I OZ 825/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 8 października 2024 r., sygn. akt II SPP/Gd 71/24 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 22 września 2023 r., nr SKO Gd/336/23 w przedmiocie zasiłku okresowego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 8 października 2024 r., sygn. akt II SPP/Gd 71/24, odmówił M.T. (dalej: skarżąca) przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF (k. 29).

Zażalenie na ww. postanowienie złożyła skarżąca nie zgadzając się z całością rozstrzygnięcia (k. 39).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie stwierdził sąd wojewódzki, że skarżąca nie uprawdopodobniła, jakoby niedotrzymanie terminu miało charakter niezawiniony.

Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jednocześnie w myśl art. 87 § 2 p.p.s.a. we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.

Mając na uwadze treść przywołanych powyżej przepisów, należy wskazać, że przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest instytucją wyjątkową, w związku z czym przesłanki przywrócenia terminu uchybionej czynności procesowej nie podlegają wykładni rozszerzającej. Zasadnicza przesłanka przywrócenia terminu, jaką jest brak winy w jego uchybieniu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest zatem dopuszczalne w sytuacji, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II GZ 921/14).

Mając powyższe na względzie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Powołane zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu okoliczności nie uzasadniają braku winy skarżącej, gdyż nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od strony przeszkód w prawidłowym i terminowym złożeniu wniosku.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że skarżąca wraz z pismem wzywającym do nadesłania uzupełnionego formularza PPF w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania otrzymała pouczenie o skutkach uchybienia temu terminowi. Sąd ten wbrew twierdzeniom skarżącej wywiązał się zatem z określonego w art. 6 p.p.s.a. obowiązku udzielenia stronie występującej w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczenia jej o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań.

Podkreślić należy, że termin do uzupełnienia braków formalnych wniosku jest terminem ustawowym i nie może być skracany, ani przedłużany (por. postanowienie NSA z 6 kwietnia 2011 r., I OZ 217/11). Przedłużenie terminu dopuszczalne jest bowiem jedynie w przypadku terminów sądowych (art. 84 p.p.s.a.), natomiast termin do uzupełnienia braków formalnych wniosku procesowego, jakim jest wniosek o przyznanie prawa pomocy, jest terminem ustawowym wynikającym z art. 49 § 1 w zw. z art. 252 § 2 p.p.s.a. (por. uchwała 7 sędziów NSA z 21 kwietnia 2008 r., I OPS 1/08). Jako taki, termin ten nie może być przedłużany.

Okoliczność, że uchybienie terminu nastąpiło z powodu kierowania się przez skarżącą treścią pouczeń z innych spraw, nie stanowi o braku winy w uchybieniu terminu do dokonania tej czynności. Wręcz przeciwnie - należy potraktować to jako brak należytej staranności skarżącej, która prawidłowo pouczona o konsekwencjach nieuzupełnienia braków formalnych w zakreślonym terminie, nie dopilnowała swoich interesów. Argumentacja wniosku o przywrócenie terminu, opierająca się na ww. okoliczności, nie może, w świetle obowiązku szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności w postępowaniu sądowym, wywołać zamierzonego przez skarżącą skutku.

Niezastosowanie się przez skarżącą do nadesłanego jej pouczenia, z jednoczesnym brakiem przesłanek wyłączających zawinienie prowadzi do stwierdzenia, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, a co za tym idzie Sąd I instancji trafnie odmówił przywrócenia terminu uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznaje prawa pomocy.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.