I NSW 9930/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 30 czerwca 2025 r.
SSN Adam Redzik (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Aleksander Stępkowski
SSN Paweł Wojciechowski
w sprawie protestu wyborczego J. C.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
z udziałem Prokuratora Generalnego i Przewodniczącego Państwowej Komisji
Wyborczej,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych 30 czerwca 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
Aleksander Stępkowski Adam Redzik Paweł Wojciechowski
UZASADNIENIE
1. J.C. (dalej także: Wnosząca protest), 16 czerwca 2025 r. wniosła protest
przeciwko ważności wyborów Prezydenta RP przeprowadzonych w dniu 1
czerwca 2025 r. domagając się stwierdzenia nieważności ich nieważności
we wszystkich okręgach wyborczych z powodu sfałszowania głosów w
Obwodowej Komisji Wyborczej nr […] w gminie K. i ponowne przeliczenie
głosów w ww. obwodowej komisji wyborczej.
2. Prokurator Generalny wniósł o uznanie protestu wyborczego za zasadny, ale
bez wpływu na wynik wyborów.
I NSW 9930/25
2
3. Przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej wyraził opinię, że nawet
jeśli doszło do wskazywanych przez Wnoszącą protest nieprawidłowości, to
nie miały one wpływu na wynik głosowania.
II.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
II.1. Wolne, równe, powszechne i bezpośrednie wybory realizowane w głosowaniu
tajnym są świętem i istotą demokracji, stanowiąc emanację kluczowej zasady
ustrojowej Rzeczypospolitej Polskiej z art. 2 Konstytucji RP. To w akcie wyborczym
każdy uprawniony realizuje swoje prawo do partycypacji we władzy; wyboru swoich
przedstawicieli czy też głowy państwa – Prezydenta RP. Wybory muszą być zatem
przeprowadzone w sposób gwarantujący, że głosy wyborców zostaną policzone
zgodnie z prawem, a wszelkie mogące wystąpić nieprawidłowości i przestępstwa
związane z aktem wyborczym zostaną wyjaśnione. Szczególnym instrumentem
służącym każdemu wyborcy jest protest wyborczy, który – w przypadku wyborów
do Sejmu RP, Senatu RP oraz na urząd Prezydenta RP, zgodnie z Konstytucją RP,
wnosi się bezpośrednio do Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy rozpoznaje je a
następnie rozstrzyga o ważności wyborów. Ten model ustrojowy sądowej kontroli
wyborów do głównych organów władzy jest utwierdzony polską szczególną tradycją
sięgającą Konstytucji RP z 17 marca 1921 r. (art. 19). –
II.2. W przypadku wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z art.
129 ust. 2 Konstytucji RP, wyborcy przysługuje prawo zgłoszenia do Sądu
Najwyższego protestu przeciwko ważności wyboru na zasadach określonych w
ustawie. Zasady te zostały zawarte w przepisach ogólnych art. 82 i art. 83 ustawy z
dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (dalej także: k.wyb.) oraz – w
odniesieniu do wyborów Prezydenta RP – w przepisach szczególnych art. 321-323
k.wyb.
II.3. Materialnoprawne podstawy protestu wyborczego określone zostały natomiast
w art. 82 § 1 pkt 1 i 2 k.wyb., zgodnie z którym przeciwko ważności wyborów,
ważności wyborów w okręgu lub wyborowi określonej osoby może być wniesiony
protest z powodu:
I NSW 9930/25
3
1) dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego w
rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg
głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów lub
2) naruszenia przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia
wyników głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik
wyborów.
II.4. Katalog podmiotów uprawnionych do wniesienia protestu został zawarty w art.
82 § 4 i 5 k.wyb. zgodnie z którym protest przeciwko wyborowi Prezydenta
Rzeczypospolitej może wnieść wyborca, którego nazwisko w dniu wyborów było
umieszczone w spisie wyborców w jednym z obwodów głosowania,
przewodniczący właściwej komisji wyborczej i pełnomocnikowi wyborczemu.
II.5. Wymagania formalne protestu określono w art. 321 k.wyb., zgodnie z którym
protest przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej wnosi się na piśmie do
Sądu Najwyższego nie później niż w ciągu 14 dni od dnia podania wyników
wyborów do publicznej wiadomości przez Państwową Komisję Wyborczą (dalej
także: PKW), przy czym nadanie w tym terminie protestu w polskiej placówce
pocztowej operatora wyznaczonego jest równoznaczne z wniesieniem go do Sądu
Najwyższego (§ 1).
II.6. Protesty wyborcze składa się do Sądu Najwyższego osobiście (wyjątek od
zasady reprezentacji przez profesjonalnego pełnomocnika) lub przez pełnomocnika.
Zgodnie z art. 321 § 3 k.wyb. wnoszący protest powinien sformułować w proteście
zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera owe zarzuty. Z
uwagi na to, że protest wyborczy jest środkiem procesowym o indywidualno-
konkretnym charakterze, należy konkretnie wskazywać w nim naruszenia i
przedstawiać dowody ich popełnienia, a co najmniej uprawdopodobnić
prawdziwość zarzutów.
II.7. Możliwość rozpoznania protestu wyborczego warunkowana jest wskazanymi
wyżej wymogami, ale ponadto protest musi spełniać minimalne warunki pisma
I NSW 9930/25
4
procesowego określone w art. 126 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks
postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 z późn. zm., dalej także:
k.p.c.). Protest wyborczy to pierwsze pismo w sprawie, wobec czego powinien
zawierać m.in. numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności
(PESEL) lub numer identyfikacji podatkowej (NIP) wnoszącego protest
(odpowiednio art. 126 § 2 pkt 2 k.p.c.). Podkreślić też należy, że w postępowaniu
przed Sądem Najwyższym w sprawach z protestów wyborczych nie wzywa się do
usunięcia braków formalnych, a przepisy art. 130 § 1-2 oraz art. 1301a § 1-3 k.p.c.
nie mają zastosowania (uchwała Sądu Najwyższego z 25 października 2023 r., I
NZP 8/23).
II.8. W analizowanym proteście prawidłowo podano dane osobowe Wnoszącej
protest, w tym numer PESEL. Wnosząca protest przedstawiła również dowód w
postaci wydruku protokołu do głosowania w obwodzie w wyborach prezydenta RP
przeprowadzonych 18 maja 2025 r. (dalej także jako: protokół z pierwszej tury
głosowania).
Na podstawie treści uzasadnienia protestu oraz dowodu przedstawionego
przez Wnoszącą protest, nie można jednoznacznie stwierdzić czy zgłaszane przez
nią nieprawidłowości dotyczą głosowania przeprowadzonego 18 maja 2025 r. czy
też głosowania ponownego. O ile bowiem należy zgodzić się z Wnoszącą protest,
że liczba wyborców głosujących na podstawie zaświadczenia wskazana w
protokole z pierwszej tury głosowania wynosiła „0”, to jednak z przeprowadzonej
przez Sąd Najwyższy analizy protokołu głosowania powtórnego (sporządzonego w
tej samej obwodowej komisji wyborczej) wynika, że 1 czerwca 2025 r., liczba
wyborców głosujących na podstawie zaświadczenia o prawie do głosowania to 101.
To na Wnoszącej protest spoczywał ciężar uprawdopodobnienia
podnoszonych przez nią zarzutów i wskazania konkretnie, o które głosowanie
chodziło. Wnosząca protest nie doprecyzowała, którego głosowania dotyczą
zarzuty, a w treści protestu napisała, że jest on „przeciwko ważności wyborów
Prezydenta RP przeprowadzonych w dniach 18 maja i 1 czerwca 2025 r.”.
Załączony do protestu protokół dotyczy tylko głosowania z 18 maja 2025 r.. Drugi
I NSW 9930/25
5
protokół, z głosowania z 1 czerwca 2025 r., został dołączony do akt zarządzeniem z
30 czerwca 2025 r.
II.9. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że Wnosząca protest w żaden
sposób nie uprawdopodobniła, że przywołane przez nią okoliczności miały wpływ
na wynik wyborów.
II.10. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, na podstawie art. 322 § 1 zd. 1
k.wyb. w zw. z art. 321 § 3 k.wyb., orzekł jak w sentencji.
Aleksander Stępkowski Adam Redzik Paweł Wojciechowski
sk
[r.g.]
