I NSW 66/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 18 czerwca 2025 r.
SSN Elżbieta Karska (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Tomasz Demendecki
SSN Tomasz Przesławski
w sprawie z protestu M. L.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w
dniu 18 czerwca 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
Tomasz Demendecki Elżbieta Karska Tomasz Przesławski
UZASADNIENIE
M. L. (dalej: „wnosząca protest”) 5 czerwca 2025 r. wniosła protest przeciwko
ważności wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej zarządzonych na dzień 1 czerwca
2025 r. Wnosząca protest wniosła o stwierdzenie nieważności wyborów,
ewentualnie o zarządzenie ponownego przeliczenia głosów w wybranych regionach
kraju.
W uzasadnieniu protestu wnosząca protest podniosła, że ma wątpliwości co
do rzetelności i prawidłowości procesu liczenia głosów. Wskazała na: nadmierną
liczbę głosów nieważnych, sięgająca około 190 tysięcy, nieproporcjonalne różnice w
poparciu w poszczególnych województwach, mogące sugerować nieprawidłowości,
zwłaszcza tam, gdzie frekwencja i wynik odstają od ogólnopolskich tendencji,
I NSW 66/25
2
podejrzenia manipulacji kartami wyborczymi poprzez unieważnianie głosów
poprzez dopisywanie znaku X przy obu kandydatach bądź użycie nietrwałego
atramentu (np. znikającego), co mogło doprowadzić do traktowania niektórych kart
jako pustych oraz nietypowy wzorzec przyrostu głosów w trakcie zliczania, który
wzbudził niepokój obserwatorów i wyborców - zwłaszcza nagły skok poparcia dla
jednego kandydata w końcowej fazie. Podkreśliła przy tym, że podnoszone kwestie
mają charakter wniosków opartych na obserwacji i analizie publicznych danych
PKW oraz dostępnych informacji medialnych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Protest należało pozostawić bez dalszego biegu.
Zgodnie z art. 129 ust. 2 Konstytucji RP wyborcy przysługuje prawo
zgłoszenia do Sądu Najwyższego protestu przeciwko ważności wyboru Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej na zasadach określonych w ustawie.
Zasady te określono w art. 82 i art. 83 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. –
Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 365, dalej: k.wyb.) oraz – w
odniesieniu do wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej – w przepisach
szczególnych art. 321-323 k.wyb.
Zgodnie z art. 82 § 1 k.wyb., przeciwko ważności wyborów, ważności
wyborów w okręgu lub wyborowi określonej osoby może być wniesiony protest z
powodu:
1) dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego w rozdziale
XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg głosowania, ustalenie
wyników głosowania lub wyników wyborów lub
2) naruszenia przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia wyników
głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów.
Wymagania formalne protestu określono w art. 321 k.wyb. Zgodnie z art. 321
§ 3 k.wyb. wnoszący protest powinien sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić
lub wskazać dowody, na których opiera swoje zarzuty.
I NSW 66/25
3
Zgodnie z art. 322 § 1 k.wyb., Sąd Najwyższy pozostawia bez dalszego
biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający
warunków określonych w art. 321 k.wyb.
Z całokształtu przepisów k.wyb. wynika, że protest wyborczy jest środkiem
procesowym o indywidualno-konkretnym charakterze. Przedmiotem mogą być tylko
naruszenia, które protestujący jest w stanie udowodnić. A zatem protest wyborczy
nie może mieć charakteru abstrakcyjnego, czyli stawiać ogólnych zarzutów co do
potencjalnych naruszeń prawa wyborczego, które nie mają żadnego związku z
osobą wnoszącą ten protest (zob. postanowienie SN z 18 lipca 2019 r., I NSW
39/19).
Wnosząca protest w niniejszej sprawie swoje zarzuty oparła zaś na
przypuszczeniach wywodzonych z analizy danych opublikowanych przez
Państwową Komisję Wyborczą oraz przekazów medialnych, co nie spełnia wymogu
formalnego wynikającego z art. 321 § 3 k.wyb.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 322 § 1 k.wyb. oraz w zw. z art. 321
§ 3 i art. 82 § 1 k.wyb., należało pozostawić protest bez dalszego biegu,
o czym Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.
Tomasz Demendecki Elżbieta Karska Tomasz Przesławski
JW.
[r.g.]
