I NSW 9278/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 27 czerwca 2025 r.
SSN Tomasz Przesławski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Tomasz Demendecki
SSN Elżbieta Karska
w sprawie M. S.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
z udziałem Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej i Prokuratora
Generalnego
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych
w dniu 27 czerwca 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu
Tomasz Demendecki Tomasz Przesławski Elżbieta Karska
UZASADNIENIE
M. S. (dalej: „wnoszący protest”) pismem z 16 czerwca 2025 r. (data nadania)
wniósł protest przeciwko ważności wyborów Prezydenta RP przeprowadzonych w
dniu 18 maja 2025 r. i 1 czerwca 2025 r. Wnoszący protest wskazał, że:
1. „znaczna część postanowień komisarzy wyborczych, w drodze których
powołano członków obwodowych komisji wyborczych w kraju, nie istnieje,
gdyż postanowienia te nie zostały opatrzone podpisami odręcznymi (zostały
one natomiast podpisane elektronicznie, ale prawo nie zezwala na
stosowanie podpisu elektronicznego w tym przypadku). W efekcie cała
I NSW 9278/25
2
procedura głosowania i liczenia głosów została przeprowadzona przez osoby
do tego niepowołane (przez osoby prywatne), protokoły obwodowych komisji
wyborczych zostały sporządzone przez osoby do tego niepowołane.
2. Władze publiczne wynagradzały za głosowanie niektóre kategorie wyborców,
wyselekcjonowane pod kątem ich poglądów politycznych, co stanowi
naruszenie równości wyborów przewidzianej przez art. 287 kodeksu
wyborczego, który to przepis dotyczy między innymi głosowania.
W szczególności, takie nagrody w łącznej wysokości miliona złotych
przewidziane są w uchwale nr […] Zarządu Województwa […]. z dnia 23
maja 2025 r. w sprawie inicjatywy profrekwencyjnej Zarządu Województwa
[…]..
3. Wyniki wyborów w bardzo wielu obwodach głosowania zostały ustalone
nieprawidłowo, co zostało uprawdopodobnione analizą statystyczną opisaną
w niniejszym piśmie i może zostać udowodnione przez ponowne przeliczenie
głosów w niektórych lub wszystkich obwodach głosowania”.
Prokurator Generalny pismem z 24 czerwca 2025 r. r. wniósł o
pozostawienie protestu bez dalszego biegu, bowiem protest w zakresie zarzutów
nim ujętych nie spełnia warunków przewidzianych w przepisach art. 321 § 1 i § 2 w
zw. z art. 82 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (tekst jedn.
Dz.U. z 2025 r., poz. 365; dalej: „k.wyb.”).
Państwowa Komisja Wyborcza pismem z 23 czerwca 2025 r. wyraziła opinię,
że „pierwsze dwa zarzuty protestu mają charakter całkowicie abstrakcyjny, gdyż nie
mają one żadnego związku z wnoszącym protest”. W odniesieniu do zarzutu
trzeciego wskazano, że odniesienie się do tego zarzutu wymagałoby
przeprowadzenie postępowania dowodowego i ustalenia na jego podstawie stanu
faktycznego. Przy czym zauważono, że w zakresie nieprawidłowo przypisanych
głosów komisja już się wypowiadała.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Protest wyborczy pozostawiono bez dalszego biegu.
Zgodnie z art. 321 § 1 k.wyb. protest przeciwko wyborowi Prezydenta
Rzeczypospolitej wnosi się na piśmie do Sądu Najwyższego nie później niż w ciągu
I NSW 9278/25
3
14 dni od dnia podania wyników wyborów do publicznej wiadomości przez
Państwową Komisję Wyborczą. Nadanie w tym terminie protestu w polskiej
placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23
listopada 2012 r. - Prawo pocztowe jest równoznaczne z wniesieniem go do Sądu
Najwyższego.
Stosownie do brzmienia art. 321 § 3 k.wyb. wnoszący protest powinien
sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których
opiera swoje zarzuty.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że postępowanie w sprawie protestu
wyborczego ma na celu zapewnienie wyborcom ochrony prawnej przed
przestępstwami i deliktami wyborczymi, które utrudniają lub uniemożliwiają im
korzystanie z praw wyborczych w nieskrępowany i efektywny sposób
(postanowienie Sądu Najwyższego z 7 listopada 2023 r., I NSW 86/23). Protest
wyborczy jest zatem środkiem procesowym o indywidualno-konkretnym
charakterze (zob. postanowienia SN: 31 lipca 2020 r., I NSW 5512/20; z 31 lipca
2020 r., I NSW 3061/20).
Konstrukcyjnym elementem protestu wyborczego jest takie sformułowanie
zarzutów popełnienia konkretnych przestępstw lub naruszeń Kodeksu wyborczego
dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyborów, które poparte
są dowodami i wykazują naruszenie własnego, konkretnego, rzeczywistego
i aktualnego interesu protestującego. Protest wyborczy powinien wskazywać zatem
na naruszenia prawa odnoszące się do wnoszącego protest.
Dlatego też, w orzecznictwie Sądu Najwyższego słusznie wskazuje się, że
przedmiotem protestu nie mogą być zarzuty abstrakcyjne, hipotetyczne, dotyczące
innych osób, bliżej nieokreślone, niezwiązane ściśle z sytuacją prawną
protestującego (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 7 listopada 2023 r.,
I NSW 86/23; z 14 listopada 2023 r., I NSWR 46/23; z 30 października 2019 r.,
I NSW 117/19; z 18 lipca 2019 r., I NSW 39/19). Protest przeciwko ważności
wyborów wnoszony przez wyborcę ma służyć ochronie indywidualnych uprawnień
wyborcy, stąd jego zarzuty muszą być konkretne, odnoszące się do ściśle
określonej sytuacji dotyczącej danego wyborcy, a nie abstrakcyjne - dotyczące
I NSW 9278/25
4
ważności wyborów w ogólności (postanowienia Sądu Najwyższego: z 30 lipca 2020
r., I NSW 324/20; z 28 lipca 2020 r., I NSW 3285/20).
Z kolei w świetle art. 322 § 1 k.wyb. Sąd Najwyższy pozostawia bez
dalszego biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub
niespełniający warunków formalnych.
Zgodnie z treścią art. 82 § 1 k.wyb. przeciwko ważności wyborów może być
wniesiony protest z powodu: dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom,
określonego w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg
głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów lub naruszenia
przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub
wyników wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów.
Sformułowane w analizowanym proteście zarzuty nie odpowiadają ustawie.
Wskazać także należy, że wnoszący protest nie wskazał żadnych zarzutów
dotyczących naruszenia jego własnego, konkretnego, rzeczywistego i aktualnego
interesu. Protest ma abstrakcyjny charakter. W zarzucie pierwszym odniesiono się
do okoliczności, które mogły stanowić przedmiot skargi złożonej do Państwowej
Komisji Wyborczej w trybie art. 160 § 1 pkt 5 k.wyb., nie zaś stanowić przedmiot
protestu wyborczego. Zarzut drugi wykracza poza zakres przedmiotowy protestu
wyborczego, o którym stanowi art. 321 k.wyb., bowiem dotyczy okoliczności, które
miały miejsce przed głosowaniem w trakcie drugiej tury wyborów. W odniesieniu do
trzeciego zarzutu nie wskazano o jakie wątpliwości chodzi ani na czym miałyby one
polegać.
Podkreślić należy, że Sąd Najwyższy nie jest upoważniony ani do
inicjowania postępowania protestowego z urzędu, ani do formułowania za
protestującego zarzutów, ani wreszcie do wskazywania dowodów, na których
protestujący opiera swoje zarzuty. Wniesiony protest obarczony jest zatem brakiem
formalnym, który nie podlega konwalidacji w niniejszym postępowaniu.
Z powyższych względów Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 322 § 1
k.wyb. w zw. z art. 321 § 3 k.wyb., postanowił jak w sentencji.
MR
I NSW 9278/25
5
[a.ł]
