I NSW 9260/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 23 czerwca 2025 r.
SSN Tomasz Demendecki (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Elżbieta Karska
SSN Tomasz Przesławski
w sprawie z protestu wyborczego R. H.,
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w
dniu 23 czerwca 2025 r.,
pozostawia protest wyborczy bez dalszego biegu.
Elżbieta Karska Tomasz Demendecki Tomasz Przesławski
UZASADNIENIE
R. H. pismem z dnia 13 czerwca 2025 r. (data stempla pocztowego) wniósł
do Sądu Najwyższego protest w sprawie wyborów na Prezydenta Polski 2025 r.,
żądając ponownego przeliczenia głosów, unieważnienia wyborów i ponownego
głosowania.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Zgodnie z art. 129 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wyborcy
przysługuje prawo zgłoszenia do Sądu Najwyższego protestu przeciwko ważności
wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej na zasadach określonych w ustawie.
I NSW 9260/25
2
Zgodnie z art. 321 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
(tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 365; dalej: „k.wyb.”) protest przeciwko
wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej wnosi się na piśmie do Sądu Najwyższego
nie później niż w ciągu 14 dni od dnia podania wyników wyborów do publicznej
wiadomości przez Państwową Komisję Wyborczą. Nadanie w tym terminie protestu
w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy
z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe jest równoznaczne z wniesieniem go
do Sądu Najwyższego.
W świetle art. 322 § 1 k.wyb. Sąd Najwyższy pozostawia bez dalszego biegu
protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający warunków
określonych w art. 321 k.wyb.
Podkreślić należy, że protest wyborczy jako pierwsze pismo procesowe
w sprawie powinien odpowiadać warunkom formalnym określonym w art. 126
i nast. k.p.c. Niezbędne jest zatem, aby protest wyborczy zawierał:
1. oznaczenie podmiotu wnoszącego protest z podaniem jego adresu
i numeru PESEL;
2. oznaczenie, w którym z obwodów do głosowania na obszarze danego
okręgu wyborczego w spisie wyborców było umieszczone imię i nazwisko
wnoszącego protest – jeżeli protest wnosi wyborca;
3. oznaczenie pełnomocnika wraz ze wskazaniem jego adresu – jeżeli
został ustanowiony;
4. wniosek o stwierdzenie nieważności wyborów/wyborów w danym
okręgu wyborczym/wyboru posła/wyboru senatora;
5. zarzuty;
6. przedstawienie lub wskazanie dowodów, na których oparto zarzuty;
7. uzasadnienie zarzutów;
8. własnoręczny podpis skarżącego lub jego pełnomocnika.
Ponadto, jeśli protest wyborczy składa osoba przebywająca za granicą
lub na polskim statku morskim protest musi dodatkowo zawierać oznaczenie
pełnomocnika zamieszkałego w Polsce lub pełnomocnika do doręczeń
zamieszkałego w Polsce wraz ze wskazaniem ich adresów.
I NSW 9260/25
3
Sąd Najwyższy uchwałą z 25 października 2023 r., I NZP 8/23, której nadano
moc zasady prawnej, jednoznacznie stwierdził, że „w postępowaniach
zainicjowanych protestami przeciwko ważności wyborów: do Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej oraz do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej
Polskiej, o których mowa w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy
(tekst jedn. Dz.U. 2022, poz. 1277, ze zm.), a także w postępowaniu zainicjowanym
protestem przeciwko ważności referendum, o którym mowa w ustawie z dnia
14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym (tekst jedn. Dz.U. 2020, poz. 851,
ze zm.), nie mają zastosowania przepisy art. 130 § 1-2 oraz art. 1301a § 1-3
ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn.
Dz.U. 2023, poz. 1550, ze zm.)”. W sprawach dotyczących protestów wyborczych
nie wzywa się zatem wnoszących protest do uzupełnienia braku formalnego pisma.
W ocenianej sprawie wnoszący protest nie wskazał numeru PESEL,
co skutkuje koniecznością przyjęcia, że wywiedzione do Sądu Najwyższego
pismo procesowe obarczone jest nieusuwalnym brakiem formalnym.
Niezależnie od powyższego wskazać należy, że wnoszący protest
nie przedstawił w nim żadnych zarzutów, a jedynie wysnuł żądania niepoparte
żadnymi okolicznościami. Natomiast, stosownie do art. 321 § 3 ustawy z dnia
5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 365; dalej:
„k.wyb.”), wnoszący protest powinien sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić
lub wskazać dowody, na których opiera swoje zarzuty. Przedmiotem zarzutów
protestu może być 1) popełnienie przestępstwa przeciwko wyborom, określonego
w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg głosowania,
2) naruszenie przepisów k.wyb. dotyczących głosowania, ustalenia wyników
głosowania lub wyników wyborów, mające wpływ na wynik wyborów (art. 82
§ 1 k.wyb.). Sąd Najwyższy podkreśla, że podstawowym celem protestu
przeciwko ważności wyborów jest ochrona indywidualnych uprawnień wyborcy,
dlatego też jego zarzuty muszą być konkretne, odnoszące się do ściśle określonej
sytuacji dotyczącej danego wyborcy, a nie abstrakcyjne.
I NSW 9260/25
4
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 322 § 1 k.wyb.
orzekł, jak w sentencji postanowienia.
[a.ł]
Elżbieta Karska Tomasz Demendecki Tomasz Przesławski
[MWR]
