I NSW 516/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 23 czerwca 2025 r.
SSN Paweł Wojciechowski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Adam Redzik
SSN Aleksander Stępkowski
w sprawie z protestu wyborczego U. S.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych 23
czerwca 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
Adam Redzik Paweł Wojciechowski Aleksander Stępkowski
UZASADNIENIE
U. S. (dalej także: Wnosząca protest) 12 czerwca 2025 r. (data stempla
pocztowego) wniosła pismo, w którym „zakwestionowała wybory Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej”. Wnosząca protest podniosła, że brak obserwatorów
postronnych, czy też mężów zaufania spowodował, że wyniki wyborcze nie są
wiarygodne. W ocenie Wnoszącej protest budzą wątpliwości działania
wyznaczonych służb, czy instytucji, które powinny odpowiednio zabezpieczyć tak
ważne dla kraju wybory.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I NSW 516/25
2
Zgodnie z art. 321 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
(tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 365; dalej: „k.wyb.”) protest przeciwko wyborowi
Prezydenta Rzeczypospolitej wnosi się na piśmie do Sądu Najwyższego nie później
niż w ciągu 14 dni od dnia podania wyników wyborów do publicznej wiadomości
przez Państwową Komisję Wyborczą. Nadanie w tym terminie protestu w polskiej
placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia
23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe jest równoznaczne z wniesieniem go
do Sądu Najwyższego.
Materialnoprawne podstawy protestu wyborczego określone są w art. 82 § 1
pkt 1 i 2 k.wyb. zgodnie z którym przeciwko ważności wyborów, ważności wyborów
w okręgu lub wyborowi określonej osoby może być wniesiony protest z powodu:
1) dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego
w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg głosowania,
ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów lub
2) naruszenia przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia
wyników głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów.
Zgodnie z dyspozycją art. 322 § 1 k.wyb. Sąd Najwyższy pozostawia
bez dalszego biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną
lub niespełniający warunków formalnych.
Protest wyborczy jako pierwsze pismo procesowe w sprawie
powinien odpowiadać warunkom formalnym określonym w art. 126 i nast. k.p.c.
Niezbędne jest zatem, aby protest wyborczy zawierał: 1. oznaczenie podmiotu
wnoszącego protest z podaniem jego adresu i numeru PESEL; 2. oznaczenie,
w którym z obwodów do głosowania na obszarze danego okręgu wyborczego
w spisie wyborców było umieszczone imię i nazwisko wnoszącego protest – jeżeli
protest wnosi wyborca; 3. oznaczenie pełnomocnika wraz ze wskazaniem
jego adresu – jeżeli został ustanowiony; 4. wniosek o stwierdzenie nieważności
wyborów/wyborów w danym okręgu wyborczym/wyboru posła/wyboru senatora;
5. zarzuty; przedstawienie lub wskazanie dowodów, na których oparto zarzuty;
7. uzasadnienie zarzutów; 8. własnoręczny podpis skarżącego lub
jego pełnomocnika. Ponadto, jeśli protest wyborczy składa osoba przebywająca
za granicą lub na polskim statku morskim protest musi dodatkowo zawierać
I NSW 516/25
3
oznaczenie pełnomocnika zamieszkałego w Polsce lub pełnomocnika do doręczeń
zamieszkałego w Polsce wraz ze wskazaniem ich adresów.
Sąd Najwyższy uchwałą z 25 października 2023 r., I NZP 8/23, której
nadano moc zasady prawnej, jednoznacznie stwierdził, że „w postępowaniach
zainicjowanych protestami przeciwko ważności wyborów: do Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej oraz do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej
Polskiej, o których mowa w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy
(tekst jedn. Dz.U. 2022, poz. 1277, ze zm.), a także w postępowaniu zainicjowanym
protestem przeciwko ważności referendum, o którym mowa w ustawie z dnia
14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym (tekst jedn. Dz.U. 2020, poz. 851,
ze zm.), nie mają zastosowania przepisy art. 130 § 1-2 oraz art. 1301a § 1-3
ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn.
Dz.U. 2023, poz. 1550, ze zm.)”. W sprawach dotyczących protestów wyborczych
nie wzywa się zatem wnoszących protest do uzupełnienia braku formalnego pisma
(por. postanowienie Sądu Najwyższego z 4 czerwca 2025 r. I NSW 36/25).
W niniejszej sprawie Wnosząca protest w treści pisma nie wskazała
numeru PESEL, co skutkuje koniecznością przyjęcia, że wywiedzione do Sądu
Najwyższego pismo procesowe obarczone jest nieusuwalnym brakiem formalnym.
Niezależnie od powyższego protest ma charakter abstrakcyjny,
gdy tymczasem w orzecznictwie Sądu Najwyższego akcentuje się, że protest
wyborczy – jako środek procesowy o indywidualno-konkretnym charakterze –
nie może stawiać ogólnych zarzutów co do potencjalnych naruszeń prawa
wyborczego (np. postanowienie SN z 18 lipca 2019 r., I NSW 39/19).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego słusznie wskazuje się, że przedmiotem
protestu nie mogą być zarzuty abstrakcyjne, hipotetyczne, dotyczące innych osób,
bliżej nieokreślone, niezwiązane ściśle z sytuacją prawną protestującego
(zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 19 grudnia 2023 r. I NSW 1093/23;
z 14 grudnia 2023 r. I NSW 1222/23, z 14 grudnia 2023 r. I NSW 839/23;
z 13 grudnia 2023 r. I NSW 799/23; por. też postanowienia Sądu Najwyższego:
z 14 listopada 2023 r. I NSWR 83/23; z 7 listopada 2023 r. I NSW 86/23;
z 30 października 2019 r. I NSW 117/19 z 18 lipca 2019 r. I NSW 39/19).
I NSW 516/25
4
Sąd Najwyższy zauważa, że konstrukcyjnym elementem protestu
wyborczego jest takie sformułowanie zarzutów popełnienia konkretnych
przestępstw lub naruszeń Kodeksu wyborczego dotyczących głosowania,
ustalenia wyników głosowania lub wyborów, które poparte są dowodami
i wykazują naruszenie własnego, konkretnego, rzeczywistego i aktualnego interesu
Wnoszącego protest.
Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego, w przedmiocie
protestu o którym mowa w art. 82 § 1 k.wyb. nie mieszczą się ogólnikowe zarzuty
sprowadzające się do hipotetycznego założenia o nieprawidłowościach wyborczych,
oparte jedynie na kontestowaniu wyników wyborów ogłoszonych przez właściwy
do tego organ, na domniemaniach, hipotezach i założeniach o nieprawidłowościach,
bez przedstawiania dowodów, które powinny uzasadniać, rzeczywiście potwierdzać
zarzut protestu mieszczący się w granicach bezprawności (por. postanowienie
Sądu Najwyższego z: z 7 lutego 1990 r. III SW 93/90, 5 grudnia 2007 r.
III SW 63/07 16 lipca 2014 r. III SW 35/14).
W związku z tym również z tej przyczyny protest należało pozostawić
bez dalszego biegu.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, na podstawie art. 322 § 1
zd. 1 k.wyb. w zw. z art. 321 § 3 k.wyb., orzekł jak w sentencji postanowienia.
Adam Redzik Paweł Wojciechowski Aleksander Stępkowski
[r.g.]
