I OSK 1250/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy asystent sędziego Artur Dral po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 1387/22 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 20 maja 2022 r. nr SKO.4111/52/2022 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: zawiesić postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym do czasu podjęcia rozstrzygnięć w sprawach o sygnaturach akt: I OPS 2/24 i I OPS 1/25.

Wyrokiem z dnia 21 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 1387/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 20 maja 2022 r. nr SKO.4111/52/2022 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Skargę kasacyjną od ww. wyroku wniosła Skarżąca. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:

I. rażące naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP polegające na zastosowaniu przez wojewódzki sąd administracyjny w przedmiotowej sprawie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2) lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj.Dz.U.2023 poz. 390 ze zm.), podczas gdy w rzeczywistości przepis art. 17 ust. 5 pkt 2) lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U.2023 poz. 390 ze zm.) - w sytuacji w jakiej wyłącza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej matce lub ojcu osoby wymagającej opieki wyłącznie z uwagi na fakt, że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; bez zbadania czy w realiach konkretnej sprawy obiektywnie możliwym jest sprawowanie opieki nad osobą wymagającą opieki przez jest współmałżonka który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - jest sprzeczny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;

II. rażącą obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. art. 17 ust. 5 pkt 2) lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U.2023 poz. 390 ze zm.), podczas gdy w rzeczywistości przepis art. 17 ust. 5 pkt 2) lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U.2023 poz. 390 ze zm.) - w sytuacji w jakiej wyłącza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej matce lub ojcu osoby wymagającej opieki wyłącznie z uwagi na fakt, że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; bez zbadania czy w realiach konkretnej sprawy obiektywnie możliwym jest sprawowanie opieki nad osobą wymagającą opieki przez jest współmałżonka który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - jest sprzeczny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Wobec powyższego Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2024 r., w sprawie o sygn. akt I OSK 903/23 (I OPS 1/25), wydanym na podstawie art. 269 § 1 p.p.s.a. przedstawiono składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozstrzygnięcia następujące zagadnienie prawne:

"Czy podstawę do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, przez osoby wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 615, zm. poz. 1265 - dalej uśr) stanowi wyłącznie legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr) orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czy też dopuszczalne jest przyznanie, osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr, prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji w sytuacji, gdy współmałżonek osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr) nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale z przyczyn obiektywnych nie może sprawować realnie i efektywnie opieki nad osobą wymagającą wsparcia, zwłaszcza gdy współmałżonek osoby wymagającej opieki ukończył 75 lat (art. 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 uśr)?".

Na tej samej podstawie prawnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 22 listopada 2024 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Po 460/24 (I OPS 2/24) przedstawił składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozstrzygnięcia następujące zagadnienie prawne:

"Czy podstawę do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, przez osoby wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm, dalej u.ś.r.), stanowi wyłącznie legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.) orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czy też dopuszczalne jest przyznanie, osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, w sytuacji, gdy współmałżonek osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.) nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale zachodzą w stosunku do niego przesłanki uzasadniające przyznanie mu dodatku pielęgnacyjnego lub zasiłku pielęgnacyjnego, wskazujące, iż z przyczyn obiektywnych nie może sprawować realnie i efektywnie opieki nad osobą wymagającą wsparcia?".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w niniejszej sprawie, udzielenie odpowiedzi na wyżej wskazane pytania prawne będzie miało istotne znaczenie również dla rozpoznania przedmiotowej skargi kasacyjnej.

W tej sytuacji rozstrzygnięcie przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego ww. pytań prawnych będzie miało niewątpliwie znaczenie dla rozstrzygnięcia, które zapadnie w niniejszej sprawie (por. postanowienia NSA z dnia: 28 kwietnia 2025 r. I OSK 1627/24; z dnia 29 kwietnia 2025 r. I OSK 800/24; publ: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z powyższych względów uznając, iż zachodzi przesłanka z art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił z urzędu zawiesić postępowanie sądowe do czasu podjęcia przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięć w sprawach o sygn. akt: I OPS 2/24 i I OPS 1/25.