I NSW 84/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 23 czerwca 2025 r.
SSN Elżbieta Karska (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Tomasz Demendecki
SSN Tomasz Przesławski
w sprawie z protestu I. S.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
z udziałem Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej i Prokuratora
Generalnego
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w
dniu 23 czerwca 2025 r.,
wyraża opinię, że zarzuty protestu są zasadne, ale pozostają
bez wpływu na wynik wyborów.
Tomasz Demendecki Elżbieta Karska Tomasz Przesławski
UZASADNIENIE
I.S. (dalej: „wnoszący protest”) 7 czerwca 2025 r. (data nadania) wniósł
protest przeciwko ważności wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej zarządzonych
na dzień 18 maja 2025 r.
W uzasadnieniu wnoszący protest wskazał, że został pozbawiony prawa
oddania głosu w II turze wyborów prezydenckich. Wskazał, że jako osoba
niepełnosprawna w stopniu umiarkowanym zgłosił zamiar głosowania
korespondencyjnego, wnosząc o przesłanie pakietu wyborczego do głosowania w II
I NSW 84/25
2
turze na adres ośrodka rehabilitacyjnego w Z., w którym przebywał od 18 maja
2025 r. do 1 czerwca 2025 r. Wniosek ten nie został jednak uwzględniony z uwagi
na fakt, że zgłoszenie zamiaru głosowania korespondencyjnego obejmuje obie tury
głosowania, a pakiet wyborczy może być wysłany na wskazany przez wyborcę
adres znajdujący się na obszarze gminy, w której wyborca jest ujęty w stałym
obwodzie głosowania. Skoro zatem wyborca zgłosił zamiar głosowania
korespondencyjnego w I turze wyborów wskazując adres w U., to zgłoszenie to
objęło również II turę wyborów, a dodatkowo adres w Z. znajdował się poza gminą,
w której wyborca jest ujęty w stałym obwodzie głosowania. W dalszej części
uzasadnienia wnoszący protest opisał swoje doświadczenia w trakcie wyborów
przeprowadzanych w latach ubiegłych.
Prokurator Generalny oraz Przewodniczący PKW wnieśli o pozostawienie
protestu bez dalszego biegu jako niespełniającego wymogów formalnych
protestu wyborczego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 129 ust. 2 Konstytucji RP wyborcy przysługuje prawo
zgłoszenia do Sądu Najwyższego protestu przeciwko ważności wyboru Prezydenta
RP na zasadach określonych w ustawie.
Zasady te określono w art. 82 i art. 83 k.wyb. oraz - w odniesieniu do
wyborów Prezydenta RP - w przepisach szczególnych art. 321-323 k.wyb.
Zgodnie z art. 82 § 1 k.wyb., przeciwko ważności wyborów, ważności
wyborów w okręgu lub wyborowi określonej osoby może być wniesiony protest z
powodu:
1) dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego w
rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg głosowania,
ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów lub
2) naruszenia przepisów Kodeksu wyborczego dotyczących głosowania,
ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ
na wynik wyborów.
I NSW 84/25
3
Przepisy dotyczące głosowania zawarte zostały w Dziale I Rozdziały 6-7
k.wyb. Stosownie do art. 38 § 2 k.wyb. głosowaniem osobistym jest również
głosowanie korespondencyjne. Zgodnie zaś z art. 53a § 1 k.wyb. wyborca
niepełnosprawny o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w
rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej
oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych może głosować korespondencyjnie.
Zamiar głosowania korespondencyjnego wyborca zgłasza komisarzowi
wyborczemu do 13 dnia przed dniem wyborów, z wyjątkiem wyborcy podlegającego
w dniu głosowania obowiązkowej kwarantannie, izolacji lub izolacji w warunkach
domowych, który zamiar głosowania komisarzowi wyborczemu zgłasza do 5 dnia
przed dniem wyborów (art. 53b § 1 k.wyb.).
Zgłoszenie zamiaru głosowanie korespondencyjnego komisarz wyborczy
niezwłocznie przekazuje właściwemu urzędnikowi wyborczemu w gminie, w której
wyborca jest ujęty w obwodzie głosowania zgodnie z adresem zameldowania na
pobyt stały lub adresem stałego zamieszkania. W zgłoszeniu zamieszcza się lub
podaje nazwisko i imię (imiona), numer ewidencyjny PESEL wyborcy, oznaczenie
wyborów, których dotyczy zgłoszenie, oraz adres, na który ma być wysłany pakiet
wyborczy (art. 53b § 2a-3 k.wyb.).
Stosownie do art. 53b § 8 k.wyb. jeżeli głosowanie korespondencyjne ma
dotyczyć wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej albo wyborów wójta zgłoszenie
zamiaru głosowania korespondencyjnego dotyczy również ponownego głosowania.
Zgodnie z art. 53e § 1 k.wyb. wyborca, który zgłosił zamiar głosowania
korespondencyjnego, otrzymuje, nie później niż 6 dni przed dniem wyborów, pakiet
wyborczy, z wyjątkiem wyborcy podlegającego w dniu głosowania obowiązkowej
kwarantannie, izolacji lub izolacji w warunkach domowych, który pakiet wyborczy
otrzymuje nie później niż 2 dni przed dniem wyborców. Pakiet wyborczy doręcza
wyborcy urzędnik wyborczy za pośrednictwem operatora wyznaczonego w
rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Do przesyłki
pakietu wyborczego w zakresie nieuregulowanym stosuje się przepisy ustawy z
dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe dotyczące przesyłki poleconej (art. 53e
§ 4 k.wyb.).
I NSW 84/25
4
Ze zgłoszonego w niniejszej sprawie protestu wyborczego wynika, że
wnoszący protest prawidłowo zgłosił zamiar głosowania korespondencyjnego, a
mimo to nie otrzymał określonego przepisami pakietu wyborczego, co uniemożliwiło
mu wzięcie udziału w wyborach poprzez oddanie ważnego głosu. Czyni to
analizowany protest zasadnym, gdyż w ten sposób naruszono konstytucyjnie i
ustawowo zagwarantowane czynne prawo wyborcze obywatela (art. 10 k.wyb.).
Ograniczenie, polegające na tym, że wskazywany w zgłoszeniu zamiaru
głosowania korespondencyjnego adres, na który ma być wysłany pakiet wyborczy,
musi być adresem z obszaru gminy, w której wyborca jest wpisany do spisu
wyborców, w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, nie znajduje podstawy
w ustawie. Treść art. 53b-53e k.wyb. nie stanowi podstawy do wprowadzenia takich
ograniczeń wobec wnoszącego protest, a ograniczenia praw obywatelskich mogą
być ustanawiane tylko w ustawie (zob. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) (zob. także
postanowienie Sądu Najwyższego z 29 lipca 2020 r., I NSW 139/20).
Należy jednak uznać, że nie wykazano, iż omawiany przypadek naruszenia
prawa wyborczego miał wpływ na ostateczny wynik wyborów, w sytuacji gdy
różnica głosów pomiędzy kandydatami wyniosła 369 591 głosów.
Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji.
Do postanowienia zdanie odrębne złożył SSN Tomasz Demendecki.
Tomasz Demendecki Elżbieta Karska Tomasz Przesławski
JW.
[r.g.]
