I NSW 80/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 18 czerwca 2025 r.
SSN Paweł Wojciechowski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Adam Redzik
SSN Aleksander Stępkowski
w sprawie z protestu D. K.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej
z udziałem Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej oraz Prokuratora
Generalnego
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w
dniu 18 czerwca 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
Adam Redzik Paweł Wojciechowski Aleksander Stępkowski
UZASADNIENIE
Pismem z 9 czerwca 2025 r. (data stempla pocztowego) D. K.
(dalej: „Wnoszący protest”) wniósł „protest wyborczy”.
W treści pisma Wnoszący protest wskazał, że składa protest „na podstawie
licznych nieprawidłowości zgłaszane w skali kraju i stanowiących wiedzę publiczną,
które poddają w wątpliwość rzetelność procesu wyborczego i naruszają zasadę
demokratyczności wyborów”. W ocenie Wnoszącego protest „nieprawidłowości te
obejmują m.in.:
I NSW 80/25
2
1. Błędne wpisywanie głosów do protokołów wyborczych - W wielu komisjach
wyborczych odnotowano przypadki niezgodności pomiędzy faktyczną liczbą
oddanych głosów a danymi zapisanymi w oficjalnych protokołach
wyborczych. Takie działania naruszają zasadę transparentności i mogą
prowadzić do manipulacji wynikami, co jest sprzeczne z art. 70 § 1 Kodeksu
wyborczego;
2. Odmowa udziału w głosowaniu - Istnieją liczne zgłoszenia dotyczące
przypadków odmowy dopuszczenia obywateli do udziału w głosowaniu ze
względu na stosowanie „nieutoryzowanych” narzędzi kontroli wyborców.
Niektóre osoby zostały pozbawione prawa głosu na podstawie arbitralnych
decyzji pojedynczych członków komisji wyborczych, co jest sprzeczne z art.
10 § 1 Kodeksu wyborczego, który gwarantuje każdemu obywatelowi prawo
do udziału w wyborach;
3. Brak przewidzenia procedur na wypadek dokonania podpisu na miejscu
innego głosującego - Istnieją liczne zgłoszenia dotyczące przypadków
odmowy dopuszczenia obywateli do udziału w głosowaniu ze względu na
fakt obecności podpisu w miejscu przeznaczonym dla danego głosującego, a
należącego do innej osoby oddającej głos. Niektóre osoby zostały
pozbawione prawa głosu na podstawie braku zapewnienia odpowiednich
procedur przez PKW w celu zorganizowania wyborów, co jest sprzeczne z
art. 10 § 1 Kodeksu wyborczego, który gwarantuje każdemu obywatelowi
prawo do udziału w wyborach.”
Ze względu na powyższe nieprawidłowości Wnoszący protest wniósł o:
1. Ponowne przeliczenie głosów szczególnie w miejscach, gdzie stwierdzono
niezgodności w protokołach wyborczych, zgodnie z art. 82 § 1 Kodeksu
wyborczego lecz nie tylko tam,
2. Zbadanie przypadków odmowy możliwości wzięcia udziału w głosowaniu i
wyciągnięcie odpowiednich konsekwencji wobec osób odpowiedzialnych za
te działania, zgodnie z art. 241 Kodeksu wyborczego;
3. W przypadku stwierdzenia zbyt dużej ilości zdarzeń, których ilość rażąco
„żutuje” na przewagę uzyskaną przez „zwycięskiego” kandydata w tych
I NSW 80/25
3
wyborach, zarządzenie ponownego przeprowadzenia wyborów
po stwierdzeniu ich nieważności.
Prokurator Generalny w piśmie z 12 czerwca 2025 r. wskazał, że wniesiony
protest nie spełnia warunków określonych w przepisach art. 321 § 3 w zw. z art. 82
§ 1 k. wyb., a to nie odpowiada ustawowemu pojęciu zarzutów protestu wyborczego.
Prokurator Generalny zwrócił uwagę, że Wnoszący protest powołał się jedynie na
bliżej nieokreślone przypadki nieprawidłowości przy sporządzaniu protokołów
głosowania oraz odmowy dopuszczenia wyborców do glosowania, bez wskazania,
w których obwodowych komisjach wyborczych doszło do takich nieprawidłowości,
ani jakich konkretnie wyborców dotyczyły przypadki odmowy dopuszczenia do
udziału w głosowaniu. Protest został sformułowany jedynie w oparciu o informacje
funkcjonujące w przestrzeni publicznej, ale bez wskazania konkretnych przypadków
nieprawidłowości, jak również bez przedstawienia bądź wskazania dowodów na
potwierdzenie tych naruszeń. Zdaniem Prokuratora Generalnego podniesione
okoliczności uzasadniają zatem pogląd o pozostawieniu protestu wyborczego bez
dalszego biegu, jako niespełniającego wymogów ustawowych.
Państwowa Komisja Wyborcza w piśmie z 13 czerwca 2025 r. zwróciła
uwagę, iż Sąd Najwyższy wielokrotnie wyrażał opinię, że „protest wyborczy nie
może mieć charakteru abstrakcyjnego, czyli stawiać ogólnych zarzutów co do
potencjalnych naruszeń prawa wyborczego w skali całego kraju, które nie mają
żadnego związku z osobą wnoszącą ten protest” (zob. postanowienie z 18 lipca
2019 r. I NSW 39/19), wnoszący protest nie przedstawił natomiast dowodów, ani
nawet nie uprawdopodobnił, że wskazane przez niego zdarzenia, o ile w
rzeczywistości miały miejsce, wywarły wpływ na wynik wyborów. W opinii
Państwowej Komisji Wyborczej protest powinien zostać pozostawiony
bez dalszego biegu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 321 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
(tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 365; dalej: „k.wyb.”) protest przeciwko wyborowi
Prezydenta Rzeczypospolitej wnosi się na piśmie do Sądu Najwyższego nie później
I NSW 80/25
4
niż w ciągu 14 dni od dnia podania wyników wyborów do publicznej wiadomości
przez Państwową Komisję Wyborczą.
Materialnoprawne podstawy protestu wyborczego określone są w art. 82 § 1
pkt 1 i 2 k.wyb. zgodnie z którym przeciwko ważności wyborów, ważności wyborów
w okręgu lub wyborowi określonej osoby może być wniesiony protest z powodu:
1. dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego w rozdziale
XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg głosowania, ustalenie
wyników głosowania lub wyników wyborów;
2. naruszenia przepisów Kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia wyników
głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów.
Ponadto, według art. 321 § 3 k. wyb. wnoszący protest powinien
sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których
opiera swoje zarzuty.
Wszelkie inne zarzuty stanowią wyjście poza przewidziany w kodeksie
wyborczym przedmiot protestu, co czyni go niedopuszczalnym (zob. postanowienie
Sądu Najwyższego: z 11 czerwca 2015 r. III SW 60/15, z 31 lipca 2020 r.
I NSW 2027/20, 31 lipca 2020 r. I NSW 2286/20).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego słusznie wskazuje się, że przedmiotem
protestu nie mogą być zarzuty abstrakcyjne, hipotetyczne, dotyczące innych osób,
bliżej nieokreślone, niezwiązane ściśle z sytuacją prawną protestującego (zob.
postanowienia Sądu Najwyższego: z 19 grudnia 2023 r. I NSW 1093/23; z 14
grudnia 2023 r. I NSW 1222/23, z 14 grudnia 2023 r. I NSW 839/23; z 13 grudnia
2023 r. I NSW 799/23; por. też postanowienia Sądu Najwyższego: z 14 listopada
2023 r. I NSWR 83/23; z 7 listopada 2023 r. I NSW 86/23; z 30 października 2019 r.
I NSW 117/19 z 18 lipca 2019 r. I NSW 39/19).
Sąd Najwyższy zauważa, że konstrukcyjnym elementem protestu
wyborczego jest takie sformułowanie zarzutów popełnienia konkretnych
przestępstw lub naruszeń Kodeksu wyborczego dotyczących głosowania, ustalenia
wyników głosowania lub wyborów, które poparte są dowodami i wykazują
naruszenie własnego, konkretnego, rzeczywistego i aktualnego interesu
Wnoszącego protest.
I NSW 80/25
5
Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego, w przedmiocie
protestu o którym mowa w art. 82 § 1 k.wyb. nie mieszczą się ogólnikowe zarzuty
sprowadzające się do hipotetycznego założenia o nieprawidłowościach wyborczych,
oparte jedynie na kontestowaniu wyników wyborów ogłoszonych przez właściwy do
tego organ, na domniemaniach, hipotezach i założeniach o nieprawidłowościach,
bez przedstawiania dowodów, które powinny uzasadniać, rzeczywiście potwierdzać
zarzut protestu mieszczący się w granicach bezprawności (por. postanowienie
Sądu Najwyższego z: z 7 lutego 1990 r. III SW 93/90, 5 grudnia 2007 r.
III SW 63/07 16 lipca 2014 r. III SW 35/14)
Na marginesie wskazać należy, że przyznane wyborcy prawo zgłoszenia
protestu może się odnosić jedynie do tych elementów procedury wyborczej, które
dotyczą samego wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Tak wyznaczone
granice protestu wynikają wprost z faktycznych możliwości kontroli przez obywateli
przebiegu wyboru Prezydenta oraz realizacji czynnego prawa wyborczego. Jego
podstawy nie mogą być zatem interpretowane w taki sposób, aby zamiast
konstytucyjnej gwarancji dotyczącej realizowania jednego z praw obywatelskich,
protest stał się w praktyce uniwersalnym środkiem prawnym do weryfikacji
wszelkich działań dotyczących wyborów, podejmowanych przez upoważnione do
tego organy władzy publicznej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 31 lipca
2020 r. I NSW 4685/20).
Odnosząc powyższe do niniejszego protestu, Sąd Najwyższy stwierdza, że
jak słusznie zwrócił uwagę Prokurator Generalny, protest został sformułowany
jedynie w oparciu o informacje funkcjonujące w przestrzeni publicznej, ale bez
wskazania konkretnych przypadków nieprawidłowości, jak również bez
przedstawienia bądź wskazania dowodów na potwierdzenie tych naruszeń.
Wnoszący protest powołał się jedynie na bliżej nieokreślone przypadki
nieprawidłowości przy sporządzaniu protokołów głosowania oraz odmowy
dopuszczenia wyborców do glosowania, bez wskazania, w których obwodowych
komisjach wyborczych doszło do takich nieprawidłowości, ani jakich konkretnie
wyborców dotyczyły przypadki odmowy dopuszczenia do udziału w głosowaniu.
Zarzuty podniesione przez Wnoszącego protest mają charakter abstrakcyjny,
stanowią ogólne zarzuty co do potencjalnych naruszeń prawa wyborczego w skali
I NSW 80/25
6
całego kraju, nie mają natomiast żadnego związku z osobą wnoszącą ten protest, a
zatem wniesiony protest nie spełnia warunków określonych w art. 321 § 3 k. wyb.
Podkreślenia wymaga, że Sąd Najwyższy nie posiada kompetencji ani do
inicjowania postępowania protestowego z urzędu, ani do formułowania za
protestującego zarzutów, ani wreszcie do wskazywania dowodów, na których
protestujący opiera swoje zarzuty.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, na podstawie art. 322 § 1 zd. 1
k.wyb. w zw. z art. 321 § 3 k.wyb., orzekł jak w sentencji postanowienia,
pozostawiając protest bez dalszego biegu.
Adam Redzik Paweł Wojciechowski Aleksander Stępkowski
