I NSW 9326/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 24 czerwca 2025 r.
SSN Adam Redzik (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Aleksander Stępkowski
SSN Paweł Wojciechowski
w sprawie protestu wyborczego A.F.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych
24 czerwca 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
Aleksander Stępkowski Adam Redzik Paweł Wojciechowski
UZASADNIENIE
I.
A. F.(dalej także: Wnosząca protest), 16 czerwca 2025 r. wniosła do Sądu
Najwyższego pismo, której jedyną treścią (poza wskazaniem danych osobowych
oraz miejsca oddania głosu) jest zdanie: „Składam protest wyborczy przeciwko
ważności wyborów na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych 1
czerwca 2025 r.”.
II.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
II.1. Wolne, równe, powszechne i bezpośrednie wybory realizowane w głosowaniu
tajnym są świętem i istotą demokracji, stanowiąc emanację kluczowej
I NSW 9326/25
2
zasady ustrojowej Rzeczypospolitej Polskiej z art. 2 Konstytucji RP. To w akcie
wyborczym każdy uprawniony realizuje swoje prawo do partycypacji we władzy;
wyboru swoich przedstawicieli czy też głowy państwa – Prezydenta RP.
Wybory muszą być zatem przeprowadzone w sposób gwarantujący, że głosy
wyborców zostaną policzone zgodnie z prawem, a wszelkie mogące wystąpić
nieprawidłowości i przestępstwa związane z aktem wyborczym zostaną wyjaśnione.
Szczególnym instrumentem służącym każdemu wyborcy jest protest wyborczy,
który – w przypadku wyborów do Sejmu RP, Senatu RP oraz na urząd
Prezydenta RP, zgodnie z Konstytucją RP, wnosi się bezpośrednio do Sądu
Najwyższego. Sąd Najwyższy rozpoznaje je a następnie rozstrzyga o ważności
wyborów. Ten model ustrojowy sądowej kontroli wyborów do głównych organów
władzy jest utwierdzony polską szczególną tradycją sięgającą Konstytucji RP
z 17 marca 1921 r. (art. 19). –
II.2. W przypadku wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
zgodnie z art. 129 ust. 2 Konstytucji RP, wyborcy przysługuje prawo zgłoszenia
do Sądu Najwyższego protestu przeciwko ważności wyboru na zasadach
określonych w ustawie. Zasady te zostały zawarte w przepisach ogólnych art. 82
i art. 83 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (dalej także: k.wyb.)
oraz – w odniesieniu do wyborów Prezydenta RP – w przepisach szczególnych
art. 321-323 k.wyb.
II.3. Materialnoprawne podstawy protestu wyborczego określone zostały natomiast
w art. 82 § 1 pkt 1 i 2 k.wyb., zgodnie z którym przeciwko ważności wyborów,
ważności wyborów w okręgu lub wyborowi określonej osoby może być wniesiony
protest z powodu:
1) dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego
w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg
głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów lub
2) naruszenia przepisów kodeksu dotyczących głosowania,
ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ
na wynik wyborów.
I NSW 9326/25
3
II.4. Wymagania formalne protestu określono w art. 321 k.wyb., zgodnie z którym
protest przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej wnosi się na piśmie
do Sądu Najwyższego nie później niż w ciągu 14 dni od dnia podania wyników
wyborów do publicznej wiadomości przez Państwową Komisję Wyborczą
(dalej także: PKW), przy czym nadanie w tym terminie protestu w polskiej
placówce pocztowej operatora wyznaczonego jest równoznaczne z wniesieniem go
do Sądu Najwyższego (§ 1).
II.5. Protesty wyborcze składa się do Sądu Najwyższego osobiście (wyjątek od
zasady reprezentacji przez profesjonalnego pełnomocnika) lub przez pełnomocnika.
Zgodnie z art. 321 § 3 k.wyb. wnoszący protest powinien sformułować w proteście
zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera owe zarzuty.
Z uwagi na to, że protest wyborczy jest środkiem procesowym o indywidualno-
konkretnym charakterze, należy konkretnie wskazywać w nim naruszenia
i przedstawiać dowody ich popełnienia, a co najmniej uprawdopodobnić
prawdziwość zarzutów.
II.6. Możliwość rozpoznania protestu wyborczego warunkowana jest wskazanymi
wyżej wymogami, ale ponadto protest musi spełniać minimalne warunki
pisma procesowego określone w art. 126 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r.
Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 z późn. zm.,
dalej także: k.p.c.). Protest wyborczy to pierwsze pismo w sprawie, wobec czego
powinien zawierać m.in. numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji
Ludności (PESEL) lub numer identyfikacji podatkowej (NIP) wnoszącego protest
(odpowiednio art. 126 § 2 pkt 2 k.p.c.). Podkreślić też należy, że w postępowaniu
przed Sądem Najwyższym w sprawach z protestów wyborczych nie wzywa się
do usunięcia braków formalnych, a przepisy art. 130 § 1-2 oraz art. 1301a
§ 1-3 k.p.c. nie mają zastosowania (uchwała Sądu Najwyższego z 25 października
2023 r., I NZP 8/23).
II.7. W analizowanym proteście prawidłowo podano dane osobowe Wnoszącej
protest, w tym numer PESEL, nie sformułowano jednak nie tylko żadnych zarzutów,
I NSW 9326/25
4
ale protest nie zawiera też żadnych treści poza wskazaniem, że Wnosząca protest
„składa protest wyborczy przeciwko ważności wyborów na Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych 1 czerwca 2025 r.”
II.8. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, na podstawie art. 322 § 1
zd. 1 k.wyb. w zw. z art. 321 § 3 k.wyb., orzekł jak w sentencji.
sk
[a.ł]
