I NWW 149/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 13 listopada 2025 r.
SSN Grzegorz Pastuszko
w sprawie W. J. obwinionego o czyn z art. 97 k.w. w zw. z art. 13 ust. 2 ustawy
prawo o ruchu drogowym
po rozpoznaniu na posiedzeniu bez udziału stron w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej
i Spraw Publicznych w dniu 13 listopada 2025 r.,
wniosku obwinionego o wyłączenie sędziego Sądu Rejonowego dla Łodzi-
Śródmieścia w Łodzi X.Y. od orzekania w sprawie toczącej się przed Sądem
Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi pod sygn. IV W 974/25,
na podstawie art. 35 § 1 k.p.k. w zw. z art. 11 k.p.w. stwierdza
swą niewłaściwość i wniosek zgodnie z właściwością przekazuje
do rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Łodzi Śródmieścia
w Łodzi.
UZASADNIENIE
Pismem datowanym na 7 października 2025 r. W. J. (dalej: „wnioskodawca”)
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. wniósł o wyłączenie od orzekania w jego sprawie
sędziego X.Y. z uwagi na zachodzące wątpliwości co do bezstronności i
niezależności tak wyłonionego sądu. Powołał się przy tym na wyrok Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Wielkiej Izby) z dnia 19 listopada 2019 r. (nr C
585/18, C 624/18, C 625/18, dalej: „TSUE”) oraz uchwałę pełnego składu Sądu
Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA 1-4110-1/20).
I NWW 149/25
2
Wnioskodawca wskazał, że „sędzia X.Y. został powołany Uchwałą neoKRS
Nr […] z dnia 2021[…]”. Podniósł przy tym okoliczności związane z sędzią, którego
wniosek dotyczy i wyraził ocenę podejmowanych przez niego decyzji w
rozpoznawanej sprawie. Wywód swój zwieńczył uwagą, że sędzia ów nie
gwarantuje bezstronnego rozpatrzenia sprawy.
Postanowieniem z dnia 15 października 2025 r. Sąd Rejonowy
dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi w sprawie o sygn. IV W 974/25 na podstawie art. 26
§ 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (dalej: „u.SN”) przekazał
sprawę Sądowi Najwyższemu celem nadania dalszego biegu wnioskowi
wnioskodawcy.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wnioskodawca jako podstawę prawną wniosku z 7 października 2025 r.
o wyłączenie sędziego Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi X.Y. od
orzekania w sprawie toczącej się przed tym Sądem pod sygn. IV W 974/25 wskazał
art. 41 § 1 k.p.k.
Zgodnie z art. 16 § 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. kodeks postępowania
w sprawach o wykroczenia (dalej: „k.p.w.”) do wyłączenia sędziego i referendarza
sądowego stosuje się odpowiednio przepisy art. 40, art. 41, art. 41a i art. 42 § 1-3
Kodeksu postępowania karnego (dalej także: „k.p.k.”). Artykuł 41 § 1 k.p.k. stanowi,
że sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby
wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
W myśl art. 16 § 2 k.p.w. o wyłączeniu sędziego rozstrzyga inny
równorzędny skład sądu, przed którym sprawa się toczy. W razie niemożności
utworzenia takiego składu o wyłączeniu orzeka sąd wyższego rzędu. O wyłączeniu
referendarza sądowego sąd orzeka w składzie jednego sędziego.
Stosownie do art. 11 § 1 k.p.w., przy ustalaniu właściwości sądu stosuje się
odpowiednio przepisy art. 31, 32, 33 § 1, art. 34-36, 39 i 43 Kodeksu postępowania
karnego, a w odniesieniu do sądu, o którym mowa w art. 10, także art. 651
Kodeksu postępowania karnego. Artykuł 35 § 1 k.p.k. stanowi, że sąd bada
I NWW 149/25
3
z urzędu swą właściwość, a w razie stwierdzenia swej niewłaściwości przekazuje
sprawę właściwemu sądowi lub innemu organowi.
Zgodnie z art. 26 § 2 u.SN do właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej
i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego należy rozpoznawanie wniosków
lub oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego albo o oznaczenie sądu,
przed którym ma się toczyć postępowanie, obejmujących zarzut braku
niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego. Sąd rozpoznający sprawę
przekazuje niezwłocznie wniosek Prezesowi Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych celem nadania mu dalszego biegu na zasadach określonych
w odrębnych przepisach. Przekazanie wniosku Prezesowi Izby Kontroli
Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie wstrzymuje biegu toczącego się
postępowania.
Według art. 42a § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów
powszechnych (dalej: „p.u.s.p.”), dopuszczalne jest badanie spełnienia
przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem
okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu,
na wniosek uprawnionego, o którym mowa w § 6, jeżeli w okolicznościach danej
sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości
lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem
okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy.
Stosownie do art. 42a § 4 p.u.s.p. wniosek o stwierdzenie przesłanek,
o których mowa w § 3, może być złożony wobec sędziego wyznaczonego do składu
sądu rozpoznającego sprawę w pierwszej instancji lub apelację, z wyłączeniem
spraw, w których termin do ich rozpoznania i wydania orzeczenia jest nie dłuższy
niż miesiąc od dnia złożenia pisma procesowego wszczynającego postępowanie
w sprawie.
Zgodnie z art. 42a § 14 pkt 2 p.u.s.p. w zakresie nieuregulowanym
przepisami ustawy do rozpoznania wniosku, o którym mowa w § 4, stosuje się
odpowiednio w sprawach karnych – przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. –
Kodeks postępowania karnego (Dz.U. 2024, poz. 37) dotyczące rozpoznania
wniosku o wyłączenie sędziego, z wyłączeniem art. 42 tryb wyłączenia sędziego
I NWW 149/25
4
§ 3 zdanie trzecie tej ustawy w zakresie dotyczącym czynności niecierpiących
zwłoki, w szczególności w przedmiocie tymczasowego aresztowania.
W przedłożonym wniosku wnioskodawca wyraził wątpliwości
co do bezstronności i niezależności sądu wyłonionego w sprawie, łącząc tę ocenę
z osobą sędziego powołanego „Uchwałą neoKRS Nr […] z dnia 2021[…]”
i powołując się zarazem na orzeczenia TSUE i SN.
W uznaniu Sądu Najwyższego tak skonstruowany wniosek ogranicza się
w istocie rzeczy wyłącznie do kwestii powołania sędziego i związanych z tym
wątpliwości co do jego bezstronności i niezawisłości w rozpoznawanej sprawie.
Z tego powodu należy uznać, że jest on złożony w trybie art. 42a § 3 p.u.s.p.
i w konsekwencji przyjąć, że – wobec obowiązywania art. 42a § 14 pkt 2 p.u.s.p.
w zw. z art. 11 § 1 k.p.w. – sądem właściwym do jego rozpoznania,
stosownie do art. 16 § 2 k.p.w., jest sąd, przed którym toczy się postępowanie,
tj. Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi.
Zajmując takie stanowisko, warto jednocześnie przywołać tezą orzeczniczą
Sądu Najwyższego, z której wynika, że o tym, na jakiej podstawie i w jakim trybie
wniosek jest procedowany, decyduje jego treść, w tym zwłaszcza treść
uzasadnienia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 czerwca 2021 r.,
I NWW 33/21).
Z uwagi na fakt, że w niniejszej sprawie wniosek o wyłączenie dotyczy
sędziego Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, Sąd Najwyższy uznaje,
że nie jest właściwy do rozpoznania wniosku obwinionego z 7 października 2025 r.
Stąd w jego ocenie konieczne było stwierdzenie swojej niewłaściwości
i przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Łodzi-Śródmieścia
w Łodzi jako sądowi właściwemu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji
postanowienia.
[D.Z.]
I NWW 149/25
5
[a.ł]
