I OW 184/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski (spr.) Sędziowie NSA Karol Kiczka del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Gminy P. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy P. a Prezydentem Miasta K. przez wskazanie organu właściwego do udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego postanawia: umorzyć postępowanie.

Pismem z 13 grudnia 2022 r. Burmistrz Miasta P. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego między tym organem a Prezydentem Miasta K. w sprawie wskazanie organu właściwego do udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności, leków, gazu i paliwa do samochodu.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zainteresowany uzyskaniem środków z pomocy społecznej W.K. od 2014 r. mieszka w K., tam korzysta ze świadczeń opieki zdrowotnej, opłaca rachunki i załatwia bieżące sprawy urzędowe. Z ustaleń wnioskodawcy wynika, że od miesiąca jest osobą bezdomną zamieszkującą w altanie na ogródkach działkowych. Wnioskodawca podkreślił, że od [...] sierpnia 2013 do [...] grudnia 2014 r. zainteresowany zameldowany był na pobyt stały na terenie Gminy P., gdzie nigdy nie korzystał ze świadczeń pomocy społecznej. W ocenie wnioskodawcy powoduje to, że za miejsce zamieszkania zainteresowanego należy uznać Miasto K., a organy tego miasta za właściwe do przyznania zainteresowanemu zasiłku celowego.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta K. wniósł o wskazanie Burmistrza Gminy P. jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że zainteresowany zamieszkuje w altanie na ogródku działkowym przy ul. [...] w K., należącej do jego byłej partnerki. Wskazał, że altana ta nie spełnia warunków pozwalających na uznanie jej za lokal mieszkalny, w związku z czym zainteresowanego należy uznać za osobę bezdomną, której ostatnim adresem stałego zameldowania był adres w miejscowości P. Zaznaczył, że fakt pobytu zainteresowanego w K. i korzystanie w tej miejscowości ze świadczeń opieki zdrowotnej w związku ze złamaniem ręki pozostaje bez wpływu na właściwość miejscową organów.

Ponadto Prezydent Miasta K. wskazał, że z uwagi na sytuację zainteresowanego, podjęto w trybie art. 23 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: kpa, decyzję o przyznaniu na miesiąc styczeń 2023 r. pomocy w miejscu pobytu. Decyzje w tej sprawie zostały wydane [...] stycznia 2023 r., a wypłata świadczeń nastąpiła w dniu [...] stycznia 2023 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej: ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Rozpoznając wniosek Burmistrza Gminy P., należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta K. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania kwestii przyznania zainteresowanemu świadczeń ze środków pomocy społecznej.

Zauważyć jednakże należy, że pomimo trwającego sporu pomiędzy organami Prezydent Miasta K. wydał w dniu [...] stycznia 2023 r. decyzję o przyznaniu zainteresowanemu określonych w tej decyzji świadczeń ze środków pomocy społecznej i wypłacił te świadczenia. Zdaniem organu, który nadal uważa zainteresowanego za osobę bezdomną i uznaje się za niewłaściwy w sprawie, działania te były konieczne z uwagi na sytuację zainteresowanego i treść art. 23 kpa. Wyjaśnić należy, że w myśl tego przepisu do czasu rozstrzygnięcia sporu o właściwość organ administracji publicznej, na którego obszarze wynikła sprawa, podejmuje tylko czynności niecierpiące zwłoki ze względu na interes społeczny lub słuszny interes obywateli i zawiadamia o tym organ właściwy do rozstrzygnięcia sporu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis ten nie daje podstaw do rozstrzygnięcia sprawy decyzją merytoryczną przez organ kwestionujący swoją właściwość, a jedynie pozwala ze względu na szczególne okoliczności na dokonanie przez niego określonych czynności postępowania, przy czym powinny one ograniczać się do czynności dowodowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OW 98/12).

Wydanie natomiast decyzji o przyznaniu świadczeń ze środków pomocy społecznej i ich wypłata wskazuje, że pomiędzy wnioskodawcą a uczestnikiem postępowania – Prezydentem Miasta K., ustał negatywny spór o właściwość, co uzasadniało umorzenie postępowania w sprawie z wniosku Burmistrza Gminy P.

Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 w zw. z art. 161 § 1 pkt 3 ppsa, orzekł jak w postanowieniu.