest dalszym stadium postępowania przed sądem
pierwszej instancji, a sąd apelacyjny ma prawo i często obowiązek ponownego
badania sprawy, przeprowadzania w niezbędnym zakresie postępowania
dowodowego oraz orzekania na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w
pierwszej instancji i w postępowaniu apelacyjnym. Postępowanie apelacyjne jest
zatem kontynuacją postępowania merytorycznego. Sąd drugiej instancji rozpoznaje
sprawę w granicach apelacji, a nie apelację. Użyte w art. 378 § 1 k.p.c.
sformułowanie, że sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę "w granicach apelacji",
oznacza w szczególności, iż sąd odwoławczy dokonuje własnych ustaleń
faktycznych, prowadząc lub ponawiając dowody albo poprzestając na materiale
zebranym w pierwszej instancji (art. 381 i art. 382 k.p.c.) i kontroluje prawidłowość
postępowania przed sądem pierwszej instancji (por. uzasadnienie uchwały składu
siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 31 stycznia 2008 r., zasada prawna, III CZP
49/07, OSNC 2008 Nr 6, poz. 55; Monitor Prawniczy 2008 nr 22, s. 37, z uwagami
M. Kowalczuk; Palestra 2009 nr 1, s. 270, z glosą G. Rząsy i A. Urbańskiego).
Z uwagi na merytoryczny charakter postępowania apelacyjnego, obowiązkiem sądu
drugiej instancji nie może być poprzestanie na ustosunkowaniu się do zarzutów
skarżącego, lecz musi nim być - niezależnie od treści zarzutów - dokonanie
ponownych, własnych ustaleń faktycznych, a następnie poddanie ich ocenie pod
kątem prawa materialnego. Obowiązek czynienia ustaleń faktycznych w
postępowaniu odwoławczym istnieje więc bez względu na to, czy wnoszący
apelację podniósł zarzut dokonania wadliwych ustaleń faktycznych lub ich braku.
I PSK 104/24
5
Jednocześnie obowiązkiem sądu drugiej instancji jest zastosowanie właściwych
przepisów prawa materialnego niezależnie od stanowiska stron prezentowanego w
toku postępowania oraz zarzutów apelacyjnych. Sąd drugiej instancji powinien
dokonać wyczerpującej oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia
obowiązującego prawa materialnego i zdać z tej oceny relację w uzasadnieniu
swojego wyroku (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 23 czerwca 2/025 r.,
III USK 76/24, LEX nr 3899561).
Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., o kosztach
postępowania orzekając w zgodzie z art. 98 § 1 i 3 k.p.c.
[r.g.]
