I OZ 202/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Gminy Miasta Ełk na postanowienie zawarte w punkcie II (drugim) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 4 lutego 2025 r. sygn. akt II SA/Ol 877/24 w sprawie ze skargi Gminy Miasta Ełk na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 2 października 2024 r., nr WIN-III.7581.49.2024.KT w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie zawarte w punkcie II (drugim) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 4 lutego 2025 r. sygn. akt II SA/Ol 877/24 i w tym zakresie zasądzić od Wojewody Warmińsko-Mazurskiego na rzecz Gminy Miasta Ełk kwotę 4201 zł (cztery tysiące dwieście jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W punkcie I wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 4 lutego 2025 r. sygn. akt II SA/Ol 877/24 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość. Postanowieniem zawartym w punkcie II niniejszego wyroku (dalej postanowienie z 4 lutego 2025 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zasądził od Wojewody Warmińsko-Mazurskiego na rzecz Gminy Miasta Ełk (dalej skarżący) 1081 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że o należnych skarżącemu kosztach postępowania sądowego w łącznej kwocie 1081 zł (obejmujących zwrot równowartości uiszczonego wpisu od skargi - w kwocie 601 zł oraz wynagrodzenia radcy prawnego - 480 zł) orzeczono stosownie do art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej ppsa).

Zażalenie na postanowienie o kosztach zawarte w punkcie II wyroku z dnia 4 lutego 2025 r. złożył skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżając je w części i wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia przez zasądzenie od Wojewody Warmińsko-Mazurskiego na jego rzecz 4.201 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy polegające na niewłaściwym zastosowaniu w sprawie przepisu art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

W oparciu o powyższy zarzut wniesiono o zmianę przedmiotowego postanowienia i zasądzenie od Wojewody Warmińsko-Mazurskiego na rzecz Gminy Miasta Ełk kwoty 4.201 zł (cztery tysiące dwieście jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 205 § 2 ppsa, do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez [...] radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego [...] radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowoadministracyjnego, a więc także i wynagrodzeniu pełnomocnika strony wygrywającej proces, ma charakter wtórny w stosunku do rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, stanowiąc - co do zasady - jego konsekwencję.

Wysokość wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego skarżącego ustalić należało w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935), zgodnie z którym stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji: a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - stawkę obliczoną na podstawie § 2, [...], c) w innej sprawie - 480 zł. Rację ma przy tym skarżący, że Sąd I instancji błędnie zakwalifikował niniejszą sprawę jako tzw. "inną sprawę", o której stanowi § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia z 22 października 2015 r., w sytuacji w której winien był ustalić wysokość stawki należnej pełnomocnikowi skarżącego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia z 22 października 2015 r. Przedmiotem postępowania sądowego było rozpoznanie skargi na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego o ustaleniu odszkodowania na rzecz dotychczasowych współwłaścicieli za nieruchomość oznaczoną jako działka nr 230/6 położona w obrębie 0001 w Ełku, o pow. 0,0012 ha, która przeszła z mocy prawa na własność Gminy Miasto Ełk pod drogę publiczną na podstawie ostatecznej decyzji Starosty Ełckiego nr 31/2024 z dnia 12 lutego 2024 r.

Należy zwrócić uwagę - co słusznie zasygnalizował skarżący w uzasadnieniu zażalenia - że powyższy sposób ustalenia wysokości wynagrodzenia radcy prawnego, polegający na uznaniu, że przedmiotem sprawy o odszkodowanie za przejęte z mocy prawa pod drogi publiczne wydzielone działki gruntu jest należność pieniężna w postaci odszkodowania, znajduje potwierdzenie w uzasadnieniu uchwały NSA z 3.10.2016 r. I OPS 1/16, w której rozstrzygając zagadnienie dotyczące wpisu sądowego w tego rodzaju sprawach, wskazano, że: w sprawie, której przedmiotem jest wyłącznie odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości, choć znajduje ona podstawę w stosunku publicznoprawnym, rozstrzyga się wyłącznie o uprawnieniu właściciela nieruchomości do żądania naprawienia szkody. Wywłaszczenie nie jest zatem przedmiotem takiej sprawy w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, ale ustalenie odszkodowania. Badanie zgodności wywłaszczenia z prawem, może być przedmiotem odrębnych postępowań. Zasadniczym przedmiotem zaskarżonej decyzji w takiej sprawie nie jest pozbawienie prawa własności nieruchomości, ale należność pieniężna w przedstawionym wyżej rozumieniu przepisów art. 216 i art. 231 ppsa, bowiem skarżący może kwestionować tylko ustalenie wysokości odszkodowania zawarte w decyzji o odszkodowaniu. Decyzja ta kończy odrębne postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania, choć oczywiście dla jej wydania konieczne jest uprzednie wydanie decyzji, której skutkiem jest wywłaszczenie. Uznać należy, że decyzja o ustaleniu odszkodowania ma odrębny byt, jest formalnie i materialnie odrębną sprawą od sprawy w przedmiocie wywłaszczenia i jako taka bezpośrednio wiąże się z ustalanymi świadczeniami pieniężnymi, określając jedynie należność pieniężną w postaci odszkodowania. Decyzja taka kreuje jedynie należność pieniężną w postaci odszkodowania. Z takiej decyzji można wprost wyprowadzić obowiązek uiszczenia określonej kwoty pieniężnej. Skoro przedmiotem sprawy jest wyłącznie odszkodowanie, to wpisem od skargi należnym w takiej sprawie jest wpis stosunkowy określony w art. 231 ppsa w zw. z § 1 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zależny od wartości przedmiotu zaskarżenia. Odnosi się bowiem tylko do sumy pieniężnej, jaką jest kwota odszkodowania, nie zaś także do faktu wywłaszczenia nieruchomości (uchwała NSA z 3.10.2016 r. I OPS 1/16, ONSAiWSA 2017/1/1, s. 17). Wywód Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowany w przytoczonej uchwale ma analogiczne zastosowanie w sprawie odnoszącej się do ustalenia wysokości kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie.

Mając na względzie, że wartość odszkodowania wynosiła 20.001 zł, która to wartość zawiera się w przedziale powyżej 10.000 zł do 50.000 zł, o którym mowa w § 2 pkt 5 rozporządzenia z 22 października 2015 r., należało ustalić stawkę minimalną należną skarżącemu z tytułu reprezentowania go w niniejszym postępowaniu przez pełnomocnika będącego radcą prawnym w wysokości 3.600 zł. Łącznie zatem na rzecz skarżącego należało zasądzić zwrot 4.201 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Podsumowując, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, uwzględnił zażalenie.