I NSW 6673/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 27 czerwca 2025 r.
SSN Tomasz Przesławski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Tomasz Demendecki
SSN Elżbieta Karska
w sprawie z protestu S. J.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
z udziałem Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej i Prokuratora
Generalnego
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych
w dniu 27 czerwca 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
Tomasz Demendecki
Tomasz Przesławski Elżbieta Karska
UZASADNIENIE
S. J. (dalej: „wnoszący protest”) pismem z 15 czerwca 2025 r. (data nadania)
wniósł protest przeciwko ważności wyborów Prezydenta RP przeprowadzonych 1
czerwca 2025 r. Wnoszący protest podniósł zarzuty:
1. „nadużycia prawa poprzez tworzenie komitetów wyborczych, które nie
zgłaszały kandydata na Prezydenta RP, ale wskazywały kandydatów na
członków obwodowych komisji wyborczych przez co powstawała przewaga
przy losowaniu składów poszczególnych komisji dla osób powiązanych z
partią Prawo i Sprawiedliwość, a więc sprzyjających Karolowi Nawrockiemu,
I NSW 6673/25
2
2. promowania, a także używania przez członków Obwodowych Komisji
Wyborczych („OKW") aplikacji online (link: https://[...].org) niezatwierdzonej
przez Państwową Komisję Wyborczą do weryfikacji zaświadczeń o prawie
do głosowania, przez co bezprawnie odmawiano obywatelom wydania kart
do głosowania czym popełniono przestępstwo z art. 249 pkt. 2 i 3 Kodeksu
karnego, które to przestępstwo miało bezpośredni wpływ na przebieg
głosowania i wynik wyborów, gdyż zakłócało normalne funkcjonowanie
obwodowych komisji wyborczych na terenie całego kraju, a także
zniechęcało do oddawania głosów przez osoby dysponujące
zaświadczeniem o prawie do głosowania. Przedmiotowa aplikacja
umożliwiała nadto bezpośredni kontakt sztabu Karola”.
Prokurator Generalny pismem z 17 czerwca 2025 r. r. wniósł o
pozostawienie protestu bez dalszego biegu jako niespełniającego wymogów
ustawowych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Protest wyborczy pozostawiono bez dalszego biegu.
Zgodnie z art. 321 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
(tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 365; dalej: „k.wyb.”) protest przeciwko wyborowi
Prezydenta Rzeczypospolitej wnosi się na piśmie do Sądu Najwyższego nie później
niż w ciągu 14 dni od dnia podania wyników wyborów do publicznej wiadomości
przez Państwową Komisję Wyborczą. Nadanie w tym terminie protestu w polskiej
placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23
listopada 2012 r. - Prawo pocztowe jest równoznaczne z wniesieniem go do Sądu
Najwyższego.
Stosownie do brzmienia art. 321 § 3 k.wyb. wnoszący protest powinien
sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których
opiera swoje zarzuty.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że postępowanie w sprawie protestu
wyborczego ma na celu zapewnienie wyborcom ochrony prawnej przed
przestępstwami i deliktami wyborczymi, które utrudniają lub uniemożliwiają im
korzystanie z praw wyborczych w nieskrępowany i efektywny sposób
I NSW 6673/25
3
(postanowienie Sądu Najwyższego z 7 listopada 2023 r., I NSW 86/23). Protest
wyborczy jest zatem środkiem procesowym o indywidualno-konkretnym
charakterze (zob. postanowienia SN: 31 lipca 2020 r., I NSW 5512/20; z 31 lipca
2020 r., I NSW 3061/20).
Konstrukcyjnym elementem protestu wyborczego jest takie sformułowanie
zarzutów popełnienia konkretnych przestępstw lub naruszeń Kodeksu wyborczego
dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyborów, które poparte
są dowodami i wykazują naruszenie własnego, konkretnego, rzeczywistego
i aktualnego interesu protestującego. Protest wyborczy powinien wskazywać zatem
na naruszenia prawa odnoszące się do wnoszącego protest.
Dlatego też, w orzecznictwie Sądu Najwyższego słusznie wskazuje się, że
przedmiotem protestu nie mogą być zarzuty abstrakcyjne, hipotetyczne, dotyczące
innych osób, bliżej nieokreślone, niezwiązane ściśle z sytuacją prawną
protestującego (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 7 listopada 2023 r.,
I NSW 86/23; z 14 listopada 2023 r., I NSWR 46/23; z 30 października 2019 r.,
I NSW 117/19; z 18 lipca 2019 r., I NSW 39/19). Protest przeciwko ważności
wyborów wnoszony przez wyborcę ma służyć ochronie indywidualnych uprawnień
wyborcy, stąd jego zarzuty muszą być konkretne, odnoszące się do ściśle
określonej sytuacji dotyczącej danego wyborcy, a nie abstrakcyjne - dotyczące
ważności wyborów w ogólności (postanowienia Sądu Najwyższego: z 30 lipca 2020
r., I NSW 324/20; z 28 lipca 2020 r., I NSW 3285/20).
Z kolei w świetle art. 322 § 1 k.wyb. Sąd Najwyższy pozostawia bez
dalszego biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub
niespełniający warunków formalnych.
Podkreślić należy, że Sąd Najwyższy uchwałą z 25 października 2023 r.,
I NZP 8/23, której nadano moc zasady prawnej, jednoznacznie stwierdził, że
„w postępowaniach zainicjowanych protestami przeciwko ważności wyborów: do
Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej oraz do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej
Polskiej, o których mowa w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy
(tekst jedn. Dz.U. 2022, poz. 1277, ze zm.), a także w postępowaniu zainicjowanym
protestem przeciwko ważności referendum, o którym mowa w ustawie z dnia
I NSW 6673/25
4
14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym (tekst jedn. Dz.U. 2020, poz. 851,
ze zm.), nie mają zastosowania przepisy art. 130 § 1-2 oraz art. 1301a § 1-3 ustawy
z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn.
Dz.U. 2023, poz. 1550, ze zm.)”. W sprawach dotyczących protestów wyborczych
nie wzywa się zatem skarżących do uzupełnienia braku formalnego pisma.
Wnoszący protest nie wskazał żadnych zarzutów dotyczących naruszenia
jego własnego, konkretnego, rzeczywistego i aktualnego interesu. Z treści protestu
nie wynika nawet, w której obwodowej komisji wyborczej wnoszący protest
zrealizował swoje prawo wyborcze. Protest ma abstrakcyjny charakter. Ponadto,
nie zawiera żadnych dowodów.
Podkreślić należy, że Sąd Najwyższy nie jest upoważniony ani do
inicjowania postępowania protestowego z urzędu, ani do formułowania za
protestującego zarzutów, ani wreszcie do wskazywania dowodów, na których
protestujący opiera swoje zarzuty. Wniesiony protest obarczony jest zatem brakiem
formalnym, który nie podlega konwalidacji w niniejszym postępowaniu.
Z powyższych względów Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 322 § 1
k.wyb. w zw. z art. 321 § 3 k.wyb., postanowił jak w sentencji.
MR
[a.ł]
