I NWW 14/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 20 lutego 2025 r.
SSN Elżbieta Karska
w sprawie ze skargi W. A.
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
w postępowaniu przed Wojskowym Sądem Okręgowym w Warszawie w sprawie
o sygn. Kp 25/23,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 20 lutego 2025 r.,
wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Tomasza Przesławskiego od
orzekania w sprawie I NSP 271/24,
pozostawia wnioski bez rozpoznania.
UZASADNIENIE
W. A. pismem z 13 grudnia 2024 r., które wpłynęło do Sądu Najwyższego 18
grudnia 2024 r. złożyła dwa wnioski: o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego
Tomasza Przesławskiego od rozpoznania sprawy o sygn. I NSP 271/24, toczącej
się przed Sądem Najwyższym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych,
w przedmiocie przewlekłości postępowania, toczącego się przed Wojskowym
Sądem Okręgowym w Warszawie pod sygn. Kp 25/23 oraz o przekazanie sprawy I
NSP 271/24 do Izby Karnej Sądu Najwyższego.
W uzasadnieniu pisma przedstawiła okoliczności sprawy głównej tj. Kp 25/23
oraz okoliczności powołania SSN Tomasza Przesławskiego na ww. stanowisko.
Jako uzasadnienie wniosku o wyłączenie sędziego podała fakty związane z
I NWW 14/25
2
orzeczeniami trybunałów i sądów międzynarodowych, wskazując na nienależytą
obsadę sądu, poprzez udział w tym składzie osoby powołanej na wniosek Krajowej
Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8
grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych
innych ustaw (Dz.U. 2019, poz. 84 ze zm.).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wnioski pozostawiono bez rozpoznania, gdyż nie zasługiwały
na uwzględnienie.
W przedmiotowej sprawie o wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie I
NSP 271/24 skarżąca nie zawarła żadnych okoliczności, które mogłyby wskazywać
na uzasadnione wątpliwości co do bezstronności SSN Tomasza Przesławskiego,
wyznaczonego do rozpoznania sprawy o sygn. I NSP 271/24. Wobec powyższego
Sąd pozbawiony jest możliwości oceny, czy istnieją jakiekolwiek okoliczności, które
mogłyby być podstawą do rozważenia możliwości wyłączenia SSN Tomasza
Przesławskiego od rozpoznania sprawy I NSP 271/24. Ponadto w zakresie wniosku
o przekazanie sprawy I NSP 271/24 do rozpoznania do „właściwej” Izby tj. Izby
Karnej Sądu Najwyższego należy stwierdzić, że sprawy z zakresu skarg na
przewlekłość postępowania należą do właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i
Spraw Publicznych.
W myśl art. 26 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tj.
Dz.U. 2021, poz. 154, dalej: „u.SN”) do właściwości Sądu Najwyższego należy
rozpoznawanie wniosków lub oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego albo o
oznaczenie sądu, przed którym ma się toczyć postępowanie, obejmujących zarzut
braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego. Ustawodawca
powierzył Sądowi Najwyższemu rozpoznawanie określonej kategorii wniosków lub
oświadczeń formułowanych w toku spraw rozpatrywanych przez sądy, a
jednocześnie ograniczył zakres kognicji Sądu do takich, które zawierają pewien
rodzaj zarzutów, tj. zarzut braku niezależności sądu lub braku
niezawisłości sędziego.
I NWW 14/25
3
Wniosek o wyłączenie sędziego skierowany do rozpoznania przez Sąd
Najwyższy na podstawie art. 26 § 2 u.SN, jako obejmujący ustalenie oraz ocenę
zgodności z prawem powołania sędziego lub jego umocowania do wykonywania
zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości, pozostawia się bez rozpoznania (art. 26
§ 3 u.SN).
Przywołany art. 26 § 3 u.SN wyznacza tym samym granicę, w jakiej Sąd
Najwyższy bada zarzuty, o których mowa w art. 26 § 2 u.SN. Zarzuty te nie mogą
dotyczyć oceny tego, czy dana osoba jest sędzią, a więc polegać na rozstrzyganiu
w przedmiocie przysługiwania osobie objętej wnioskiem statusu sędziowskiego.
Ograniczenie to stanowi konsekwencję przewidzianej na poziomie konstytucyjnym
procedury powoływania sędziów przez Prezydenta RP na wniosek KRS (art. 179
Konstytucji RP) i wiąże się z rozstrzygnięciem przez ustawodawcę, że akt
powołania stanowi podstawę prawno-konstytucyjnego stosunku łączącego osobę
sędziego z Rzecząpospolitą Polską, który – jako taki – nie może być przedmiotem
kontroli sądowej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 października 2019 r.,
I NOZP 2/19). O ile zatem istnieje sądowa kontrola uchwał KRS obejmujących
rozstrzygnięcie w przedmiocie przedstawienia Prezydentowi RP wniosku o
powołanie do pełnienia urzędu sędziego, realizowana przez Sąd Najwyższy (art. 44
ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa, Dz.U. 2019, poz. 84
ze zm.), o tyle kontrola ta jest niedopuszczalna w odniesieniu do samego aktu
powołania sędziego przez Prezydenta RP.
Wnioskodawca oparł wniosek o wyłączenie od orzekania sędziego Sądu
Najwyższego Tomasza Przesławskiego na przesłance udziału w procedurze jego
powołania.
Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z 8 stycznia 2020 r., I
NOZP 3/19, pkt 32 podkreślił, że badanie ważności lub skuteczności aktu
ustrojowego Prezydenta RP powołania sędziego oraz wynikającego z niego
stosunku ustrojowego łączącego sędziego z Rzeczpospolitą Polską przez
Prezydenta RP – odrębnego od stosunku służbowego – nie jest dopuszczalne w
jakimkolwiek postępowaniu przed sądem lub innym organem państwowym (…). Nie
jest w szczególności dopuszczalne ustalenie istnienia albo nieistnienia tego
stosunku na drodze sądowej (np. postanowienie Sądu Najwyższego z 5 listopada
I NWW 14/25
4
2009 r., I CSK 16/09). Celem kontroli i stosowania kryteriów określonych w wyroku
Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19 listopada 2019 r. w połączonych
sprawach C-585/18, C-624/18 i C-625/18 jest zapewnienie rozpoznania sprawy
przez sąd spełniający kryteria niezależności i bezstronności, a nie następcza
kontrola aktu powołania sędziego. Kontrola ta ma charakter wstępny i następuje na
etapie uchwał Krajowej Rady Sądownictwa o rekomendowaniu sędziego, wyłącznie
w sytuacji ich zaskarżenia do Sądu Najwyższego. Inaczej prowadziłoby to do
naruszenia prerogatywy Prezydenta Rzeczypospolitej do powoływania sędziów, w
świetle potwierdzonej także przez TSUE w wyroku z 19 listopada 2019 r.
niedopuszczalności kontroli sądowej aktów ustrojowych Prezydenta
Rzeczypospolitej.
Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy należy
stwierdzić, że zgłoszony wniosek nie wskazuje, jaki wpływ na niezawisłość i
rozpoznawanie sprawy ma okoliczność powołania wskazanego we wniosku
sędziego w procedurze nominacyjnej, w której brała udział Krajowa Rada
Sądownictwa powołana na podstawie przepisów ustawy z 8 grudnia 2017 r. W
świetle wyroku TSUE z 19 listopada 2019 r. sama okoliczność, że sędzia został
powołany w procesie nominacyjnym przeprowadzonym przez Krajową Radę
Sądownictwa ukształtowaną ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o
Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, nie uzasadnia zarzutu
braku niezależności lub bezstronności, bowiem konieczne jest wystąpienie
dodatkowych okoliczności i wzięcie pod uwagę ich całokształtu, w tym testu
obiektywnego odbioru kwestii niezawisłości sędziego.
Wyrokiem z 2 czerwca 2020 r., P 13/19, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że
art. 49 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
(Dz.U. 2019, poz. 1460, ze zm.) w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie
wniosku o wyłączenie sędziego z powodu podniesienia okoliczności wadliwości
powołania sędziego przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa,
jest niezgodny z art. 179 Konstytucji RP. Z kolei wyrokiem z 4 marca 2020 r., P
22/19, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 41 § 1 w związku z art. 42 § 1 ustawy
z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. 2020, poz. 30),
stosowany odpowiednio na podstawie art. 741 pkt 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o
I NWW 14/25
5
radcach prawnych (Dz.U. 2020, poz. 75), w zakresie, w jakim dopuszcza
rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania
sędziego przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład
której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12 maja
2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. 2019, poz. 84, 609, 730 i 914 oraz
2020, poz. 190), jest niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17
Konstytucji RP. W konsekwencji doprowadziło to do ustalenia stanu prawnego,
który pozostaje w sprzeczności ze stanowiskiem przyjętym w uchwale trzech
połączonych Izb Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/20, OSNC
2020, nr 4, poz. 34). Zmiana stanu prawnego, na gruncie którego została podjęta
uchwała powoduje, że również z tej przyczyny wykładnia tam przyjęta nie wiąże
innych składów Sądu Najwyższego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 12
kwietnia 2021 r., I NZP 1/21).
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie
obowiązującą i są ostateczne (art. 190 ust. 1 Konstytucji). Nadanie przez
Konstytucję RP mocy powszechnie obowiązującej orzeczeniom Trybunału
Konstytucyjnego oznacza, iż jest nimi związany także Sąd Najwyższy. Odnosi się to
również do uchwały trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z 23 stycznia
2020 r.
Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, że powołanie sędziego na urząd
następuje bezpośrednio na podstawie Konstytucji RP, stanowi podstawę
prawno-konstytucyjnego stosunku łączącego osobę sędziego z Rzeczpospolitą
Polską, który nie może być przedmiotem kontroli sądowej. Wnioskodawca nie
wskazał żadnych konkretnych zarzutów, które mogłyby stanowić podstawę oceny
niezawisłości wskazanego sędziego. Tak skonstruowany, abstrakcyjny, pozbawiony
podstaw faktycznych i prawnych, wniosek nie podlega
merytorycznemu rozpoznaniu.
Mając na uwadze powyższe wniosek o wyłączenie sędziego SN Tomasza
Przesławskiego formułowany na podstawie wątpliwości co do jego statusu
wynikający z samej procedury powołania, jako niedopuszczalny, należało
pozostawić bez rozpoznania, o czym Sąd Najwyższy na podstawie art. 26 § 3 u.SN,
orzekł jak w sentencji.
I NWW 14/25
6
[SOP]
[r.g.]
