I OSK 1131/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: NSA Marek Stojanowski NSA Jolanta Rudnicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 2115/23 w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia 29 sierpnia 2023 r., nr SKO/4111/828/2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.

WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W WARSZAWIE WYROKIEM Z 12 STYCZNIA 2024 R. ODDALIŁ SKARGĘ P. P. NA DECYZJĘ SAMORZĄDOWEGO KOLEGIUM ODWOŁAWCZEGO W OSTROŁĘCE Z 29 SIERPNIA 2023 R. W PRZEDMIOCIE ŚWIADCZENIA PIELĘGNACYJNEGO.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca. Zaskarżyła to rozstrzygnięcie w całości, wniosła o jego uchylenie i rozpoznanie skargi co do istoty bądź przekazanie sprawy Sądowi celem ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 ust. 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 390, z późn. zm.), dalej: u.ś.r., przez jego niewłaściwe niezastosowanie, skutkujące odmową przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w sytuacji, gdy zostały spełnione przesłanki ustawowe do otrzymania tego świadczenia, a organ mylnie zakwalifikował skarżącą do osób prowadzących działalność gospodarczą z tytułu ujawnienia jej danych osobowych w Krajowym Rejestrze Sądowym jako właściciela udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością oraz prokurenta w innej spółce, przy czym uczynił to bez żadnej podstawy prawnej.

Pismem z 4 kwietnia 2024 r. skarżąca zrzekła się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego postanowienia determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który nie bada całokształtu sprawy, ale ogranicza się do weryfikacji zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Spór w rozpoznawanej sprawie koncentruje się wokół zagadnienia dopuszczalności przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie posiadającej udziały w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością oraz zarejestrowanej jako prokurent innej spółki. W ocenie organów i Sądu pierwszej instancji okoliczności te wskazują, że skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej, co stanowi przesłankę niezbędną do uzyskania wspomnianego świadczenia w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem.

Mając powyższe na uwadze, należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Jednocześnie w myśl art. 3 pkt 22 u.ś.r. przez zatrudnienie lub inną pracę zarobkową należy rozumieć wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

W ocenie skarżącej fakt posiadania przez nią udziałów w jednoosobowej spółce z ograniczoną odpowiedzialnością nie powoduje, że prowadzi ona działalność gospodarczą. W jej ocenie posiadanie udziałów jest jedynie przejawem własnościowych praw majątkowych, uprawniających ją jedynie do uzyskania dywidendy, o ile taka wystąpi.

Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że wyrażenie prowadzenie działalności gospodarczej ma szersze znaczenie niż językowe, które oznacza podejmowanie aktywności gospodarczej. W orzecznictwie sądów administracyjnych słusznie zwraca się uwagę, że prawidłowe odczytanie treści tego wyrażenia powinno następować przez odwołanie się do wykładni systemowej i posłużenie się pomocniczo regulacją ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1230 z późn. zm.). Stanowisko takie wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1662/19. Ustawa ta w art. 8 ust. 6 pkt 4 wskazuje bowiem, że za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się m.in. wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej. Skoro zatem skarżąca posiada udziały w jednoosobowej spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, to należy uznać ją za osobę prowadzącą działalność gospodarczą. Oznacza to, że skarżąca nie spełniła przesłanki zaprzestania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z czym brak jest podstaw do przyznania jej wnioskowanego świadczenia.

Przechodząc z kolei do kwestii wskazania skarżącej w Krajowym Rejestrze Sądowym jako prokurenta innej spółki, wskazać należy, że samo pozostawanie prokurentem nie jest istotne jako takie z punktu widzenia art. 3 pkt 22 u.ś.r. Istotne z punktu widzenia tego przepisu jest natomiast w ramach jakiego stosunku prawnego realizowana jest funkcja prokurenta spółki i czy jest on prawnie relewantny z punktu widzenia katalogu zawartego w tym przepisie. Jeżeli zatem okoliczność ta, podobnie jak możliwość bezzarobkowego wykonywania tej funkcji, miałaby przemawiać za przyznaniem, bądź odmową przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, to stawianie zarzutu w tym zakresie powinno opierać się na zarzucie błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, tj. naruszenia przepisów postępowania. Odnotować w tym miejscu należy, że autor skargi kasacyjnej zarzutu takiego nie postawił, czyniąc podstawą jedynego zarzutu skargi kasacyjnej naruszenie przepisów prawa materialnego. Wyjaśnić przy tym należy, że zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem sądów administracyjnych zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony próbą zwalczania ustaleń faktycznych, bowiem próba taka mogłaby ewentualnie odnieść zamierzony skutek wyłącznie w ramach drugiej podstawy kasacyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 października 2004 r., sygn. akt GSK 811/04). Tym samym argumentacja autora skargi kasacyjnej dotycząca kwestii wykonywania funkcji prokurenta nie mogła zostać uwzględniona.

W świetle powyższych wywodów zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 ust. 22 u.ś.r. należało uznać za niezasadny.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, wobec czego działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.