I NSW 9213/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 24 czerwca 2025 r.
SSN Adam Redzik (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Aleksander Stępkowski
SSN Paweł Wojciechowski
w sprawie protestu wyborczego W. K.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych 24
czerwca 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
Aleksander Stępkowski Adam Redzik Paweł Wojciechowski
UZASADNIENIE
I.
W. K. (dalej także: Wnoszący protest), 16 czerwca 2025 r. wniósł protest
wyborczy przeciwko ważności wyborów Prezydenta RP przeprowadzonych w 1
czerwca 2025 r. domagając się ponownego przeliczenia głosów „w Okręgu […] w
R.”, w komisji, która „mieściła się w Domu Pomocy Społecznej […] R. ul. […]”,
dodając: „budzi moje wątpliwości słuszność przeliczonych głosów”.
II.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I NSW 9213/25
2
II.1. Wolne, równe, powszechne i bezpośrednie wybory realizowane w głosowaniu
tajnym są świętem i istotą demokracji, stanowiąc emanację kluczowej zasady
ustrojowej Rzeczypospolitej Polskiej z art. 2 Konstytucji RP. To w akcie wyborczym
każdy uprawniony realizuje swoje prawo do partycypacji we władzy; wyboru swoich
przedstawicieli czy też głowy państwa – Prezydenta RP. Wybory muszą być zatem
przeprowadzone w sposób gwarantujący, że głosy wyborców zostaną policzone
zgodnie z prawem, a wszelkie mogące wystąpić nieprawidłowości i przestępstwa
związane z aktem wyborczym zostaną wyjaśnione. Szczególnym instrumentem
służącym każdemu wyborcy jest protest wyborczy, który – w przypadku wyborów
do Sejmu RP, Senatu RP oraz na urząd Prezydenta RP, zgodnie z Konstytucją RP,
wnosi się bezpośrednio do Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy rozpoznaje je
a następnie rozstrzyga o ważności wyborów. Ten model ustrojowy sądowej kontroli
wyborów do głównych organów władzy jest utwierdzony polską szczególną tradycją
sięgającą Konstytucji RP z 17 marca 1921 r. (art. 19).
II.2. W przypadku wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie
z art. 129 ust. 2 Konstytucji RP, wyborcy przysługuje prawo zgłoszenia
do Sądu Najwyższego protestu przeciwko ważności wyboru na zasadach
określonych w ustawie. Zasady te zostały zawarte w przepisach ogólnych art. 82
i art. 83 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (dalej także: k.wyb.)
oraz – w odniesieniu do wyborów Prezydenta RP – w przepisach szczególnych
art. 321-323 k.wyb.
II.3. Materialnoprawne podstawy protestu wyborczego określone zostały natomiast
w art. 82 § 1 pkt 1 i 2 k.wyb., zgodnie z którym przeciwko ważności wyborów,
ważności wyborów w okręgu lub wyborowi określonej osoby może być wniesiony
protest z powodu:
1) dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego
w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg
głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów lub
I NSW 9213/25
3
2) naruszenia przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia
wyników głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik
wyborów.
II.4. Wymagania formalne protestu określono w art. 321 k.wyb., zgodnie z którym
protest przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej wnosi się na piśmie
do Sądu Najwyższego nie później niż w ciągu 14 dni od dnia podania wyników
wyborów do publicznej wiadomości przez Państwową Komisję Wyborczą
(dalej także: PKW), przy czym nadanie w tym terminie protestu w polskiej
placówce pocztowej operatora wyznaczonego jest równoznaczne z wniesieniem go
do Sądu Najwyższego (§ 1).
II.5. Protesty wyborcze składa się do Sądu Najwyższego osobiście
(wyjątek od zasady reprezentacji przez profesjonalnego pełnomocnika)
lub przez pełnomocnika. Zgodnie z art. 321 § 3 k.wyb. wnoszący protest powinien
sformułować w proteście zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których
opiera owe zarzuty. Z uwagi na to, że protest wyborczy jest środkiem procesowym
o indywidualno-konkretnym charakterze, należy konkretnie wskazywać w nim
naruszenia i przedstawiać dowody ich popełnienia, a co najmniej uprawdopodobnić
prawdziwość zarzutów.
II.6. Możliwość rozpoznania protestu wyborczego warunkowana jest wskazanymi
wyżej wymogami, ale ponadto protest musi spełniać minimalne warunki pisma
procesowego określone w art. 126 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r.
Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 z późn. zm.,
dalej także: k.p.c.). Protest wyborczy to pierwsze pismo w sprawie, wobec czego
powinien zawierać m.in. numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji
Ludności (PESEL) lub numer identyfikacji podatkowej (NIP) wnoszącego protest
(odpowiednio art. 126 § 2 pkt 2 k.p.c.). Podkreślić też należy, że w postępowaniu
przed Sądem Najwyższym w sprawach z protestów wyborczych nie wzywa się
do usunięcia braków formalnych, a przepisy art. 130 § 1-2 oraz art. 1301a
§ 1-3 k.p.c. nie mają zastosowania (uchwała Sądu Najwyższego z 25 października
2023 r., I NZP 8/23).
I NSW 9213/25
4
II.7. W analizowanym proteście prawidłowo podano dane osobowe wnoszącego protest, w
tym numer PESEL, nie sformułowano jednak żadnych zarzutów, a jedynie podniesiono, że
wyniki głosowania w konkretnej obwodowej komisji wyborczej „budzą wątpliwości”
Wnoszącego protest co do „słuszności policzonych głosów”. Protest nie spełnia więc
wymogów formalnych, o których wyżej.
II.8. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, na podstawie art. 322 § 1
zd. 1 k.wyb. w zw. z art. 321 § 3 k.wyb., orzekł jak w sentencji.
ak
[a.ł]
