I NSW 85/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 17 czerwca 2025 r.
SSN Paweł Księżak (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Paweł Czubik
SSN Maria Szczepaniec
w sprawie protestu wyborczego T. P.
z udziałem Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej oraz Prokuratora
Generalnego
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 17 czerwca 2025 r.,
postanawia: pozostawić protest bez dalszego biegu.
Paweł Czubik Paweł Księżak Maria Szczepaniec
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 5 czerwca 2025 r. (data prezentaty z Biura Podawczego
Sądu Najwyższego – 10 czerwca 2025 r.) T. P. (dalej jako: „Skarżący”) wniósł
protest przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, wnosząc o
unieważnienie wyborów prezydenckich i przeprowadzenie ponownych.
Uzasadniając powyższe stanowisko Skarżący wskazał na naruszenie art.
107 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz.U. 2025,
poz. 365, dalej: „k.wyb.”) polegające na naruszeniu ciszy wyborczej poprzez
publikacje w mediach społecznościowych i informacyjnych oraz w relacje
telewizyjne i radiowe dotyczące wybryku członków Obwodowej Komisji Wyborczej
I NSW 85/25
2
nr […] w W., którzy zakładając czerwone korale mieli tą drogą dokonywać agitacji
wyborczej, a w konsekwencji utracić przymiot bezstronności.
W dalszej części Skarżący nadmienił, że jego protest wyborczy nie dotyczy
samego wybryku w ww. komisji wyborczej, ale tego, że informacje o nim zostały
wykorzystane i bardzo szeroko rozpowszechnione przez prawicowych polityków,
publicystów i ich zwolenników, którzy tą drogą mieli zniechęcać do głosowania
na Rafała Trzaskowskiego.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu Najwyższego Państwowa Komisja
Wyborcza (dalej jako: „PKW”) wyraziła opinię, zgodnie z którą protest Skarżącego
powinien zostać pozostawiony bez dalszego biegu z uwagi na to, że żaden z
zarzutów nie dotyczy ustawowych przesłanek do jego wniesienia, a także w
związku z tym, że nie przedstawiono oraz nie wykazano żadnych dowodów,
na których oparto zarzuty.
Tożsamą opinię wyraził Prokurator Generalny stwierdzając, że protest
Skarżącego nie spełnia warunków określonych w art. 321 § 1 w zw. z art. 82
§ 1 k.wyb.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 129 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 1997
Nr 78, poz. 483 ze zm.) wyborcy przysługuje prawo zgłoszenia do Sądu
Najwyższego protestu przeciwko ważności wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej na
zasadach określonych w ustawie.
Zasady i tryb przeprowadzania wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej
oraz warunki ważności tych wyborów określa Kodeks wyborczy (k.wyb.).
Zgodnie z art. 321 § 1 k.wyb. protest przeciwko wyborowi Prezydenta
Rzeczypospolitej wnosi się na piśmie do Sądu Najwyższego nie później niż w ciągu
14 dni od dnia podania wyników wyborów do publicznej wiadomości przez
Państwową Komisję Wyborczą. Nadanie w tym terminie protestu w polskiej
placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23
listopada 2012 r. – Prawo pocztowe jest równoznaczne z wniesieniem go do Sądu
I NSW 85/25
3
Najwyższego. Jak stanowi § 3 wnoszący protest powinien sformułować w nim
zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera swoje zarzuty.
W art. 82 § 1 k.wyb. wskazano, że przeciwko ważności wyborów, ważności
wyborów w okręgu lub wyborowi określonej osoby może być wniesiony protest z
powodu: (pkt 1) dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego w
rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg głosowania,
ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów lub (pkt 2) naruszenia
przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub
wyników wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów.
Stosownie do art. 322 § 1 k.wyb. Sąd Najwyższy pozostawia bez dalszego
biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający
warunków określonych w art. 321 k.wyb.
Odnosząc powyższe do rozpatrywanego protestu wyborczego, Sąd
Najwyższy uznał, iż Skarżący nie wskazał, do naruszenia których przepisów
Kodeksu wyborczego dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub
wyników wyborów mających wpływ na wynik wyborów lub do jakiego przestępstwa
przeciwko wyborom, określonego w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego
wpływ na przebieg głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wynik wyborów,
jego zdaniem, doszło. Sformułowane w proteście wyborczym zarzuty odnosiły się
do art. 107 k.wyb. tzn. przepisu regulującego ciszę wyborczą. Nie jest to zatem
przepis „dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyników
wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów”. Tym samym również nie mieści się
on w zakresie protestu wyborczego jaki wyznacza art. 82 § 1 k.wyb.
Podstawowym celem protestu przeciwko ważności wyborów jest ochrona
indywidualnych uprawnień wyborcy, dlatego też jego zarzuty muszą być konkretne,
odnoszące się do ściśle określonej sytuacji dotyczącej danego wyborcy,
nie zaś abstrakcyjne – dotyczące hipotetycznego wpływu złamania ciszy wyborczej
na ostateczny wynik wyborów. Rolą protestu wyborczego jest także
kwestionowanie ważności wyborów lub wyboru określonej osoby, z powodu
dopuszczenia się przestępstwa lub deliktu wyborczego rzutującego na przebieg
głosowania, ustalanie jego wyników lub ustalanie wyników samych wyborów.
I NSW 85/25
4
Jedynie pośrednim celem protestu jest zapewnienie prawidłowości procesu
wyborczego jako całości.
Niezależnie od powyższego należy podnieść, że Skarżący w proteście nie
przytacza dowodów na poparcie swoich zarzutów. Sąd Najwyższy w swoim
dotychczasowym orzecznictwie wielokrotnie podkreślał, że ciężar dowodu
spoczywa na osobie, która wnosi protest. Nie może być zatem tak, że zaledwie
uprawdopodobniony post factum własnym oświadczeniem protest będzie odnosił
zamierzony skutek. Taka uproszczona ocena byłoby rozwiązaniem dysfunkcyjnym
dla całego procesu wyborczego i mogłaby prowadzić do działań obstrukcyjnych ze
strony osób, które nadużywając swego prawa z różnych powodów nie chcą
zaakceptować ustalonych wyników wyborów (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 18 lipca 2019 r., I NSW 65/19). Konstrukcyjnym warunkiem
protestu wyborczego jest zatem takie sformułowanie zarzutów popełnienia
konkretnych przestępstw lub naruszeń kodeksu wyborczego dotyczących
głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyniku wyborów, które poparte są
dowodami, a nadto wykazują naruszenie własnego, konkretnego, rzeczywistego i
aktualnego interesu protestującego. Przedmiotem protestu nie mogą być zarzuty
abstrakcyjne, hipotetyczne, dotyczące innych osób, bliżej nieokreślone,
niezwiązane ściśle z sytuacją prawną protestującego (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 14 listopada 2023 r., I NSWR 775/23).
Powyższych elementów protest wyborczy Skarżącego nie spełniał, gdyż
poza ogólnym sformułowaniem zarzutów nie przytoczył on żadnych okoliczności –
dowodów, które mogłyby zostać poddane weryfikacji przez Sąd Najwyższy, w
ramach rozpoznania protestu. Z powyższych względów protest nie spełnia wymogu,
o którym mowa w art. 321 § 3 k.wyb.
Mając to na uwadze, na podstawie art. 322 §1 zd. 1 k.wyb., Sąd Najwyższy
orzekł jak w postanowieniu.
Paweł Czubik Paweł Księżak Maria Szczepaniec
[J.M.]
I NSW 85/25
5
[r.g.]
