I NSW 9253/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 26 czerwca 2025 r.
SSN Oktawian Nawrot (przewodniczący)
SSN Marek Dobrowolski (sprawozdawca)
SSN Janusz Niczyporuk
w sprawie z protestu A. M.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
z udziałem Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej i Prokuratora
Generalnego,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w
dniu 26 czerwca 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
Marek Dobrowolski Oktawian Nawrot Janusz Niczyporuk
UZASADNIENIE
Dnia 16 czerwca 2025 r. (data prezentaty placówki pocztowej) A. M. (dalej:
„wnoszący protest”) wniósł do Sądu Najwyższego protest przeciwko ważności
wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej zarządzonych na dzień 18 maja 2025 r. W
treści pisma wskazał, że jego protest dotyczy: „braku świadectwa zdrowia Pana
Karola Nawrockiego, jak i pozostałych kandydatów, co było zasadniczą przyczyną
w sposób istotny mającą wpływ na racjonalność wyboru osoby i tym samym na
ostateczny wynik wyboru”.
Stanowisko w sprawie przedstawił Prokurator Generalny.
I NSW 9253/25
2
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Protest należało pozostawić bez dalszego biegu.
Zgodnie z art. 321 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
(tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 365; dalej: „k.wyb.”) protest przeciwko wyborowi
Prezydenta Rzeczypospolitej wnosi się na piśmie do Sądu Najwyższego nie później
niż w ciągu 14 dni od dnia podania wyników wyborów do publicznej wiadomości
przez Państwową Komisję Wyborczą (dalej: PKW). Nadanie w tym terminie
protestu w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu
ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe jest równoznaczne z
wniesieniem go do Sądu Najwyższego.
W świetle art. 322 § 1 k.wyb. Sąd Najwyższy pozostawia bez dalszego biegu
protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający warunków
formalnych.
Podkreślić także należy, że protest wyborczy jako pierwsze pismo
procesowe w sprawie powinien odpowiadać warunkom formalnym określonym w art.
126 i nast. k.p.c. Niezbędne jest zatem, aby protest wyborczy zawierał:
1. oznaczenie podmiotu wnoszącego protest z podaniem jego adresu i numeru
PESEL;
2. oznaczenie, w którym z obwodów do głosowania na obszarze danego
okręgu wyborczego w spisie wyborców było umieszczone imię i nazwisko
wnoszącego protest – jeżeli protest wnosi wyborca;
3. oznaczenie pełnomocnika wraz ze wskazaniem jego adresu – jeżeli został
ustanowiony;
4. wniosek o stwierdzenie nieważności wyborów/wyborów w danym okręgu
wyborczym/wyboru posła/wyboru senatora;
5. zarzuty;
6. przedstawienie lub wskazanie dowodów, na których oparto zarzuty;
7. uzasadnienie zarzutów;
8. własnoręczny podpis skarżącego lub jego pełnomocnika.
I NSW 9253/25
3
Ponadto, jeśli protest wyborczy składa osoba przebywająca za granicą lub
na polskim statku morskim protest musi dodatkowo zawierać oznaczenie
pełnomocnika zamieszkałego w Polsce lub pełnomocnika do doręczeń
zamieszkałego w Polsce wraz ze wskazaniem ich adresów.
Sąd Najwyższy uchwałą z 25 października 2023 r., I NZP 8/23, której nadano
moc zasady prawnej, jednoznacznie stwierdził, że „w postępowaniach
zainicjowanych protestami przeciwko ważności wyborów: do Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej,
Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej oraz do Parlamentu Europejskiego
w Rzeczypospolitej Polskiej, o których mowa w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. –
Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz.U. 2022, poz. 1277, ze zm.), a także
w postępowaniu zainicjowanym protestem przeciwko ważności referendum,
o którym mowa w ustawie z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym
(tekst jedn. Dz.U. 2020, poz. 851, ze zm.), nie mają zastosowania przepisy art. 130
§ 1-2 oraz art. 1301a § 1-3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. –
Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1550, ze zm.)”.
W sprawach dotyczących protestów wyborczych nie wzywa się zatem wnoszących
protest do uzupełnienia braku formalnego pisma.
Materialnoprawne podstawy protestu wyborczego określone są w art. 82 § 1
pkt 1 i 2 k.wyb. zgodnie z którym przeciwko ważności wyborów, ważności wyborów
w okręgu lub wyborowi określonej osoby może być wniesiony protest z powodu:
1. dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego w
rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg głosowania,
ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów;
2. naruszenia przepisów Kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia wyników
głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów.
Ponadto, według art. 321 § 3 k. wyb. wnoszący protest powinien
sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których
opiera swoje zarzuty.
Wszelkie inne zarzuty stanowią wyjście poza przewidziany w kodeksie
wyborczym przedmiot protestu, co czyni go niedopuszczalnym (zob. postanowienia
I NSW 9253/25
4
Sądu Najwyższego: z 27 listopada 2007 r., III SW 55/07; z 11 czerwca 2015 r. III
SW 60/15, z 31 lipca 2020 r. I NSW 2027/20, z 31 lipca 2020 r. I NSW 2286/20).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego słusznie wskazuje się, że przedmiotem
protestu nie mogą być zarzuty abstrakcyjne, hipotetyczne, dotyczące innych osób,
bliżej nieokreślone, niezwiązane ściśle z sytuacją prawną protestującego (zob.
postanowienia Sądu Najwyższego: z 19 grudnia 2023 r. I NSW 1093/23; z 14
grudnia 2023 r. I NSW 1222/23, z 14 grudnia 2023 r. I NSW 839/23; z 13 grudnia
2023 r. I NSW 799/23; por. też postanowienia Sądu Najwyższego: z 14 listopada
2023 r. I NSWR 83/23; z 7 listopada 2023 r. I NSW 86/23; z 30 października 2019 r.
I NSW 117/19 z 18 lipca 2019 r. I NSW 39/19).
Sąd Najwyższy zauważa, że konstrukcyjnym elementem protestu
wyborczego jest takie sformułowanie zarzutów popełnienia konkretnych
przestępstw lub naruszeń Kodeksu wyborczego dotyczących głosowania, ustalenia
wyników głosowania lub wyborów, które poparte są dowodami i wykazują
naruszenie własnego, konkretnego, rzeczywistego i aktualnego interesu
wnoszącego protest.
Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego, w przedmiocie
protestu o którym mowa w art. 82 § 1 k.wyb. nie mieszczą się ogólnikowe zarzuty
sprowadzające się do hipotetycznego założenia o nieprawidłowościach wyborczych,
oparte jedynie na kontestowaniu wyników wyborów ogłoszonych przez właściwy do
tego organ, na domniemaniach, hipotezach i założeniach o nieprawidłowościach,
bez przedstawiania dowodów, które powinny uzasadniać, rzeczywiście potwierdzać
zarzut protestu mieszczący się w granicach bezprawności (por. postanowienie
Sądu Najwyższego z: z 7 lutego 1990 r. III SW 93/90, 5 grudnia 2007 r. III SW
63/07 16 lipca 2014 r. III SW 35/14)
Na marginesie wskazać należy, że przyznane wyborcy prawo zgłoszenia
protestu może się odnosić jedynie do tych elementów procedury wyborczej, które
dotyczą samego wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Tak wyznaczone
granice protestu wynikają wprost z faktycznych możliwości kontroli przez obywateli
przebiegu wyboru Prezydenta oraz realizacji czynnego prawa wyborczego. Jego
podstawy nie mogą być zatem interpretowane w taki sposób, aby zamiast
konstytucyjnej gwarancji dotyczącej realizowania jednego z praw obywatelskich,
I NSW 9253/25
5
protest stał się w praktyce uniwersalnym środkiem prawnym do weryfikacji
wszelkich działań dotyczących wyborów, podejmowanych przez upoważnione do
tego organy władzy publicznej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 31 lipca
2020 r. I NSW 4685/20).
Odnosząc powyższe do niniejszego protestu, Sąd Najwyższy stwierdza, że
protest został sformułowany jedynie w oparciu o subiektywne przekonanie
wnoszącego protest o konieczności przedstawienia świadectwa zdrowia wybranego
kandydata oraz informacje funkcjonujące w przestrzeni publicznej, ale bez
wskazania konkretnych przypadków nieprawidłowości, jak również bez
przedstawienia bądź wskazania dowodów na potwierdzenie jakichkolwiek naruszeń.
Zarzuty podniesione przez wnoszącego protest mają zatem charakter abstrakcyjny
i nie mają żadnego związku z osobą wnoszącą ten protest, a zatem wniesiony
protest nie spełnia warunków określonych w art. 321 § 3 k. wyb.
Podkreślenia wymaga, że Sąd Najwyższy nie posiada kompetencji ani do
inicjowania postępowania protestowego z urzędu, ani do formułowania za
protestującego zarzutów, ani wreszcie do wskazywania dowodów, na których
protestujący opiera swoje zarzuty.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, na podstawie art. 322 § 1 zd. 1
k.wyb. w zw. z art. 321 § 3 k.wyb., orzekł jak w sentencji postanowienia,
pozostawiając protest bez dalszego biegu.
Marek Dobrowolski Oktawian Nawrot Janusz Niczyporuk
sh
[r.g.]
