I NSW 6997/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 25 czerwca 2025 r.
SSN Adam Redzik (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Aleksander Stępkowski
SSN Paweł Wojciechowski
w sprawie protestu wyborczego Z. H.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
z udziałem Prokuratora Generalnego i Przewodniczącego Państwowej Komisji
Wyborczej,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych 25 czerwca 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
UZASADNIENIE
I.
I.1. Z. H. (dalej także: Wnoszący protest), 16 czerwca 2025 r. wniósł protest
przeciwko ważności wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej (dalej także:
Prezydenta RP) formułując zarzut licznych błędów w ustalaniu wyników wyborów.
W konkluzji Wnoszący protest wniósł o ponowne przeliczenie wszystkich
głosów oddanych we wszystkich obwodowych komisjach wyborczych, w tym
w szczególności przelicznie nieważnych kart wyborczych typu „XX” z założeniem,
że dokonana zostanie ekspertyza grafologiczna.
I NSW 6997/25
2
I.2. Prokurator Generalny i Przewodniczący Państwowej Komisja Wyborcza
(dalej także: PKW) wnieśli o pozostawienie protestu bez dalszego biegu.
Uzasadniając swoje stanowiska zarówno Prokurator Generalny,
jak i Przewodniczący PKW wskazali, że rozpatrywane protesty mają charakter
abstrakcyjny i nie zawierają żadnych dowodów na potwierdzenie przedstawionych
w nich zarzutów oraz ewentualnego wpływu zarzucanych nieprawidłowości
na wynik wyborów.
II.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
II.1. Wolne, równe, powszechne i bezpośrednie wybory realizowane w głosowaniu
tajnym są świętem i istotą demokracji, stanowiąc emanację kluczowej zasady
ustrojowej Rzeczypospolitej Polskiej z art. 2 Konstytucji RP. To w akcie wyborczym
każdy uprawniony realizuje swoje prawo do partycypacji we władzy; wyboru swoich
przedstawicieli czy też głowy państwa – Prezydenta RP. Wybory muszą być zatem
przeprowadzone w sposób gwarantujący, że głosy wyborców zostaną policzone
zgodnie z prawem, a wszelkie mogące wystąpić nieprawidłowości i przestępstwa
związane z aktem wyborczym zostaną wyjaśnione. Szczególnym instrumentem
służącym każdemu wyborcy jest protest wyborczy, który – w przypadku wyborów
do Sejmu RP, Senatu RP oraz na urząd Prezydenta RP, zgodnie z Konstytucją RP,
wnosi się bezpośrednio do Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy rozpoznaje je
a następnie rozstrzyga o ważności wyborów. Ten model ustrojowy sądowej kontroli
wyborów do głównych organów władzy jest utwierdzony polską szczególną tradycją
sięgającą Konstytucji RP z 17 marca 1921 r. (art. 19).
II.2. W przypadku wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
zgodnie z art. 129 ust. 2 Konstytucji RP, wyborcy przysługuje prawo zgłoszenia
do Sądu Najwyższego protestu przeciwko ważności wyboru na zasadach
określonych w ustawie. Zasady te zostały zawarte w przepisach ogólnych art. 82
i art. 83 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (dalej także: k.wyb.)
oraz – w odniesieniu do wyborów Prezydenta RP – w przepisach szczególnych
art. 321-323 k.wyb.
I NSW 6997/25
3
II.3. Materialnoprawne podstawy protestu wyborczego określone zostały natomiast
w art. 82 § 1 pkt 1 i 2 k.wyb., zgodnie z którym przeciwko ważności wyborów,
ważności wyborów w okręgu lub wyborowi określonej osoby może być wniesiony
protest z powodu:
1) dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego
w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg
głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów lub
2) naruszenia przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia
wyników głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik
wyborów.
II.4. Wymagania formalne protestu określono w art. 321 k.wyb., zgodnie z którym
protest przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej wnosi się na piśmie
do Sądu Najwyższego nie później niż w ciągu 14 dni od dnia podania wyników
wyborów do publicznej wiadomości przez Państwową Komisję Wyborczą
(dalej także: PKW), przy czym nadanie w tym terminie protestu w polskiej placówce
pocztowej operatora wyznaczonego jest równoznaczne z wniesieniem go
do Sądu Najwyższego (§ 1).
II.5. Protesty wyborcze składa się do Sądu Najwyższego osobiście
(wyjątek od zasady reprezentacji przez profesjonalnego pełnomocnika)
lub przez pełnomocnika. Zgodnie z art. 321 § 3 k.wyb. wnoszący protest powinien
sformułować w proteście zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których
opiera owe zarzuty. Z uwagi na to, że protest wyborczy jest środkiem procesowym
o indywidualno-konkretnym charakterze, należy konkretnie wskazywać w nim
naruszenia i przedstawiać dowody ich popełnienia, a co najmniej uprawdopodobnić
prawdziwość zarzutów.
II.6. Możliwość rozpoznania protestu wyborczego warunkowana jest wskazanymi
wyżej wymogami, ale ponadto protest musi spełniać minimalne warunki pisma
procesowego określone w art. 126 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r.
I NSW 6997/25
4
Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 z późn. zm.,
dalej także: k.p.c.). Protest wyborczy to pierwsze pismo w sprawie, wobec czego
powinien zawierać m.in. numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji
Ludności (PESEL) lub numer identyfikacji podatkowej (NIP) wnoszącego protest
(odpowiednio art. 126 § 2 pkt 2 k.p.c.). Podkreślić też należy, że w postępowaniu
przed Sądem Najwyższym w sprawach z protestów wyborczych nie wzywa się
do usunięcia braków formalnych, a przepisy art. 130 § 1-2 oraz art. 1301a
§ 1-3 k.p.c. nie mają zastosowania (uchwała Sądu Najwyższego z 25 października
2023 r., I NZP 8/23).
II.7. Odnosząc powyższe do rozpatrywanego protestu wyborczego Sąd Najwyższy
stwierdza, że nie spełnia on niezbędnych wymogów formalnych.
Wnoszący protest nie przedstawił ani nie przywołał żadnych dowodów
potwierdzających jego stanowisko, zaś podniesione zarzuty zostały sformułowane
w sposób abstrakcyjny. Wnoszący protest opisał wyłącznie okoliczności,
o których przeczytał w mediach, a zawarte w proteście zarzuty ogólnikowo
wskazują na ewentualne naruszenia prawa wyborczego, które nie mają żadnego
związku z Wnoszącym protest i nie odnoszą się do żadnej konkretnie wskazanej
obwodowej komisji wyborczej.
III.1. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, na podstawie art. 322 § 1
zd. 1 k.wyb. w zw. z art. 321 § 3 k.wyb., orzekł jak w sentencji.
sk
[a.ł]
