I NSW 28/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 3 czerwca 2025 r.
SSN Grzegorz Pastuszko (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Marek Dobrowolski
SSN Mirosław Sadowski
w sprawie z protestu N. S.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w
dniu 3 czerwca 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
Marek Dobrowolski Grzegorz Pastuszko Mirosław Sadowski
UZASADNIENIE
N. S. pismem z 19 maja 2025 r. (data nadania listu poleconego) skierowała
do Państwowej Komisji Wyborczej pismo zatytułowane „protest wyborczy”. Pismem
z 23 maja 2025 r. Państwowa Komisja Wyborcza przedstawiła ww. protest Sądowi
Najwyższemu.
W piśmie tym N.S. wniosła „protest przeciwko ważności
wyborów prezydenckich w Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniu
18 maja 2025 r.”. W uzasadnieniu protestu wskazała, że:
1. „Pojawiły się karty do głosowania bez pieczątki z obwodowej komisji
wyborczej takie karty są nieważne, mimo że np. dane osoby miały zamiar
I NSW 28/25
2
zagłosować na danego kandydata a mimo to te karty zostały dopuszczone
do głosowania;
2. Według doniesień medialnych (m.in. O.), doszło do ponad
200 przypadków łamania ciszy wyborczej, w tym przez osoby publiczne, takie jak A.
M. obecny – Wiceminister Sprawiedliwości, 2) Posłanka K. G., 3) Poseł P. G..
Wnoszę o konsekwencje prawne lub finansowe dla tych osób co nie przestrzegały
ciszy wyborczej;
3. Zgłaszane były wątpliwości co do wyglądu kart do głosowania –
część wyborców uważała, że zostały one sfałszowane z powodu
charakterystycznego ścięcia rogu. Choć wyjaśniano to pomocą dla osób
niewidomych, sposób informowania o tym był niewystarczający i mógł
budzić nieufność.
4. Istnieją wątpliwości co do legalności finansowania kampanii
kandydatów. Proszę o sprawdzenie bez żadnego faworyzowania żadnego
z kandydatów czy kampania wyborcza wszystkich kandydatów w wyborach
prezydenckich 2025 r. odbyła się w sposób legalny”.
N. S. wniosła też „o sprawdzenie, czy wszyscy kandydaci dopuszczeni do
pierwszej tury wyborów prezydenckich w 2025 r. rzeczywiście zebrali wymagane
100 000 podpisów poparcia, bez fałszerstw i nieprawidłowości”. Jak przy tym
podkreśliła, „wybory powinny zostać powtórzone, jeśli którykolwiek z kandydatów
nie spełnił wymogów formalnych i uważam, że wtedy albo będą nowi kandydaci
albo powtórzyć wybory pierwszej tury z tylko z tymi co uzyskali wymagane 100 000
podpisów, jeżeli wszystko z tym będzie dobrze to wznoszę o zostawienie wyników
wyborów jak jest”.
Wreszcie w konkluzji N. S. wniosła o zbadanie legalności przebiegu wyborów,
sprawdzenie, czy nie doszło do ich sfałszowania, wyników wyborów i czy politycy
z zagranicy nie ingerowali w wybory w Polsce oraz rozważenie stwierdzenia ich
nieważności lub przeprowadzenia ponownych wyborów z udziałem tylko tych
kandydatów, którzy spełnili wszystkie wymogi prawne. W przypadku zaś, jeśli Sąd
nie stwierdzi nieprawidłowości mających wpływ na wynik wyborów, wniosła o ich
utrzymanie w mocy.
I NSW 28/25
3
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 129 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 1997
Nr 78, poz. 483 ze zm.) wyborcy przysługuje prawo zgłoszenia do Sądu
Najwyższego protestu przeciwko ważności wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej
na zasadach określonych w ustawie.
Zasady i tryb przeprowadzania wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej
oraz warunki ważności tych wyborów określa ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. –
Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz.U. 2025, poz. 365, dalej: „k.wyb.”).
Zgodnie z art. 321 § 1 k.wyb., protest przeciwko wyborowi Prezydenta
Rzeczypospolitej wnosi się na piśmie do Sądu Najwyższego nie później
niż w ciągu 14 dni od dnia podania wyników wyborów do publicznej wiadomości
przez Państwową Komisję Wyborczą. Nadanie w tym terminie protestu w polskiej
placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia
23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe jest równoznaczne z wniesieniem go
do Sądu Najwyższego.
Termin określony w art. 321 § 1 k.wyb. jest terminem zawitym,
zaczyna on biec od dnia, w którym wyniki wyborów zostały podane do publicznej
wiadomości przez Państwową Komisję Wyborczą.
Stosownie do art. 322 § 1 k.wyb., Sąd Najwyższy pozostawia bez dalszego
biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający
warunków określonych w art. 321. Niedopuszczalne jest przywrócenie terminu
do wniesienia protestu.
Treść przywołanych przepisów prowadzi do jednoznacznego wniosku,
że protest złożony przed podaniem wyników wyborów na Prezydenta
Rzeczypospolitej do publicznej wiadomości jest przedwczesny. Wskazuje na to
w swoim orzecznictwie Sąd Najwyższy, który zajmuje stanowisko, że „protest
wyborczy wniesiony z naruszeniem terminu to zarówno protest przedwczesny,
czyli złożony przed dniem ogłoszenia wyników wyborów, jak i protest spóźniony,
czyli wniesiony po upływie tego terminu” (zob. postanowienie Sądu Najwyższego
z 20 września 2011 r., III SW 12/11).
I NSW 28/25
4
Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności w niniejszej sprawie,
Sąd Najwyższy wskazuje, że w głosowaniu w dniu 18 maja 2025 r. żaden
spośród 13 kandydatów na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej nie otrzymał
więcej niż połowy głosów ważnych i – stosownie do art. 127 ust. 4 Konstytucji RP
oraz art. 292 § 1 k.wyb. – w dniu 1 czerwca 2025 r. przeprowadzone zostało
ponowne głosowanie. Oznacza to, że N. S. wniosła protest wyborczy przed dniem
ogłoszenia wyników wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej do publicznej
wiadomości, a więc z naruszeniem terminu wskazanego w art. 321 § 1 k.wyb. Tym
samym protest jej należy uznać za przedwczesny.
Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 322 § 1
zd. pierwsze k.wyb. pozostawił protest N.S. bez dalszego biegu.
Pozostawienie przedmiotowego protestu bez dalszego biegu nie oznacza,
że N. S. po podaniu przez Państwową Komisję Wyborczą do publicznej
wiadomości wyników wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej nie może w terminie
wskazanym w art. 321 § 1 k.wyb. wnieść ponownie protestu wyborczego
bezpośrednio do Sądu Najwyższego.
[D.Z.]
[a.ł]
Marek Dobrowolski Grzegorz Pastuszko Mirosław Sadowski
