I NSW 4377/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 24 czerwca 2025 r.
SSN Elżbieta Karska (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Tomasz Demendecki
SSN Tomasz Przesławski
w sprawie z protestu W. S.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
z udziałem Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczego oraz Prokuratora
Generalnego,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w
dniu 24 czerwca 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
UZASADNIENIE
W. S. (dalej: „wnosząca protest”) pismem, które wpłynęło do Sądu
Najwyższego 16 czerwca 2025 r. wniosła protest przeciwko ważności wyborów
Prezydenta Rzeczypospolitej zarządzonych na dzień 18 maja 2025 r. W treści
protestu stwierdziła, że jako obywatelka Polski, mająca przekonanie, że żyje w
praworządnym państwie, domaga się ponownego przeliczenia głosów, gdyż
dostępne w Internecie dane sugerują, że wynik może być odwrotny od
opublikowanego. Dalej stwierdziła, że użyto niedozwolonej przez PKW aplikacji.
Wnosząca protest wniosła o powtórzenie wyborów.
I NSW 4377/25
2
Zarówno Prokurator Generalny jak i Przewodniczący Państwowej Komisji
Wyborczej wnieśli o pozostawienie protestu wyborczego bez dalszego biegu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Protest należało pozostawić bez dalszego biegu.
Zgodnie z art. 321 § 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy
(tekst jedn. Dz. U. 2025, poz. 365, dalej: „k.wyb.”), wnoszący protest powinien
sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których
opiera swoje zarzuty. Treść zarzutów nie może być dowolna, lecz powinna spełniać
kryteria, o których mowa w przepisie art. 82 § 1 k.wyb. Zgodnie z nim, protest może
być wniesiony z powodu: 1) dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom,
określonego w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg
głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów lub 2) naruszenia
przepisów Kodeksu wyborczego dotyczących głosowania, ustalenia wyników
głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów. Z treści
tego przepisu wynika, że osoba wnosząca protest jest ponadto zobowiązana do
wykazania wpływu wystąpienia naruszeń na wynik wyborów. Przedmiotem protestu
wyborczego jest bowiem ważność wyboru określonej osoby, a podstawę do jej
zakwestionowania mogą stanowić wyraźnie wskazane przestępstwa oraz delikty
wyborcze. Ich wystąpienie musi rzutować na przebieg głosowania i ustalanie jego
wyników lub ustalanie wyników samych wyborów i być poparte konkretnymi
dowodami, znanymi osobie wnoszącej protest, na których opiera ona swoje
zarzuty.
Zgodnie z ugruntowanym już orzecznictwem Sądu Najwyższego osoba
wnosząca protest wyborczy nie może skutecznie podnosić zarzutów o charakterze
abstrakcyjnym, odnoszących się do ogólnie pojętych wydarzeń w całym kraju, o
których protestujący jedynie słyszał. Postępowanie w sprawie protestu wyborczego
ma na celu zapewnienie wyborcom ochrony prawnej przed przestępstwami i
deliktami wyborczymi, które utrudniają lub uniemożliwiają im korzystanie z praw
wyborczych w nieskrępowany i efektywny sposób. Przedmiotem zarzutu powinny
być więc takie okoliczności (działania lub zaniechania), wskutek których tak
I NSW 4377/25
3
rozumiany własny, rzeczywisty i aktualny interes prawny protestującego doznał
naruszenia. Przyjęty w Kodeksie wyborczym model protestu wyborczego polega na
sprawowaniu przez Sąd Najwyższy indywidualno-konkretnej kontroli ważności
wyborów, natomiast brak jest podstaw prawnych do prowadzenia przezeń kontroli
abstrakcyjne (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 listopada 2019 r., I
NSW 235/19). Protest wyborczy nie jest bowiem instrumentem weryfikowania
wszelkich potencjalnych nieprawidłowości związanych z procedurą głosowania i
ustalania wyników wyborów, ale środkiem gwarantującym sądową kontrolę
naruszeń, które miały miejsce i – w konsekwencji – mogły mieć wpływ na wynik
wyborów (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 28 lipca 2020 r.,
I NSW 1198/20).
Stosownie do art. 322 § 1 k.wyb. Sąd Najwyższy pozostawia bez dalszego
biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający
warunków określonych w art. 321 k.wyb.
W ocenie Sądu Najwyższego protest wniesiony w niniejszej sprawie nie
może podlegać merytorycznemu rozpoznaniu, ponieważ podniesione w nim zarzuty
nie odpowiadają opisanym wymogom protestu wyborczego. Wnosząca protest
sformułowała szereg zarzutów, które w zdecydowanej większości nie odnosiły się
do żadnych konkretnych zdarzeń, w których wnosząca protest brała udział czy
których była świadkiem, lecz stanowiły przytoczenie zarzutów pojawiających się w
przestrzeni publicznej. Wnosząca protest nie wskazała też, jak podnoszona
okoliczności miałaby wpływać na wynik wyborów.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 322 § 1 k.wyb. oraz w zw. z art.
321 § 3 i art. 82 § 1 k.wyb., należało pozostawić protest bez dalszego biegu, o
czym Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.
JW.
[r.g.]
