I NSW 36/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 4 czerwca 2025 r.
SSN Elżbieta Karska (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Tomasz Demendecki
SSN Tomasz Przesławski
w sprawie z protestu M. B.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
z udziałem Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej i Prokuratora
Generalnego
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 4 czerwca 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
Tomasz Demendecki Elżbieta Karska Tomasz Przesławski
UZASADNIENIE
M. B. (dalej: „wnoszący protest”) 23 maja 2025 r. (data nadania) wniósł
protest przeciwko ważności wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej zarządzonych
na dzień 18 maja 2025 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Protest należało pozostawić bez dalszego biegu.
I NSW 36/25
2
Zgodnie z art. 321 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
(tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 365; dalej: „k.wyb.”) protest przeciwko wyborowi
Prezydenta Rzeczypospolitej wnosi się na piśmie do Sądu Najwyższego nie później
niż w ciągu 14 dni od dnia podania wyników wyborów do publicznej wiadomości
przez Państwową Komisję Wyborczą. Nadanie w tym terminie protestu w polskiej
placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23
listopada 2012 r. - Prawo pocztowe jest równoznaczne z wniesieniem go do Sądu
Najwyższego.
W świetle art. 322 § 1 k.wyb. Sąd Najwyższy pozostawia bez dalszego biegu
protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający
warunków formalnych.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że w ugruntowanym orzecznictwie
Sądu Najwyższego wskazuje się, że protest złożony przed podaniem wyników
wyboru Prezydenta RP do publicznej wiadomości jest przedwczesny,
co w szczególności dotyczy sytuacji, gdy został wniesiony po pierwszym głosowaniu,
w którym żaden kandydat nie uzyskał więcej niż połowy ważnie oddanych głosów, a
przed ponownym głosowaniem, po którym dopiero zostaje ogłoszony wynik
wyborów (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z: 27 lipca 2020 r.,
I NSW 70/20; 26 maja 2015 r. , III SW 10/15).
Podkreślić także należy, że protest wyborczy jako pierwsze pismo
procesowe w sprawie powinien odpowiadać warunkom formalnym określonym w art.
126 i nast. k.p.c. Niezbędne jest zatem, aby protest wyborczy zawierał:
1. oznaczenie podmiotu wnoszącego protest z podaniem jego adresu i numeru
PESEL;
2. oznaczenie, w którym z obwodów do głosowania na obszarze danego
okręgu wyborczego w spisie wyborców było umieszczone imię i nazwisko
wnoszącego protest – jeżeli protest wnosi wyborca;
3. oznaczenie pełnomocnika wraz ze wskazaniem jego adresu – jeżeli został
ustanowiony;
4. wniosek o stwierdzenie nieważności wyborów/wyborów w danym okręgu
wyborczym/wyboru posła/wyboru senatora;
5. zarzuty;
I NSW 36/25
3
6. przedstawienie lub wskazanie dowodów, na których oparto zarzuty;
7. uzasadnienie zarzutów;
8. własnoręczny podpis skarżącego lub jego pełnomocnika.
Ponadto, jeśli protest wyborczy składa osoba przebywająca za granicą lub na
polskim statku morskim protest musi dodatkowo zawierać oznaczenie
pełnomocnika zamieszkałego w Polsce lub pełnomocnika do doręczeń
zamieszkałego w Polsce wraz ze wskazaniem ich adresów.
Sąd Najwyższy uchwałą z 25 października 2023 r., I NZP 8/23, której nadano
moc zasady prawnej, jednoznacznie stwierdził, że „w postępowaniach
zainicjowanych protestami przeciwko ważności wyborów: do Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej oraz do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej
Polskiej, o których mowa w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy
(tekst jedn. Dz.U. 2022, poz. 1277, ze zm.), a także w postępowaniu zainicjowanym
protestem przeciwko ważności referendum, o którym mowa w ustawie z dnia 14
marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym (tekst jedn. Dz.U. 2020, poz. 851, ze
zm.), nie mają zastosowania przepisy art. 130 § 1-2 oraz art. 1301a § 1-3 ustawy z
dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz.U. 2023,
poz. 1550, ze zm.)”. W sprawach dotyczących protestów wyborczych nie wzywa się
zatem wnoszących protest do uzupełnienia braku formalnego pisma.
W ocenianej sprawie wnoszący protest nie wskazał numeru PESEL, co
skutkuje koniecznością przyjęcia, że wywiedzione do Sądu Najwyższego pismo
procesowe obarczone jest nieusuwalnym brakiem formalnym.
Co więcej, w ugruntowanym orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się,
że protest złożony przed podaniem wyników wyboru Prezydenta RP do publicznej
wiadomości jest przedwczesny, co w szczególności dotyczy sytuacji, gdy został
wniesiony po pierwszym głosowaniu, w którym żaden kandydat nie uzyskał więcej
niż połowy ważnie oddanych głosów, a przed ponownym głosowaniem, po którym
dopiero zostaje ogłoszony wynik wyborów (zob. np. postanowienia Sądu
Najwyższego z: 27 lipca 2020 r., I NSW 70/20; 26 maja 2015 r. , III SW 10/15).
I NSW 36/25
4
W związku z tym Sąd Najwyższy stwierdził, że protest wyborczy został
wniesiony przedwcześnie i również z tego powodu podlega pozostawieniu bez
dalszego biegu.
Z powyższych względów Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 322 § 1
zd. 1 k.wyb., postanowił jak w sentencji.
Tomasz Demendecki Elżbieta Karska Tomasz Przesławski
JW
[r.g.]
