I OSK 646/20

Dnia 4 stycznia 2022 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R[...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 listopada 2019 r., sygn. akt IV SAB/Po 165/19 w sprawie ze skargi R[...] na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Ś[...] w przedmiocie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym bezrobotnego postanawia zawiesić postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 13 listopada 2019 r., IV SAB/Po 165/19 oddalił w całości skargę R[...] na przewlekłe prowadzenie przez B[...] postępowania administracyjnego w przedmiocie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym bezrobotnego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący R[...], zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 151 w związku z art. 3 § 1 pkt 8 p.p.s.a. i w związku z art. 35 § 2 i § 3 k.p.a. przez zastosowanie w niniejszej sprawie i oddalenie skargi na przewlekłość postępowania, złożonej przez skarżącego z uwagi na fakt, że wg. Sądu I instancji istniała konieczność przeprowadzenia w sprawie postępowania wyjaśniającego przez organ, a zatem decyzja winna zostać wydana w terminie miesiąca, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie brak było jakichkolwiek podstaw do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, a w szczególności fakt kilkukrotnego kierowania pisma do organu, wskazywania różnych sygnatur czy kierowania pism do wiadomości kilku organów, nie może być przyczyną prowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie i nie może być przyczyną załatwienia sprawy (jak sam Sąd I instancji uznał nieskomplikowanej i nie wymagającej prowadzenia postępowania dowodowego) w terminie miesięcznym a nie niezwłocznie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy albowiem prowadziło do oddalenia skargi.

Mając na uwadze powyższe wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku przez stwierdzenie przewlekłego prowadzenia przez B[...] postępowania w przedmiocie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym bezrobotnego; wymierzenie Burmistrzowi Ś[...] grzywny w kwocie 20.000 PLN; zasądzenie od Burmistrza Ś[...] na rzecz skarżącego kwoty pieniężnej w wysokości 20.000 PLN, ewentualnie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a nadto o zasądzenie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.

Z okoliczności badanej sprawy wynika, iż wniosek o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym bezrobotnego skarżący złożył Burmistrzowi Ś[...] w dniu 24 kwietnia 2019 r. W dniu 20 maja 2019 r. skarżący złożył ponaglenie na prowadzenie przez organ postępowania w ww. sprawie w sposób przewlekły. W dniu 21 maja 2019 r. Burmistrz Ś[...] wydał decyzję nr O[...], ustalającą na rzecz skarżącego prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej od dnia 9 maja 2019 r. do 6 sierpnia 2019 r. W dniu 3 czerwca 2019 r. R[...]złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Ś[...] w sprawie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym bezrobotnego.

W następstwie rozstrzygnięcia przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w trybie art. 187 § 1 p.p.s.a. zagadnienia prawnego, czy wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu postępowania i wydaniu ostatecznej decyzji stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., podjęta zastała uchwała stwierdzająca, iż wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 k.p.a. (vide: uchwała NSA z dnia 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2019 r., II OSK 3732/18 Naczelny Sąd Administracyjny przedstawił do rozstrzygnięcia w trybie art. 187 § 1 p.p.s.a. składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego także inne zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, czy wniesienie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania po jego zakończeniu i wydaniu ostatecznej decyzji, stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów, rozpoznając powyższe zagadnienie prawne, postanowieniem z dnia 22 czerwca 2020 r., II OPS 3/19, na podstawie art. 187 § 3 p.p.s.a., przejął sprawę do rozpoznania. W motywach rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów wskazał, iż warunkiem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na przewlekłość postępowania prowadzonego na podstawie przepisów k.p.a., jest wniesienie ponaglenia w toku postępowania, którego prowadzenie w sposób przewlekły kwestionuje się w skardze (vide: postanowienie NSA z dnia 2 września 2020 r., II OSK 3732/18, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Postanowieniem z dnia 28 października 2021 r., II OSK 130/21 Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a. przedstawił składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozstrzygnięcia kolejne zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, czy skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania wniesiona po jego zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w trakcie postępowania administracyjnego, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 lub pkt 6 p.p.s.a., czy rozpoznaniu z uwzględnieniem art. 149 § 1 pkt 3, § 1a i § 2 p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. Powyższe zagadnienie prawne nie zostało dotychczas rozstrzygnięte przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd administracyjny może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Regulacja ta dotyczy kwestii prejudycjalnej, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, będzie miało wpływ na wynik innego postępowania. Rozstrzygnięcie zagadnienia prejudycjalnego winno być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego oraz bezpośrednio wpływać na wynik tego postępowania. Natomiast zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione względami celowości, sprawiedliwości oraz ekonomiki procesowej (vide: B.Dauter, B.Gruszczyński, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 301-303). Zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny. Ocena jego zasadności pozostawiona została do uznania sądu, który wydając postanowienie w tej kwestii powinien rozważyć, czy w danym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu sprawy. Dla sądu administracyjnego kwestią wstępną może być wyłącznie takie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne, aby stwierdzić czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem (vide: wyrok NSA z dnia 8 maja 2007 r., II OSK 694/06; wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2006 r., I FSK 845/05, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie celowe jest zawieszenie postępowania kasacyjnego ze względu na zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości. Jakkolwiek kwestia oceny skargi na bezczynność organu (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.) lub przewlekłe prowadzenie postępowania (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.), była już przedmiotem wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego mających charakter wyjaśniający poważne wątpliwości jakie budziły owe zagadnienia prawne (vide: uchwała NSA z dnia 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19; postanowienie z dnia 2 września 2020 r., II OSK 3732/18, www.orzeczenia.nsa.gov.pl), to jednak zagadnienie przedstawione do rozstrzygnięcia w trybie art. 187 § 1 p.p.s.a. postanowieniem Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 28 października 2021 r., II OSK 130/21, wskazuje na istnienie dalszych wątpliwości, których wyjaśnienie mieć będzie praktyczny aspekt, bowiem prowadzić będzie do konieczności wyrażenia jednoznacznej oceny w zakresie dopuszczalności skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesionych już po jego zakończeniu, w sytuacji gdy ponaglenie złożone zostało w trakcie postępowania administracyjnego. W konsekwencji rozstrzygniecie zagadnienia prawnego będzie miało zasadnicze znaczenie dla możliwości ujednolicenia orzecznictwa w powyższym zakresie. Rozstrzygnięcie to jest niezbędne dla stwierdzenia, czy zaskarżony wyrok pozostaje zgodny z prawem.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w związku z art. 193 p.p.s.a., postanowił zawiesić niniejsze postępowanie do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości, przedstawionego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2021 r., II OSK 130/21.