I NSW 898/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 23 czerwca 2025 r.
SSN Elżbieta Karska (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Tomasz Demendecki
SSN Tomasz Przesławski
w sprawie z protestu D. F.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
z udziałem Prokuratora Generalnego oraz Przewodniczącego Państwowej Komisji
Wyborczej,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w
dniu 23 czerwca 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
Tomasz Demendecki Elżbieta Karska Tomasz Przesławski
UZASADNIENIE
D. F. (dalej: „wnosząca protest”) pismem z dnia 12 czerwca 2025 r., które
wpłynęło do Sądu Najwyższego 13 czerwca 2025 r. wniosła protest przeciwko
ważności wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych na dzień 18
maja 2025 r. W treści protestu podniosła następujące fakty i zarzuty:
1. błędne przypisanie głosów w protokołach obwodowych komisji wyborczych;
2. odmowa wydania zaświadczeń o prawie do głosowania;
3. wysoki odsetek głosów nieważnych;
4. anomalie w systemie informatycznym – rozbieżności i odwrócenie wyników;
I NSW 898/25
2
5. naruszenia ochrony danych osobowych;
6. zewnętrzny wpływ na wybory.
W uzasadnieniu protestu stwierdziła, że doszło do rażącego i systemowego
naruszenia podstawowych praw i wolności obywatelskich, fałszywego
przypisania głosów, złamania wielu obowiązujących przepisów prawa.
Wnosząca protest wniosła też o udzielenie zabezpieczenia w postaci zobowiązania
właściwych organów administracji publicznej oraz organów wyborczych
do niezwłocznego wdrożenia adekwatnych środków organizacyjnych i technicznych.
Wnosząca protest wniosła o stwierdzenie nieważności wyborów. Jako dowody
w sprawie wskazała jedenaście stron internetowych.
Zarówno Przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej jak i Prokurator
Generalny wnieśli o pozostawienie protestu wyborczego bez dalszego biegu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Protest należało pozostawić bez dalszego biegu.
Zgodnie z art. 321 § 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy
(tekst jedn. Dz. U. 2025, poz. 365, dalej: „k.wyb.”), wnoszący protest
powinien sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody,
na których opiera swoje zarzuty. Treść zarzutów nie może być dowolna,
lecz powinna spełniać kryteria, o których mowa w przepisie art. 82 § 1 k.wyb.
Zgodnie z nim, protest może być wniesiony z powodu:
1) dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego
w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg głosowania,
ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów; lub
2) naruszenia przepisów Kodeksu wyborczego dotyczących głosowania,
ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ
na wynik wyborów.
Z treści tego przepisu wynika, że osoba wnosząca protest jest ponadto
zobowiązana do wykazania wpływu wystąpienia naruszeń na wynik wyborów.
Przedmiotem protestu wyborczego jest bowiem ważność wyboru określonej osoby,
a podstawę do jej zakwestionowania mogą stanowić wyraźnie wskazane
I NSW 898/25
3
przestępstwa oraz delikty wyborcze. Ich wystąpienie musi rzutować na przebieg
głosowania i ustalanie jego wyników lub ustalanie wyników samych wyborów
i być poparte konkretnymi dowodami, znanymi osobie wnoszącej protest,
na których opiera ona swoje zarzuty.
Zgodnie z ugruntowanym już orzecznictwem Sądu Najwyższego osoba
wnosząca protest wyborczy nie może skutecznie podnosić zarzutów o charakterze
abstrakcyjnym, odnoszących się do ogólnie pojętych wydarzeń w całym kraju,
o których protestujący jedynie słyszał. Postępowanie w sprawie protestu
wyborczego ma na celu zapewnienie wyborcom ochrony prawnej
przed przestępstwami i deliktami wyborczymi, które utrudniają lub uniemożliwiają
im korzystanie z praw wyborczych w nieskrępowany i efektywny sposób.
Przedmiotem zarzutu powinny być więc takie okoliczności (działania lub
zaniechania), wskutek których tak rozumiany własny, rzeczywisty i aktualny interes
prawny protestującego doznał naruszenia.
Przyjęty w Kodeksie wyborczym model protestu wyborczego polega
na sprawowaniu przez Sąd Najwyższy indywidualno-konkretnej kontroli ważności
wyborów, natomiast brak jest podstaw prawnych do prowadzenia przezeń kontroli
abstrakcyjne (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 listopada 2019 r.,
I NSW 235/19). Protest wyborczy nie jest bowiem instrumentem weryfikowania
wszelkich potencjalnych nieprawidłowości związanych z procedurą głosowania
i ustalania wyników wyborów, ale środkiem gwarantującym sądową kontrolę
naruszeń, które miały miejsce i – w konsekwencji – mogły mieć wpływ
na wynik wyborów (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 28 lipca 2020 r.,
I NSW 1198/20).
Stosownie do art. 322 § 1 k.wyb. Sąd Najwyższy pozostawia bez dalszego
biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający
warunków określonych w art. 321 k.wyb.
W ocenie Sądu Najwyższego protest wniesiony w niniejszej sprawie
nie może podlegać merytorycznemu rozpoznaniu, ponieważ podniesione w nim
zarzuty nie odpowiadają opisanym wymogom protestu wyborczego.
Wnosząca protest sformułowała szereg zarzutów, które w zdecydowanej
większości nie odnosiły się do żadnych konkretnych zdarzeń, w których brała udział
I NSW 898/25
4
czy których była świadkiem, a stanowiły one jedynie przytoczenie zarzutów
pojawiających się w przestrzeni publicznej. W konsekwencji należało stwierdzić,
że wnosząca protest w niniejszej sprawie swoje zarzuty oparła
na przypuszczeniach wywodzonych z analizy danych opublikowanych
przez Państwową Komisję Wyborczą oraz przekazów medialnych, co nie spełnia
wymogu formalnego wynikającego z art. 321 § 3 k.wyb., a ponadto
wnosząca protest nie wskazała, jak podnoszone okoliczności miałyby wpływać
na wynik wyborów.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 322 § 1 k.wyb. oraz w zw. z art. 321
§ 3 i art. 82 § 1 k.wyb., należało pozostawić protest bez dalszego biegu,
o czym Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.
Tomasz Demendecki Elżbieta Karska Tomasz Przesławski
JW.
[a.ł]
