I NSW 230/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 24 czerwca 2025 r.
SSN Paweł Wojciechowski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Aleksander Stępkowski
SSN Adam Redzik
w sprawie z protestu wyborczego M. K.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
przy udziale Prokuratora Generalnego i Przewodniczącego Państwowej Komisji
Wyborczej, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych 24 czerwca 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
UZASADNIENIE
M. K. (dalej także: Wnosząca protest), 10 czerwca 2025 r. (data stempla
pocztowego) wniosła protest dotyczący wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej
(dalej także: Prezydenta RP). Wnosząca protest, jako przyczynę wniesienia
protestu wskazała liczne doniesienia dotyczące „pomyłek” w sprawie liczenia
głosów, w szczególności pomyłek na szkodę jednego kandydata
tj. Rafała Trzaskowskiego. Wnosząca protest wskazała również na okoliczność
nierealnie wysokiej liczby głosów nieważnych oddanych w drugiej turze wyborów
tj. głosów przy których znak X postawiony był przy obu nazwiskach.
Wnosząca protest zarzuciła także zbyt liczne dopisywanie obywateli
I NSW 230/25
2
do spisu wyborców poza ich miejscem zamieszkania. Zdaniem Wnoszącej protest
dowodami na powyższe okoliczności są zgłoszenia o nieprawidłowościach
dokonywane przez członków OKW napływające z różnych stron Polski,
jak i zza granicy.
Według opinii Państwowej Komisji Wyborczej protest powinien zostać
pozostawiony bez dalszego biegu z uwagi na to, że nie przedstawiono oraz
nie wskazano żadnych dowodów, na których oparto zarzuty. Ewentualnie w razie
potwierdzenia przez Sąd zasadności zarzutów dotyczących nieprawidłowego
przypisania głosów poszczególnym kandydatom, Państwowa Komisja Wyborcza
wniosła o uznanie protestu za zasadny bez wpływu na wynik wyborów w tej części
oraz pozostawienie protestu bez dalszego biegu w pozostałym zakresie.
Prokurator Generalny wskazał, że pismo Wnoszącej protest nie spełnia
warunków określonych w przepisach art. 321 § 3 w zw. z art. 82 § 1 Kodeksu
wyborczego, tj. nie odpowiada ustawowemu pojęciu zarzutów protestu wyborczego.
Zgodnie z art. 322 § 1 Kodeksu wyborczego, Sąd Najwyższy pozostawia
bez dalszego biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną
lub niespełniający warunków określonych w art. 321 Kodeksu wyborczego.
Prokurator Generalny zwrócił uwagę, że Wnosząca protest nie wykazała, że doszło
do naruszenia przepisów Kodeksu wyborczego, o których mowa w art. 82 § 1 pkt 1,
tj. dopuszczenia się w dniu wyborów przestępstwa określonego w rozdziale XXXI
Kodeksu karnego, jak również naruszenia przepisów Kodeksu wyborczego
dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów,
mających wpływ na wynik wyborów. Gołosłowne twierdzenia o nieważności
wyborów, bazujące wyłącznie na doniesieniach medialnych w kwestii pomyłek
przy liczeniu głosów, ilości głosów nieważnych, jak również skali praktyki
polegającej na uzupełnianiu spisu wyborców, z pominięciem miejsca
ich zamieszkania, bez oparcia się na konkretnych, obiektywnych dowodach
powyższych naruszeń i wykazania ich wpływu na wynik wyborów, nie spełniają
ustawowych kryteriów wyartykułowanych w treści przepisu art. 82 § 1 pkt 1-2
Kodeksu wyborczego.
I NSW 230/25
3
W ocenie Prokuratora Generalnego podniesione okoliczności uzasadniają
zatem pogląd o pozostawieniu protestu wyborczego bez dalszego biegu,
jako niespełniającego wymogów ustawowych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 129 ust. 2 Konstytucji RP wyborczy przysługuje
prawo zgłoszenia do Sądu Najwyższego protestu przeciwko ważności wyboru
Prezydenta Rzeczypospolitej na zasadach określonych w ustawie. Zasady te
zostały zawarte w przepisach ogólnych art. 82 i art. 83 ustawy z dnia 5 stycznia
2011 r. – Kodeks wyborczy (dalej także: k.wyb.) oraz w odniesieniu w odniesieniu
do wyborów Prezydenta RP w przepisach szczególnych art. 321-323 k.wyb.
Materialnoprawne podstawy protestu wyborczego określone są w art. 82 § 1
pkt 1 i 2 k.wyb. zgodnie z którym przeciwko ważności wyborów, ważności wyborów
w okręgu lub wyborowi określonej osoby może być wniesiony protest z powodu:
1. dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego
w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg
głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów lub
2. naruszenia przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia wyników
głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów.
Wymagania formalne protestu określono w art. 321 k.wyb. Zgodnie z art. 321
§ 3 k.wyb. wnoszący protest powinien sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić
lub wskazać dowody, na których opiera swoje zarzuty. Zestawienie tego przepisu
o charakterze procesowym, z materialnoprawnymi podstawami protestu
wyborczego nie pozostawia wątpliwości, że w proteście wyborczym można
podnieść tylko takie zarzuty, które przewiduje Kodeks wyborczy.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego słusznie wskazuje się, że przedmiotem
protestu nie mogą być zarzuty abstrakcyjne, hipotetyczne, dotyczące innych osób,
bliżej nieokreślone, niezwiązane ściśle z sytuacją prawną protestującego
(zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 19 grudnia 2023 r. I NSW 1093/23;
z 14 grudnia 2023 r. I NSW 1222/23, z 14 grudnia 2023 r. I NSW 839/23;
z 13 grudnia 2023 r. I NSW 799/23; por. też postanowienia Sądu Najwyższego:
I NSW 230/25
4
z 14 listopada 2023 r. I NSWR 83/23; z 7 listopada 2023 r. I NSW 86/23;
z 30 października 2019 r. I NSW 117/19 z 18 lipca 2019 r. I NSW 39/19).
Sąd Najwyższy zauważa, że konstrukcyjnym elementem protestu
wyborczego jest takie sformułowanie zarzutów popełnienia konkretnych
przestępstw lub naruszeń Kodeksu wyborczego dotyczących głosowania, ustalenia
wyników głosowania lub wyborów, które poparte są dowodami i wykazują
naruszenie własnego, konkretnego, rzeczywistego i aktualnego interesu osoby
wnoszącej protest.
Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego, w przedmiocie
protestu o którym mowa w art. 82 § 1 k.wyb. nie mieszczą się ogólnikowe zarzuty
sprowadzające się do hipotetycznego założenia o nieprawidłowościach wyborczych,
oparte jedynie na kontestowaniu wyników wyborów ogłoszonych przez właściwy
do tego organ, na domniemaniach, hipotezach i założeniach o nieprawidłowościach,
bez przedstawiania dowodów, które powinny uzasadniać, rzeczywiście potwierdzać
zarzut protestu mieszczący się w granicach bezprawności (por. postanowienie
Sądu Najwyższego z: z 7 lutego 1990 r. III SW 93/90, 5 grudnia 2007 r.
III SW 63/07 16 lipca 2014 r. III SW 35/14)
Odnosząc powyższe do rozpatrywanego protestu wyborczego,
Sąd Najwyższy stwierdza, że nie spełnia on niezbędnych wymogów formalnych.
Wnosząca protest nie tylko nie doprecyzowała na czym polegały
nieprawidłowości w liczeniu głosów mające w jej ocenie rzutować na wynik
wyborów, a także w jaki sposób wpływ na wynik wyborów miały wywrzeć
liczne głosy nieważne, ale przede wszystkim protest swój oparła wyłącznie
na „licznych doniesieniach” medialnych. Wnosząca protest nie wykazała również
w jaki sposób liczne dopisywanie obywateli do spisu wyborców poza
ich miejscem zamieszkania miałoby rzutować na wynik wyborów. Tym samym
nie sposób stwierdzić, że podniesione przez Wnoszącą protest zarzuty
mieszczą się w materialnoprawnym katalogu podstaw protestu wyborczego,
o którym mowa w art. 82 § 1 k.wyb. Nie można zatem uznać, że zarzuty
podniesione przez Wnoszącą protest zostały sformułowane należycie,
zgodnie z wymogami formalnymi.
I NSW 230/25
5
Ponadto Wnosząca protest nie przedstawiła ani nie przywołała
żadnych dowodów potwierdzających jej stanowisko. Wnosząca protest jedynie
ogólnikowo wskazała, że dowodami na potwierdzenie podniesionych przez nią
zarzutów są zgłoszenia o nieprawidłowościach dokonywane przez członków
Okręgowych Komisji Wyborczych. Przedstawione przez nią zarzuty opierają się
wyłącznie na domniemaniu zaistnienia nieprawidłowości w procesie wyborczym
oraz wpływu organów wyborczych na wynik wyborów. Należy zgodzić się
z Prokuratorem Generalnym, który w swoim stanowisku wskazał, iż gołosłowne
twierdzenia o nieważności wyborów, bazujące wyłącznie na doniesieniach
medialnych w kwestii pomyłek przy liczeniu głosów, ilości głosów nieważnych,
jak również skali praktyki polegającej na uzupełnianiu spisu wyborców,
z pominięciem miejsca ich zamieszkania, bez oparcia się na konkretnych,
obiektywnych dowodach powyższych naruszeń i wykazania ich wpływu
na wynik wyborów, nie spełniają ustawowych kryteriów wyartykułowanych w treści
przepisu art. 82 § 1 pkt 1-2 Kodeksu wyborczego.
Podkreślenia wymaga, że Sąd Najwyższy nie posiada kompetencji
ani do inicjowania postępowania protestowego z urzędu, ani do formułowania
za protestującego zarzutów, ani wreszcie do wskazywania dowodów, na których
protestujący opiera swoje zarzuty
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, na podstawie art. 322 § 1
zd. 1 k.wyb. w zw. z art. 321 § 3 k.wyb., orzekł jak w sentencji postanowienia.
[r.g.]
