I NSW 8899/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 26 czerwca 2025 r.
Prezes SN Krzysztof Wiak (przewodniczący)
SSN Joanna Lemańska
SSN Oktawian Nawrot (sprawozdawca)
w sprawie z protestu A.A.,
przy udziale Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej i Prokuratora
Generalnego,
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w
dniu 26 czerwca 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
UZASADNIENIE
Pismem z 13 czerwca 2025 r. (data nadania w placówce pocztowej
operatora wyznaczonego) A.A. wniosła protest przeciwko wyborowi Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżąca wskazała, że zakresem protestu objęte są
podejrzenia o naruszenie zasad rzetelności i przejrzystości głosowania poprzez
nieprawidłowe kwalifikowanie głosów nieważnych, ze szkodą dla jednego
z kandydatów. Jak wskazała skarżąca, według Państwowej Komisji Wyborczej,
w II turze oddano 189 294 głosów nieważnych, co stanowi 0,9% wszystkich głosów
(101 845 głosów uznano za nieważne z powodu postawienia „X”
I NSW 8899/25
2
przy obu kandydatach, zaś 87 449 – z powodu niepostawienia „X” przy żadnym
kandydacie. Dalej skarżąca podała, że „w internecie krąży nagranie, na którym
członek PiS, wyjaśnia jak w łatwy sposób można nanieść krzyżyk na palec i używać
palca jako pieczątki do dostawiania dodatkowego krzyżyka w kratce
przy kandydacie, na którego nie oddano głosu. Karta, na której głos oddano
na dwóch kandydatów jednocześnie uznawana jest za nieważną. Powyższe może
sugerować instruktaż dotyczący unieważniania kart głosowych”. W ocenie
skarżącej, „tego typu działania mogą prowadzić do sytuacji, w których głosy oddane
za (…) są – poprzez ingerencję członków komisji – oznaczane jako nieważne
(postawienie dwóch znaków „X”), co bezpośrednio wpłynęło na jego wynik”.
Skarżąca wniosła o: (1) zweryfikowanie legalności i przebiegu procesu
kwalifikacji głosów nieważnych – ze szczególnym uwzględnieniem głosów
zakwalifikowanych jako nieważne z powodu „X” przy obu kandydatach;
(2) zbadanie nagrania przekazywanego w sieci (instruktażu B.)
jako potencjalnego wpływu na sposób głosowania przez wyborców i działanie
instruktażowe w komisjach, co może nosić cechy działania koordynowanego;
(3) przeprowadzenie ekspertyzy grafologicznej kart uznanych za nieważne
z powodu dwóch znaków „X”, w tym: o sprawdzenie zgodności koloru długopisów
użytych do postawienia obu znaków, o potwierdzenie, czy „X” zostały
„postawione tą samą ręką/osobą oraz w tym samym czasie”. W razie potwierdzenia
nieprawidłowości skarżąca wniosła o usunięcie z wyników głosy oddane w sposób
wadliwy lub zrekompensowanie ilościowe liczby unieważnionych głosów.
W ostateczności, jeśli wykaże się systemowe działania uniemożliwiające
„prawidłowy wynik wyborów – unieważnienie II tury wyborów lub przeprowadzenie
jej ponownie”.
Przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej w stanowisku z 23 czerwca
2025 r. wniósł o pozostawienie protestu bez dalszego biegu, gdyż skarżąca
nie wskazała dowodów, na których oparła zarzuty.
Prokurator Generalny w stanowisku z 24 czerwca 2025 r.
wniósł o pozostawienie protestu bez dalszego biegu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I NSW 8899/25
3
Zgodnie z art. 129 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
(Dz.U. 1997 Nr 78, poz. 483 ze zm.) wyborcy przysługuje prawo zgłoszenia
do Sądu Najwyższego protestu przeciwko ważności wyboru Prezydenta
Rzeczypospolitej na zasadach określonych w ustawie, zaś zasady i tryb
przeprowadzania wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej oraz warunki ważności tych
wyborów określa Kodeks wyborczy.
Zgodnie z art. 321 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy
(tekst jedn. Dz.U. 2025, poz. 365, dalej: „k.wyb.”), protest przeciwko wyborowi
Prezydenta Rzeczypospolitej wnosi się na piśmie do Sądu Najwyższego nie później
niż w ciągu 14 dni od dnia podania wyników wyborów do publicznej wiadomości
przez Państwową Komisję Wyborczą. Nadanie w tym terminie protestu w polskiej
placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia
23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe jest równoznaczne z wniesieniem go
do Sądu Najwyższego. Jak stanowi § 3 wnoszący protest powinien sformułować
w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera swoje
zarzuty.
W art. 82 § 1 k.wyb. wskazano, że przeciwko ważności wyborów, ważności
wyborów w okręgu lub wyborowi określonej osoby może być wniesiony protest
z powodu: (pkt 1) dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom,
określonego w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg
głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów lub (pkt 2)
naruszenia przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia wyników
głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów.
Stosownie do art. 322 § 1 k.wyb. Sąd Najwyższy pozostawia bez dalszego
biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający
warunków określonych w art. 321.
Odnosząc powyższe do wniesionego protestu wyborczego, Sąd Najwyższy
uznał, iż skarżąca nie wskazała, do naruszenia których przepisów
Kodeksu wyborczego dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania
lub wyników wyborów mających wpływ na wynik wyborów lub do jakiego
przestępstwa przeciwko wyborom, określonego w rozdziale XXXI Kodeksu karnego,
I NSW 8899/25
4
mającego wpływ na przebieg głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wynik
wyborów, jej zdaniem doszło. Przedmiotem protestu nie mogą być podejrzenia
(tym bardziej generalne) dotyczące nieprawidłowości przy kwalifikowaniu głosów
jako nieważnych. Obowiązkiem wnoszącej protest było wskazanie konkretnych
komisji, w których mogło dojść do uchybień, a także sformułowanie zarzutów
odpowiadających art. 82 k.wyb. Ostatecznie podkreślić należy, że skarżąca nawet
nie podniosła, że w przypadku realizacji swojego czynnego prawa wyborczego
doszło do jakichkolwiek nieprawidłowości, które mogłyby stanowić zarzut protestu,
o którym mowa w art. 82 k.wyb. Zważyć też należy, że protest skarżącej
ma charakter generalny i abstrakcyjny.
Dodatkowo, skarżąca w proteście nie przedstawiła ani nie wskazała
dowodów na poparcie swoich twierdzeń, które pozostają gołosłowne. Odnosząc się
zaś do dołączonego wydruku z ekranu z „filmem instruktażowym” jednego
z polityków, zważyć należy, że nagranie to pochodzi z (…) 2014 r.,
dotyczy innych wyborów i wbrew twierdzeniom skarżącej nie ma na celu
instruowania członków Obwodowych Komisji Wyborczych jak dokonywać fałszerstw
wyborczych. Co równie istotne, nie ma jakichkolwiek dowodów na to, że nagranie
i jego instruktaż wykorzystywane były podczas wyborów Prezydenckich w 2025 r.
Z powyższych względów protest wyborczy wniesiony w przedmiotowej
sprawie nie spełnia warunków formalnych, dlatego też Sąd Najwyższy
orzekł jak w postanowieniu na podstawie art. 322 §1 zd. 1 k.wyb.
[PS]
[a.ł]
