I NSW 222/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 24 czerwca 2025 r.
SSN Tomasz Przesławski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Tomasz Demendecki
SSN Elżbieta Karska
w sprawie z protestu K. W.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
z udziałem Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej i Prokuratora
Generalnego
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych
w dniu 24 czerwca 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
Tomasz Demendecki Tomasz Przesławski Elżbieta Karska
UZASADNIENIE
K. W. (dalej: „wnosząca protest”) pismem nadanym 9 czerwca 2025 r. (data
nadania) wniosła protest przeciwko ważności wyborów Prezydenta RP
zarządzonych na dzień 18 maja 2025 r.
Wnosząca protest podniosła następujące zarzuty:
1. zamiana liczby głosów pomiędzy kandydatami,
2. nieprawidłowości w placówkach zamkniętych,
3. nienaturalne przyrosty głosów,
4. nieformalne działania w komisjach,
I NSW 222/25
2
5. rekordowa liczba głosów nieważnych,
6. rozbieżności między exit poll i late poll,
7. wypowiedzi kandydata Nawrockiego.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniosła o:
1. stwierdzenie, że w przebiegu wyborów doszło do naruszenia przepisów,
2. zarządzenie ponownego przeliczenia głosów,
3. ewentualne stwierdzenie nieważności wyborów w przypadku potwierdzenia
skali naruszeń.
Prokurator Generalny pismem z 17 czerwca 2025 r. r. wniósł
o pozostawienie protestu bez dalszego biegu jako niespełniającego
wymogów ustawowych.
Państwowa Komisja Wyborcza pismem z 17 czerwca 2025 r. wyraziła opinię,
że „protest nie spełnia ustawowego wymogu, polegającego na konieczności
wskazania, że zarzucane naruszenia prawa miały wpływ na przebieg głosowania,
ustalenie wyników głosowania łub wyników wyborów. Poza tym Wnosząca protest
nie przedstawiła żadnych dowodów, na których opiera swoje zarzuty. Dlatego też
protest powinien zostać pozostawiony bez dalszego biegu. Gdyby jednak
Sąd uznał, że protest podlega rozpoznaniu a potwierdzą się zarzuty dotyczące
niewłaściwego przypisania głosów kandydatom w ponownym głosowaniu
we wskazanym w proteście obwodzie głosowania, protest w tym zakresie należy
uznać za zasadny, lecz bez wpływu na wynik wyborów”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Protest wyborczy pozostawiono bez dalszego biegu.
Zgodnie z art. 321 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
(tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 365; dalej: „k.wyb.”) protest przeciwko
wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej wnosi się na piśmie do Sądu Najwyższego
nie później niż w ciągu 14 dni od dnia podania wyników wyborów do publicznej
wiadomości przez Państwową Komisję Wyborczą. Nadanie w tym terminie protestu
w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy
I NSW 222/25
3
z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe jest równoznaczne z wniesieniem go
do Sądu Najwyższego.
Stosownie do brzmienia art. 321 § 3 k.wyb. wnoszący protest
powinien sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody,
na których opiera swoje zarzuty.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że postępowanie w sprawie
protestu wyborczego ma na celu zapewnienie wyborcom ochrony prawnej
przed przestępstwami i deliktami wyborczymi, które utrudniają lub uniemożliwiają
im korzystanie z praw wyborczych w nieskrępowany i efektywny sposób
(postanowienie Sądu Najwyższego z 7 listopada 2023 r., I NSW 86/23).
Protest wyborczy jest zatem środkiem procesowym o indywidualno-konkretnym
charakterze (zob. postanowienia SN: 31 lipca 2020 r., I NSW 5512/20; z 31 lipca
2020 r., I NSW 3061/20).
Konstrukcyjnym elementem protestu wyborczego jest takie sformułowanie
zarzutów popełnienia konkretnych przestępstw lub naruszeń Kodeksu wyborczego
dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyborów,
które poparte są dowodami i wykazują naruszenie własnego, konkretnego,
rzeczywistego i aktualnego interesu protestującego. Protest wyborczy powinien
wskazywać zatem na naruszenia prawa odnoszące się do wnoszącego protest.
Dlatego też, w orzecznictwie Sądu Najwyższego słusznie wskazuje się,
że przedmiotem protestu nie mogą być zarzuty abstrakcyjne, hipotetyczne,
dotyczące innych osób, bliżej nieokreślone, niezwiązane ściśle z sytuacją prawną
protestującego (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 7 listopada 2023 r.,
I NSW 86/23; z 14 listopada 2023 r., I NSWR 46/23; z 30 października 2019 r.,
I NSW 117/19; z 18 lipca 2019 r., I NSW 39/19). Protest przeciwko ważności
wyborów wnoszony przez wyborcę ma służyć ochronie indywidualnych
uprawnień wyborcy, stąd jego zarzuty muszą być konkretne, odnoszące się do
ściśle określonej sytuacji dotyczącej danego wyborcy, a nie abstrakcyjne -
dotyczące ważności wyborów w ogólności (postanowienia Sądu Najwyższego:
z 30 lipca 2020 r., I NSW 324/20; z 28 lipca 2020 r., I NSW 3285/20).
I NSW 222/25
4
Z kolei w świetle art. 322 § 1 k.wyb. Sąd Najwyższy pozostawia
bez dalszego biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną
lub niespełniający warunków formalnych.
Podkreślić należy, że Sąd Najwyższy uchwałą z 25 października 2023 r.,
I NZP 8/23, której nadano moc zasady prawnej, jednoznacznie stwierdził,
że „w postępowaniach zainicjowanych protestami przeciwko ważności wyborów:
do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej,
Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej oraz do Parlamentu Europejskiego
w Rzeczypospolitej Polskiej, o których mowa w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. –
Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz.U. 2022, poz. 1277, ze zm.), a także
w postępowaniu zainicjowanym protestem przeciwko ważności referendum,
o którym mowa w ustawie z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym
(tekst jedn. Dz.U. 2020, poz. 851, ze zm.), nie mają zastosowania przepisy
art. 130 § 1-2 oraz art. 1301a § 1-3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. –
Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1550, ze zm.)”.
W sprawach dotyczących protestów wyborczych nie wzywa się zatem skarżących
do uzupełnienia braku formalnego pisma.
Sformułowane w analizowanym proteście zarzuty nie odpowiadają ustawie.
Wnosząca protest ograniczyła się bowiem do ogólnych i niesprecyzowanych –
a zatem w istocie abstrakcyjnych zarzutów, które dotyczą przebiegu głosowania
i ustalania wyników wyborów prezydenckich w Polsce.
Wnosząca protest nie wskazała żadnych zarzutów dotyczących naruszenia
jej własnego, konkretnego, rzeczywistego i aktualnego interesu. Z treści protestu
nie wynika nawet, w której obwodowej komisji wyborczej wnosząca protest
zrealizowała swoje prawo wyborcze.
Protest ma abstrakcyjny charakter, bowiem dotyczy ogólnych zarzutów
co do potencjalnych naruszeń prawa wyborczego, które nie mają żadnego związku
z wnoszącą protest.
Podkreślić należy, że Sąd Najwyższy nie jest upoważniony
ani do inicjowania postępowania protestowego z urzędu, ani do formułowania
za protestującego zarzutów, ani wreszcie do wskazywania dowodów,
na których protestujący opiera swoje zarzuty. Wniesiony protest
I NSW 222/25
5
obarczony jest zatem brakiem formalnym, który nie podlega konwalidacji
w niniejszym postępowaniu.
Z powyższych względów Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 322
§ 1 k.wyb. w zw. z art. 321 § 3 k.wyb., postanowił jak w sentencji.
MR
[a.ł]
