I NSW 62/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 18 czerwca 2025 r.
SSN Paweł Wojciechowski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Adam Redzik
SSN Aleksander Stępkowski
w sprawie z protestu R.G.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w
dniu 18 czerwca 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
Adam Redzik Paweł Wojciechowski Aleksander Stępkowski
UZASADNIENIE
Pismem z 3 czerwca 2025 r. (data prezentaty Sądu Najwyższego 6 czerwca
2025 r.) R.G. (dalej: „Wnoszący Protest”) wniósł „protest wyborczy”.
W treści pisma Wnoszący Protest zarzucił niemożność stwierdzenia
ważności oraz rozpoznania protestów wyborczych wyborów prezydenckich, które
odbyły się 1 czerwca 2025 r. z powodu braku możliwości stwierdzenia ich ważności
w sposób opisany w art. 129 pkt 1. Konstytucji w związku z art. 244 §1 k. wyb. oraz
art. 26 §1 SN.u z uwagi na konieczność przeprowadzenia zmian legislacyjnych
usuwających wady procesowe określone w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii
Europejskiej (Wielka Izba) z 21 grudnia 2023 r., C-718/21 oraz w wyroku
pilotażowym Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 23 listopada 2023 r.
I NSW 62/25
2
Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21) oraz Uchwał składu połączonych
Izb Sądu Najwyższego (Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych)
z 23 stycznia 2020 r. o sygn. BSA 1-4110-1/20.
Wnoszący Protest podniósł, że wszyscy wymienieni przez niego sędziowie
Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych są powołani wadliwie przez
Krajową Radę Sądownictwa w nielegalnym składzie od 2018 r., a nadto wskazał, że
co do tej okoliczności wypowiedział się zarówno Sąd Najwyższy, Trybunał
Sprawiedliwości Unii Europejskiej jak i Europejski Trybunał Praw Człowieka.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Protest nie spełnia wymogów określonych w art. 321 § 3. W zw. z art. 82 § 1
ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz.
365, dalej: „k. wyb.”). W treści protestu Wnoszący Protest wskazał bowiem
podstawy prawne i okoliczności nie mające związku z przebiegiem wyborów.
Zgodnie z dyspozycją art. 82 § 1 k.wyb. przeciwko ważności wyborów,
ważności wyborów w okręgu lub wyborowi określonej osoby może być wniesiony
protest z powodu:
1. dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego w rozdziale
XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg głosowania, ustalenie
wyników głosowania lub wyników wyborów;
2. naruszenia przepisów Kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia wyników
głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów.
Ponadto, według art. 321 § 3 k. wyb. wnoszący protest powinien
sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których
opiera swoje zarzuty.
Wszelkie inne zarzuty stanowią wyjście poza przewidziany w kodeksie
wyborczym przedmiot protestu, co czyni go niedopuszczalnym (zob. postanowienie
Sądu Najwyższego: z 11 czerwca 2015 r. III SW 60/15, z 31 lipca 2020 r. I NSW
2027/20, 31 lipca 2020 r. I NSW 2286/20). W orzecznictwie Sądu Najwyższego
słusznie wskazuje się, że przedmiotem protestu nie mogą być zarzuty abstrakcyjne,
hipotetyczne, dotyczące innych osób, bliżej nieokreślone, niezwiązane ściśle z
I NSW 62/25
3
sytuacją prawną protestującego (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 7
listopada 2023 r., I NSW 86/23; z 30 października 2019 r., I NSW 117/19; z 18 lipca
2019 r. I NSW 39/19)
Sąd Najwyższy zauważa, że konstrukcyjnym elementem protestu
wyborczego jest takie sformułowanie zarzutów popełnienia konkretnych
przestępstw lub naruszeń Kodeksu wyborczego dotyczących głosowania, ustalenia
wyników głosowania lub wyborów, które poparte są dowodami i wykazują
naruszenie własnego, konkretnego, rzeczywistego i aktualnego interesu
Wnoszącego Protest.
Przyznane wyborcy prawo zgłoszenia protestu może się odnosić jedynie do
tych elementów procedury wyborczej, które dotyczą samego wyboru Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej. Tak wyznaczone granice protestu wynikają wprost z
faktycznych możliwości kontroli przez obywateli przebiegu wyboru Prezydenta oraz
realizacji czynnego prawa wyborczego. Jego podstawy nie mogą być zatem
interpretowane w taki sposób, aby zamiast konstytucyjnej gwarancji dotyczącej
realizowania jednego z praw obywatelskich, protest stał się w praktyce
uniwersalnym środkiem prawnym do weryfikacji wszelkich działań dotyczących
wyborów, podejmowanych przez upoważnione do tego organy władzy publicznej
(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 31 lipca 2020 r. I NSW 4685/20).
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 321 § 3
k.wyb., z uwagi na brak sformułowania zarzutów, które nawiązywałyby do podstaw
wniesienia protestu wyborczego określonych w art. 82 § 1 k.wyb. w zw. z art. 321 §
3 k.wyb.,czyli z powodu niespełnienia ustawowego wymogu pozostawia protest bez
dalszego biegu.
Na marginesie jedynie odnosząc się do podnoszonych przez Wnoszącego
Protest twierdzeń o rzekomym braku możliwości stwierdzenia ważności wyborów z
uwagi na konieczność przeprowadzenia zmian legislacyjnych usuwających wady
procesowe, w pierwszej kolejności należy wskazać na art. 183 ust. 2 Konstytucji RP,
który przewiduje, że Sąd Najwyższy wykonuje inne czynności określone w
Konstytucji i ustawach, które wykraczają poza sprawowanie wymiaru
sprawiedliwości (art. 175 ust. 1 Konstytucji RP) lub nadzór judykacyjny (art. 183 ust.
1 Konstytucji RP). Do kompetencji tych, w sposób niewątpliwy, zalicza się sprawy
I NSW 62/25
4
wynikające z prawa wyborczego, które ustawodawca przekazał do właściwości
Sądu Najwyższego, takie jak stwierdzanie ważności wyborów do Sejmu i do Senatu
oraz rozpoznawanie protestów wyborczych (art. 101 Konstytucji RP), stwierdzanie
ważności wyborów Prezydenta RP (art. 129 ust. 1 Konstytucji RP) (zob.
postanowienie Sądu Najwyższego z 27 sierpnia 2014 r., III NO 7/14, także B.
Naleziński [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II, red. P.
Tuleja, LEX/el. 2021, art. 183).
Podkreślić należy, że umocowanie konstytucyjne, ustrój i zasady wyboru
Prezydenta RP oraz innych konstytucyjnych organów Rzeczypospolitej Polskiej nie
są i nie mogą być regulowane prawem Unii Europejskiej. W utrwalonym
orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podkreśla się, że ani art. 90 ust. 1, ani art.
91 ust. 3 Konstytucji RP nie mogą stanowić podstawy do przekazania organizacji
międzynarodowej lub organowi międzynarodowemu kompetencji w tym zakresie
(zob. m.in. wyroki pełnego składu Trybunału Konstytucyjnego z: 11 maja 2005 r., K
18/04; 24 listopada 2010 r., K 32/09; 7 października 2021 r., K 3/21). Ponadto, w
świetle Traktatu o Unii Europejskiej nie ulega wątpliwości, że podstawowe struktury
konstytucyjne państw członkowskich Unii Europejskiej znajdują się poza zakresem
regulacji Unii Europejskiej (art. 4 ust 2 TUE). Umocowanie konstytucyjne i
ustawowe Sądu Najwyższego – Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych
do rozpatrywania protestów przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej oraz
do prowadzenia abstrakcyjnego postępowania w przedmiocie ważności wyborów
nie jest objęte zakresem prawa Unii Europejskiej oraz jego wykładni dokonywanej
przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Poza tym stwierdzenie ważności wyborów następuje w procedurze, w której
biorą udział jedynie organy państwa i nie dokonuje się w nim rozstrzygnięcie o
indywidualnych prawach podmiotów prywatnych, a tym samym znajduje się
całkowicie poza zakresem zastosowania art. 6 Europejskiej Konwencji Praw
Człowieka, którego właściwość ogranicza się wyłącznie do rozstrzygania o prawach
i obowiązkach o charakterze cywilnym lub o zasadności oskarżenia w sprawie
karnej, i nie obejmuje nawet indywidualnych praw politycznych, wynikających z
prawa wyborczego (zob. Pierre-Bloch przeciwko Francji, 21 października 1997, §
50 51; Briķe przeciwko Łotwie (dec.), skarga nr 47135/99, 29 czerwca 2000;
I NSW 62/25
5
Ždanoka przeciwko Łotwie (dec.), skarga nr 52278/00, 6 marca 2003; Karimov
przeciwko Azerbejdżanowi, skarga nr 12535/06, 25 września 2014, § 54; Barski i
Święczkowski przeciwko Polsce, skarga nr 13523/12 i 14030/12, 2 lutego 2016 r., §
57).” Stanowisko to Europejski Trybunał Praw Człowieka potwierdził, uznając 12
listopada 2020 r. za niedopuszczalną ratione materiae skargę nr 42044/2020, w
której domagano się stwierdzenia naruszenia art. 6 Europejskiej Konwencji Praw
Człowieka poprzez orzekanie przez Izbę Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych o ważności wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w roku
2020. Wobec powyższego nie ma potrzeby szerszego odnoszenia się do skutków
wynikających z przywołanych przez Wnoszącego Protest orzeczeń.
Z uwagi na wskazane okoliczności, na mocy art. 322 § 1 k.wyb. w zw. z art.
321 § 3 k.wyb. Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji postanowienia.
Adam Redzik Paweł Wojciechowski Aleksander Stępkowski
[r.g.]
