I NSW 8677/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 24 czerwca 2025 r.
SSN Paweł Księżak (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Paweł Czubik
SSN Maria Szczepaniec
w sprawie protestu wyborczego M. K.
z udziałem Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej oraz Prokuratora
Generalnego
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 24 czerwca 2025 r.,
postanawia: pozostawić protest bez dalszego biegu.
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 13 czerwca 2025 r. (data prezentaty z Biura Podawczego
Sądu Najwyższego – 16 czerwca 2025 r.) M. K. (dalej jako: „Skarżący”) wniósł
protest przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, zawierający
szereg rozważań na temat nieprawidłowości w procedurze wyborczej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zasady i tryb przeprowadzania wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej
oraz warunki ważności tych wyborów określa Kodeks wyborczy (k.wyb.).
I NSW 8677/25
2
Zgodnie z art. 321 § 3 k.wyb. wnoszący protest powinien sformułować w nim
zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera swoje zarzuty.
Z perspektywy zarzutów Skarżącego, równie ważne znaczenie pełni art. 82
§ 1 k.wyb. Na jego podstawie wskazano, że protest wyborczy może zostać
wniesiony z powodu: dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom,
określonego w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg
głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów (pkt 1)
lub naruszenia przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia wyników
głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów (pkt 2).
Stosownie do art. 322 § 1 k.wyb. Sąd Najwyższy pozostawia bez dalszego
biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający
warunków określonych w art. 321 k.wyb.
Skarżący w proteście nie sformułował żadnych konkretnych zarzutów, ani nie
przedstawił żadnych dowodów na ich poparcie, lecz jedynie zawarł ogólnikowe
rozważania o narzędziach analitycznych i statystycznych i na temat hipotetycznych
nieprawidłowości w wyborach. Cały protest Skarżącego ma charakter wysoce
abstrakcyjny i spekulatywny. W swoim dotychczasowym orzecznictwie
Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał, że protest wyborczy nie może mieć
charakteru abstrakcyjnego, czyli stawiać ogólnych zarzutów co do potencjalnych
naruszeń prawa wyborczego w skali całego kraju, które nie mają żadnego związku
z osobą wnoszącą ten protest. Podstawą do pozostawienia go bez dalszego biegu
jest również brak interesu prawnego we wniesieniu protestu wyborczego,
co ma miejsce w sytuacji, gdy sformułowane w nim zarzuty mają charakter
abstrakcyjny i hipotetyczny, odnosząc się do sytuacji, których protestujący
osobiście nie doświadczył (por. postanowienie z dnia 18 lipca 2019 r., I NSW 39/19
oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 lipca 2020 r., I NSW 84/20).
Co więcej w orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że ciężar dowodu
spoczywa na osobie, która wnosi protest. Nie może być zatem tak, że zaledwie
uprawdopodobniony post factum własnym oświadczeniem protest będzie odnosił
zamierzony skutek. Taka uproszczona ocena byłaby rozwiązaniem dysfunkcyjnym
dla całego procesu wyborczego i mogłaby prowadzić do działań obstrukcyjnych
ze strony osób, które nadużywając swego prawa z różnych powodów nie chcą
I NSW 8677/25
3
zaakceptować ustalonych wyników wyborów (por. postanowienie
Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 2019 r., I NSW 65/19).
Konstrukcyjnym warunkiem protestu wyborczego jest zatem takie sformułowanie
zarzutów popełnienia konkretnych przestępstw lub naruszeń kodeksu wyborczego
dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyniku wyborów,
które poparte są dowodami, a nadto wykazują naruszenie własnego, konkretnego,
rzeczywistego i aktualnego interesu protestującego. Przedmiotem protestu
nie mogą być zarzuty abstrakcyjne, hipotetyczne, dotyczące innych osób,
bliżej nieokreślone, niezwiązane ściśle z sytuacją prawną protestującego
(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2023 r.,
I NSWR 775/23).
W świetle powyższego protest Skarżącego nie tylko nie mieści się
w zakresie wyznaczonym przez art. 82 § 1 k.wyb., ale również nie czyni zadość
wymogowi z art. 321 § 3 k.wyb.
Mając to na uwadze, na podstawie art. 322 § 1 zd. 1 k.wyb., Sąd Najwyższy
orzekł jak w postanowieniu.
[J.M.]
[a.ł]
