I OSK 630/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku N.B., A.B., P.B. i J.B. o zawieszenie postępowania sądowego w sprawie ze skargi kasacyjnej N.B., A.B., P.B. i J.B. od wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 1589/24 w sprawie ze skargi N.B., A.B., P.B. i J.B. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 30 kwietnia 2024 r. nr DO.7.7612.77.2022.PJ w przedmiocie stwierdzenia umorzenia postępowania z mocy prawa postanawia: zawiesić postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zwany dalej "Sądem I instancji", wyrokiem z dnia 25 października 2024 r., wydanym w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1589/24, oddalił skargę N.B., A.B., P.B. i J.B., zwanych dalej "skarżącymi", na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 30 kwietnia 2024 r., nr DO.7.7612.77.2022.PJ, w przedmiocie stwierdzenia umorzenia postępowania z mocy prawa.

Skarżący złożyli skargę kasacyjną od powyższego wyroku, w której sformułowano następujące zarzuty:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, powoływanej dalej jako "K.p.a.", w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491), powoływanej dalej jako "ustawa nowelizująca", w zw. z art. 2 i art. 21 i art. 64 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności poprzez umorzenie z mocy prawa postępowania administracyjnego dotyczącego wniosku skarżących z dnia 6 lipca 2020 r. w trakcie jego merytorycznego rozpoznawania, na skutek zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, która to norma jednakże nie powinna znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż w stanie faktycznym i prawnym sprawy jest ona oczywiście sprzeczna z art. 2, art. 21, art. 64 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, gdyż narusza zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa, a także pozbawia obywateli wynagrodzenia za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej i zamyka obywatelom dochodzenie przed sądem powszechnym wynagrodzenia za szkodę w postaci pozbawienia obywatela własności mienia na skutek niezgodnego z prawem działania organów władzy publicznej;

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy przez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", poprzez błędne przyjęcie, że organy administracji nie naruszyły art. 97 §1 pkt. 4 K.p.a. poprzez brak zawieszenia postępowania administracyjnego z urzędu w sytuacji, gdy organy administracyjne były obligatoryjnie zobowiązane do takiego działania, albowiem rozpoznanie wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich przez Trybunał Konstytucyjny (sygn. akt K 2/22) ma bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w niniejszej sprawie, bowiem wniosek Rzecznika stanowi zagadnienie wstępne w zakresie konstytucyjności przepisów, na których zarówno organ I i II instancji oparli swoje orzeczenie;

3. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy przez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez brak zawieszenia postępowania przez Sąd I instancji w sytuacji, gdy rozpoznanie wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich przez Trybunał Konstytucyjny (sygn. akt K 2/22) ma bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w niniejszej sprawie, bowiem wniosek Rzecznika stanowi zagadnienie wstępne w zakresie konstytucyjności przepisów.

W skardze kasacyjnej skarżący wnieśli o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego z uwagi na złożenie przez Rzecznika Praw Obywatelskich do Trybunału Konstytucyjnego wniosku o zbadanie zgodności art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej – w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa z art. 2 Konstytucji, z art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz z art. 77 ust. 2 Konstytucji, z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji – przez to, że pozbawia prawnej ochrony prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym – toczącej się pod sygn. akt K 2/22, albowiem rozpoznanie tej sprawy ma prejudycjalny charakter dla niniejszego postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania

administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Warunkiem zastosowania powyższego przepisu jest stwierdzenie przez sąd takiego związku pomiędzy sprawami, że wynik już toczącego się postępowania przed jednym z wymienionych w przepisie organów będzie miał charakter prejudycjalny w stosunku do sprawy sądowoadministracyjnej.

W rozpatrywanej sprawie takim postępowaniem jest toczące się przed Trybunałem Konstytucyjnym z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich postępowanie w sprawie o sygn. akt K 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej w zakresie, w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa, jest niezgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2, a także z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.

Jak wynika ze złożonego do Trybunału Konstytucyjnego wniosku zastrzeżenia Rzecznika budzi przyjęte w zaskarżonym przepisie rozwiązanie intertemporalne, które nakazuje umorzenie niektórych postępowań pozostających w toku.

Sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty bezpośrednio odnoszą się do zagadnienia objętego wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich, a ich rozpoznanie wymaga ustosunkowania się przez Naczelny Sąd Administracyjny do kwestii zgodności rozwiązań ustawowych z Konstytucją.

W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że pomiędzy rozpoznawaną sprawą a postępowaniem przed Trybunałem Konstytucyjnym zachodzi związek, o którym mowa w przytoczonym powyżej art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., co uzasadnia zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 P.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.