I NSW 9605/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 23 czerwca 2025 r.
SSN Tomasz Przesławski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Tomasz Demendecki
SSN Elżbieta Karska
w sprawie z protestu J. P.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 23 czerwca 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
Tomasz Demendecki Tomasz Przesławski Elżbieta Karska
UZASADNIENIE
J. P. (dalej: „wnosząca protest”) pismem nadanym 16 czerwca 2025 r. (data
stempla pocztowego) wniosła protest przeciwko ważności wyborów Prezydenta RP
zarządzonych na dzień 18 maja 2025 r. Wnosząca protest wskazała, że
„stosowanie nielegalnej aplikacji na jakimkolwiek etapie wyborów jest co najmniej
ingerencją z zewnątrz w wybory. Stosowanie tejże aplikacji pogwałciło zasadę
równości i powszechności wyborów. Odmowa możliwości zagłosowania przez
uprawnionego do oddania głosu obywatela czyni te wybory nieważnymi ze względu
na naruszenie prawa Konstytucji RP”. Wnosząca protest wniosła o stwierdzenie
nieważności wyborów.
I NSW 9605/25
2
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Protest wyborczy pozostawiono bez dalszego biegu.
Zgodnie z art. 321 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
(tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 365; dalej: „k.wyb.”) protest przeciwko wyborowi
Prezydenta Rzeczypospolitej wnosi się na piśmie do Sądu Najwyższego nie później
niż w ciągu 14 dni od dnia podania wyników wyborów do publicznej wiadomości
przez Państwową Komisję Wyborczą. Nadanie w tym terminie protestu w polskiej
placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23
listopada 2012 r. - Prawo pocztowe jest równoznaczne z wniesieniem go do Sądu
Najwyższego.
Stosownie do brzmienia art. 321 § 3 k.wyb. wnoszący protest powinien
sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których
opiera swoje zarzuty.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że postępowanie w sprawie protestu
wyborczego ma na celu zapewnienie wyborcom ochrony prawnej przed
przestępstwami i deliktami wyborczymi, które utrudniają lub uniemożliwiają im
korzystanie z praw wyborczych w nieskrępowany i efektywny sposób
(postanowienie Sądu Najwyższego z 7 listopada 2023 r., I NSW 86/23). Protest
wyborczy jest zatem środkiem procesowym o indywidualno-konkretnym
charakterze (zob. postanowienia SN: 31 lipca 2020 r., I NSW 5512/20; z 31 lipca
2020 r., I NSW 3061/20).
Konstrukcyjnym elementem protestu wyborczego jest takie sformułowanie
zarzutów popełnienia konkretnych przestępstw lub naruszeń Kodeksu wyborczego
dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyborów, które poparte
są dowodami i wykazują naruszenie własnego, konkretnego, rzeczywistego
i aktualnego interesu protestującego. Protest wyborczy powinien wskazywać zatem
na naruszenia prawa odnoszące się do wnoszącego protest.
Dlatego też, w orzecznictwie Sądu Najwyższego słusznie wskazuje się, że
przedmiotem protestu nie mogą być zarzuty abstrakcyjne, hipotetyczne, dotyczące
innych osób, bliżej nieokreślone, niezwiązane ściśle z sytuacją prawną
protestującego (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 7 listopada 2023 r.,
I NSW 9605/25
3
I NSW 86/23; z 14 listopada 2023 r., I NSWR 46/23; z 30 października 2019 r.,
I NSW 117/19; z 18 lipca 2019 r., I NSW 39/19). Protest przeciwko ważności
wyborów wnoszony przez wyborcę ma służyć ochronie indywidualnych uprawnień
wyborcy, stąd jego zarzuty muszą być konkretne, odnoszące się do ściśle
określonej sytuacji dotyczącej danego wyborcy, a nie abstrakcyjne - dotyczące
ważności wyborów w ogólności (postanowienia Sądu Najwyższego: z 30 lipca 2020
r., I NSW 324/20; z 28 lipca 2020 r., I NSW 3285/20).
Z kolei w świetle art. 322 § 1 k.wyb. Sąd Najwyższy pozostawia bez
dalszego biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub
niespełniający warunków formalnych.
Podkreślić należy, że Sąd Najwyższy uchwałą z 25 października 2023 r.,
I NZP 8/23, której nadano moc zasady prawnej, jednoznacznie stwierdził, że
„w postępowaniach zainicjowanych protestami przeciwko ważności wyborów: do
Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej oraz do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej
Polskiej, o których mowa w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy
(tekst jedn. Dz.U. 2022, poz. 1277, ze zm.), a także w postępowaniu zainicjowanym
protestem przeciwko ważności referendum, o którym mowa w ustawie z dnia
14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym (tekst jedn. Dz.U. 2020, poz. 851,
ze zm.), nie mają zastosowania przepisy art. 130 § 1-2 oraz art. 1301a § 1-3 ustawy
z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn.
Dz.U. 2023, poz. 1550, ze zm.)”. W sprawach dotyczących protestów wyborczych
nie wzywa się zatem skarżących do uzupełnienia braku formalnego pisma.
Sformułowane w analizowanym proteście zarzuty nie odpowiadają ustawie.
Wnosząca protest ograniczyła się bowiem do ogólnych i niesprecyzowanych –
a zatem w istocie abstrakcyjnych zarzutów, które dotyczą przebiegu głosowania
w Polsce. Wnosząca protest wskazała, że z „powodu stosowania tzw. aplikacji M.”
dochodziło do „niedopuszczenia do wyborów znacznej liczby wyborców” oraz
„bezprawnego odbierania wyborcom zaświadczenia o prawie do głosowania”.
Wnosząca protest nie wskazała jednak żadnych zarzutów dotyczących
naruszenia jej własnego, konkretnego, rzeczywistego i aktualnego interesu. Protest
ma zatem abstrakcyjny charakter, bowiem dotyczy ogólnych zarzutów co do
I NSW 9605/25
4
potencjalnych naruszeń prawa wyborczego, które nie mają żadnego związku
z wnoszącą protest. Ponadto, wnosząca protest nie wskazała żadnych dowodów,
na których oparła zarzuty.
Podkreślić należy, że Sąd Najwyższy nie jest upoważniony ani do
inicjowania postępowania protestowego z urzędu, ani do formułowania za
protestującego zarzutów, ani wreszcie do wskazywania dowodów, na których
protestujący opiera swoje zarzuty. Wniesiony protest obarczony jest zatem brakiem
formalnym, który nie podlega konwalidacji w niniejszym postępowaniu.
Z powyższych względów Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 322 § 1
k.wyb. w zw. z art. 321 § 3 k. wyb., postanowił jak w sentencji.
MR
[a.ł]
