I OW 231/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Matek Stojanowski Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta G. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta G. a Wójtem Gminy C. przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia oddalić wniosek.

PISMEM Z 14 LISTOPADA 2024 R. PREZYDENT MIASTA G. WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A WÓJTEM GMINY C. W SPRAWIE ROZPATRZENIA WNIOSKU M. S. O SKIEROWANIE JEJ DO DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zainteresowana jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną reprezentowaną przez opiekuna, który zamieszkuje w C.. Wnioskodawca wyjaśnił przy tym, że opiekun zainteresowanej wprawdzie zameldowany jest w G., ale przebywa pod tym adresem sporadycznie, zazwyczaj przez jeden weekend w miesiącu. W ocenie wnioskodawcy powoduje to, że właściwość miejscowa organu, który powinien rozparzyć złożony wniosek, powinna być wyznaczona z uwzględnieniem miejsca zamieszkania opiekuna zainteresowanej.

W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy C. wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta G. jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, podzielił stanowisko wnioskodawcy co do wyznaczenia organu właściwego w sprawie zgodnie z miejscem zamieszkania opiekuna zainteresowanej. Wskazał jednakże, że opiekun ten zameldowany jest w G., a w C. przebywa sporadycznie jako pracownik Ośrodka Opiekuńczo-Pielęgnacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Rozpoznając wniosek Prezydenta Miasta G., należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Wójtem Gminy C.. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpatrzenia wniosku o umieszczenie zainteresowanej w domu pomocy społecznej.

Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.), dalej: u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Jednakże w przypadku osoby przebywającej w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej – zgodnie z art. 101 ust. 2a tej ustawy – właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce lub domu.

Mając powyższe na uwadze, wskazać należy, że zainteresowana przebywa w Ośrodku Opiekuńczo-Pielęgnacyjnym w S., która to placówka w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego spełnia przesłanki uznania ją za placówkę wskazaną w art. 101 ust. 2a u.p.s. Oznacza to, że organem właściwym w sprawie jest organ gminy miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w placówce. Odnotować jednakże należy, że nadesłane akta nie pozwalają na ustalenie miejsca zamieszkania zainteresowanej, tak na podstawie art. 25, jak i art. 27 ustawy z dnia 23 kwietnia 1963 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r., poz. 1061), poprzedzającego umieszczenie jej we wspomnianym ośrodku lub innej tego placówce, o ile bezpośrednio przed rozpoczęciem pobytu w placówce w C. zainteresowana korzystała z instytucji opiekuńczych wymienionych w art. 101 ust. 2a u.p.s. Nie pozwala to zatem na ustalenie, czy miejscem tym była gmina pozostającego w sporze organu. Możliwe jest także, że zainteresowana przed rozpoczęciem pobytu w obecnej placówce miała miejsce zamieszkania na terenie gminy, której organ nie pozostaje w toczącym się sporze o właściwość. Odnotować w tym miejscu należy, że istotą rozstrzygnięcia sporu o właściwość, jest rozstrzygnięcie, który z organów pozostających w sporze jest właściwy w sprawie, co wyklucza m.in. możliwość wskazania jako organu właściwego organu nieuczestniczącego w sporze (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2018 r., sygn. akt I OW 23/18, czy z 8 stycznia 2025 r., sygn. akt I OW 179/24).

Uzasadnia to oddalenie wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość na podstawie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 15 § 2 p.p.s.a. i art. 64 § 3 p.p.s.a.