I NSW 282/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 26 czerwca 2025 r.
SSN Oktawian Nawrot (przewodniczący)
SSN Marek Dobrowolski
SSN Janusz Niczyporuk (sprawozdawca)
w sprawie z protestu P.S.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 26 czerwca 2025 r.
postanawia: pozostawić protest bez dalszego biegu.
UZASADNIENIE
P.S. (dalej: „Wnoszący protest”) pismem z 13 czerwca 2025 r. wniósł do
Sądu Najwyższego protest wyborczy przeciwko ważności wyborów Prezydenta RP
z dnia 1 czerwca 2025 r. z powodu nadużycia prawa, poprzez tworzenie komitetów
wyborczych, które nie zgłaszały kandydata na prezydenta RP, ale wskazywały
kandydatów na członków obwodowych komisji wyborczych, przez
co powstała przewaga przy losowaniu składów poszczególnych komisji. W ocenie
Wnoszącego protest miało też miejsce używanie nielegalnej aplikacji do blokowania
głosowania osobom uprawnionym oraz komunikacji między sztabem wyborczym
wybranego kandydata. Wnoszący protest podniósł nadto, że doszło do fałszowania
protokołów wyborczych, poprzez zmianę liczby głosów otrzymanych przez
poszczególnych kandydatów ze szkodą dla Rafała Trzaskowskiego.
I NSW 282/25
2
Wszystkie wskazane przez Wnoszącego protest okoliczności stanowią
w jego ocenie o zasadności podniesionych w nim zarzutów.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Protest wyborczy pozostawiono bez dalszego biegu.
Zgodnie z art. 321 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
(tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 365; dalej: „k.wyb.”) protest przeciwko wyborowi
Prezydenta Rzeczypospolitej wnosi się na piśmie do Sądu Najwyższego nie później
niż w ciągu 14 dni od dnia podania wyników wyborów do publicznej wiadomości
przez Państwową Komisję Wyborczą. Nadanie w tym terminie protestu w polskiej
placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia
23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe jest równoznaczne z wniesieniem go do
Sądu Najwyższego. Stosownie do brzmienia art. 321 § 3 k.wyb. wnoszący protest
powinien sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na
których opiera swoje zarzuty.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że postępowanie w sprawie protestu
wyborczego ma na celu zapewnienie wyborcom ochrony prawnej przed
przestępstwami i deliktami wyborczymi, które utrudniają lub uniemożliwiają im
korzystanie z praw wyborczych w nieskrępowany i efektywny sposób
(postanowienie Sądu Najwyższego z 7 listopada 2023 r., I NSW 86/23). Protest
wyborczy jest zatem środkiem procesowym o indywidualno-konkretnym
charakterze (zob. postanowienia SN: 31 lipca 2020 r., I NSW 5512/20; z 31 lipca
2020 r., I NSW 3061/20).
Konstrukcyjnym elementem protestu wyborczego jest takie sformułowanie
zarzutów popełnienia konkretnych przestępstw lub naruszeń Kodeksu wyborczego
dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyborów, które poparte
są dowodami i wykazują naruszenie własnego, konkretnego, rzeczywistego
i aktualnego interesu protestującego. Protest wyborczy powinien wskazywać zatem
na naruszenia prawa odnoszące się do wnoszącego protest. Dlatego
też, w orzecznictwie Sądu Najwyższego słusznie wskazuje się, że przedmiotem
protestu nie mogą być zarzuty abstrakcyjne, hipotetyczne, dotyczące innych osób,
I NSW 282/25
3
bliżej nieokreślone, niezwiązane ściśle z sytuacją prawną protestującego (por.
postanowienia Sądu Najwyższego: z 7 listopada 2023 r., I NSW 86/23;
z 14 listopada 2023 r., I NSWR 46/23; z 30 października 2019 r., I NSW 117/19;
z 18 lipca 2019 r., I NSW 39/19). Protest przeciwko ważności wyborów wnoszony
przez wyborcę ma służyć ochronie indywidualnych uprawnień wyborcy, stąd jego
zarzuty muszą być konkretne, odnoszące się do ściśle określonej sytuacji
dotyczącej danego wyborcy, a nie abstrakcyjne - dotyczące ważności wyborów
w ogólności (postanowienia Sądu Najwyższego: z 30 lipca 2020 r., I NSW 324/20;
z 28 lipca 2020 r., I NSW 3285/20).
Z kolei w świetle art. 322 § 1 k.wyb. Sąd Najwyższy pozostawia bez
dalszego biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub
niespełniający warunków formalnych.
Podkreślić należy, że Sąd Najwyższy uchwałą z 25 października 2023 r.,
I NZP 8/23, której nadano moc zasady prawnej, jednoznacznie stwierdził,
że „w postępowaniach zainicjowanych protestami przeciwko ważności wyborów: do
Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej oraz do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej
Polskiej, o których mowa w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy
(tekst jedn. Dz.U. 2022, poz. 1277, ze zm.), a także w postępowaniu zainicjowanym
protestem przeciwko ważności referendum, o którym mowa w ustawie z dnia
14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym (tekst jedn. Dz.U. 2020, poz. 851,
ze zm.), nie mają zastosowania przepisy art. 130 § 1-2 oraz art. 1301a § 1-3 ustawy
z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn.
Dz.U. 2023, poz. 1550, ze zm.)”. W sprawach dotyczących protestów wyborczych
nie wzywa się zatem skarżących do uzupełnienia braku formalnego pisma.
Sformułowane w analizowanym proteście zarzuty nie odpowiadają ustawie.
Wnoszący protest ograniczył się bowiem do ogólnych i niesprecyzowanych –
a zatem w istocie abstrakcyjnych zarzutów, które dotyczą przebiegu głosowania
w Polsce. Sąd Najwyższy stwierdza nadto, że Wnoszący protest nie wskazał
żadnych zarzutów dotyczących naruszenia jego własnego, konkretnego,
rzeczywistego i aktualnego interesu. Protest ma zatem abstrakcyjny charakter,
bowiem dotyczy ogólnych zarzutów co do potencjalnych naruszeń prawa
I NSW 282/25
4
wyborczego, które nie mają żadnego związku z Wnoszącym protest. Ponadto,
Wnoszący protest nie wskazał żadnych dowodów, na których oparł zarzuty.
Podkreślić należy, że Sąd Najwyższy nie jest upoważniony ani do inicjowania
postępowania protestowego z urzędu, ani do formułowania za protestującego
zarzutów, ani wreszcie do wskazywania dowodów, na których protestujący opiera
swoje zarzuty. Wniesiony protest obarczony jest zatem brakiem formalnym, który
nie podlega konwalidacji w niniejszym postępowaniu.
Z powyższych względów Sąd Najwyższy, działając na podstawie
art. 322 § 1 k.wyb. w zw. z art. 321 § 3 k. wyb., postanowił jak w sentencji.
[a.ł]
