I NSW 1386/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 25 czerwca 2025 r.
SSN Adam Redzik (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Aleksander Stępkowski
SSN Paweł Wojciechowski
w sprawie protestu wyborczego J. M.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
z udziałem Prokuratora Generalnego, Przewodniczącego Państwowej Komisji
Wyborczej
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych
25 czerwca 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
SSN Aleksander Stępkowski SSN Adam Redzik SSN Paweł Wojciechowski
UZASADNIENIE
I.
1. J. M. (dalej także: Wnoszący protest), 16 czerwca 2025 r. wniósł protest
przeciwko ważności wyborów Prezydenta Rp przeprowadzonych w dniu
1 czerwca 2025 r. domagając się stwierdzenia ich nieważności we
wszystkich okręgach wyborczych z uwagi na:
1. naruszenie art. 132 § 2 k.wyb i art. 132 § 3 k. wyb poprzez:
1. podanie nieprawdziwej kwoty 69.990 zł finansowania kampanii wyborczej, wpłaty od
osoby fizycznej na komitet wyborczy;
I NSW 1386/25
2
2. podanie nieprawdziwej kwoty 209.970 zł finansowania kampanii wyborczej wpłaty
od kandy data na własny komitet wyborczy,
3. podanie nieprawdziwej kwoty 69.990 zł zobowiązania poręczenia przy kredycie
komitetu wyborczego
4. naruszenie zasady wolności, powszechności i równości wyborów;
5. naruszenie art. 249 k.k. poprzez wykluczenie wyborcy ze swobodnego
wykonywania prawa do kandydowania;
6. Prokurator Generalny i Przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej
wnieśli o pozostawienie protestu bez dalszego biegu ze względu na to, że
zawarte w nim zarzuty nie mieszczą się w granicach przedmiotowych
protestu wyborczego, a ponadto – nie przedstawiono dowodów ani nie
uprawdopodobniono, że zdarzenia wskazane w proteście miały wpływ na
wynik wyborów.
II.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
II.1. Wolne, równe, powszechne i bezpośrednie wybory realizowane w głosowaniu
tajnym są świętem i istotą demokracji, stanowiąc emanację kluczowej zasady
ustrojowej Rzeczypospolitej Polskiej z art. 2 Konstytucji RP. To w akcie wyborczym
każdy uprawniony realizuje swoje prawo do partycypacji we władzy; wyboru swoich
przedstawicieli czy też głowy państwa – Prezydenta RP. Wybory muszą być zatem
przeprowadzone w sposób gwarantujący, że głosy wyborców zostaną policzone
zgodnie z prawem, a wszelkie mogące wystąpić nieprawidłowości i przestępstwa
związane z aktem wyborczym zostaną wyjaśnione. Szczególnym instrumentem
służącym każdemu wyborcy jest protest wyborczy, który – w przypadku wyborów
do Sejmu RP, Senatu RP oraz na urząd Prezydenta RP, zgodnie z Konstytucją RP,
wnosi się bezpośrednio do Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy rozpoznaje je
a następnie rozstrzyga o ważności wyborów. Ten model ustrojowy sądowej kontroli
wyborów do głównych organów władzy jest utwierdzony polską szczególną tradycją
sięgającą Konstytucji RP z 17 marca 1921 r. (art. 19).
I NSW 1386/25
3
II.2. W przypadku wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
zgodnie z art. 129 ust. 2 Konstytucji RP, wyborcy przysługuje prawo zgłoszenia
do Sądu Najwyższego protestu przeciwko ważności wyboru na zasadach
określonych w ustawie. Zasady te zostały zawarte w przepisach ogólnych art. 82
i art. 83 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (dalej także: k.wyb.)
oraz – w odniesieniu do wyborów Prezydenta RP – w przepisach szczególnych
art. 321-323 k.wyb.
II.3. Materialnoprawne podstawy protestu wyborczego określone zostały natomiast
w art. 82 § 1 pkt 1 i 2 k.wyb., zgodnie z którym przeciwko ważności wyborów,
ważności wyborów w okręgu lub wyborowi określonej osoby może być wniesiony
protest z powodu:
1) dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego
w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg
głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów lub
2) naruszenia przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia
wyników głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik
wyborów.
II.4. Wymagania formalne protestu określono w art. 321 k.wyb., zgodnie z którym
protest przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej wnosi się na piśmie
do Sądu Najwyższego nie później niż w ciągu 14 dni od dnia podania wyników
wyborów do publicznej wiadomości przez Państwową Komisję Wyborczą
(dalej także: PKW), przy czym nadanie w tym terminie protestu w polskiej
placówce pocztowej operatora wyznaczonego jest równoznaczne z wniesieniem go
do Sądu Najwyższego (§ 1).
II.5. Protesty wyborcze składa się do Sądu Najwyższego osobiście
(wyjątek od zasady reprezentacji przez profesjonalnego pełnomocnika)
lub przez pełnomocnika. Zgodnie z art. 321 § 3 k.wyb. wnoszący protest
powinien sformułować w proteście zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody,
na których opiera owe zarzuty. Z uwagi na to, że protest wyborczy jest środkiem
I NSW 1386/25
4
procesowym o indywidualno-konkretnym charakterze, należy konkretnie
wskazywać w nim naruszenia i przedstawiać dowody ich popełnienia, a co najmniej
uprawdopodobnić prawdziwość zarzutów.
II.6. Możliwość rozpoznania protestu wyborczego warunkowana jest wskazanymi
wyżej wymogami, ale ponadto protest musi spełniać minimalne warunki
pisma procesowego określone w art. 126 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r.
Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 z późn. zm.,
dalej także: k.p.c.). Protest wyborczy to pierwsze pismo w sprawie, wobec czego
powinien zawierać m.in. numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji
Ludności (PESEL) lub numer identyfikacji podatkowej (NIP) wnoszącego protest
(odpowiednio art. 126 § 2 pkt 2 k.p.c.). Podkreślić też należy, że w postępowaniu
przed Sądem Najwyższym w sprawach z protestów wyborczych nie wzywa się
do usunięcia braków formalnych, a przepisy art. 130 § 1-2 oraz art. 1301a
§ 1-3 k.p.c. nie mają zastosowania (uchwała Sądu Najwyższego z 25 października
2023 r., I NZP 8/23).
II.7. W analizowanym proteście prawidłowo podano dane osobowe wnoszących
protest, w tym numer PESEL. Niezależnie od tego należy jednak stwierdzić,
że protest wyborczy nie spełnia niezbędnych wymogów formalnych.
Zarzuty wymienione w pkt. I.1 ppkt 1.-2. niniejszego uzasadnienia wykraczają
poza materialnoprawne podstawy protestu wyborczego, jako oparte wyłącznie
na krytyce przyjętych rozwiązań przyjętych przez ustawodawcę i nie związane
bezpośrednio z wyborem Prezydenta RP. Z kolei okoliczności uzasadniające
zarzuty, o których mowa w pkt I.1. ppkt 3. niniejszego uzasadnienia nie mogą być
poczytywane jako okoliczności świadczące o dopuszczeniu się przestępstwa
przeciwko wyborom, określonego w rozdziale XXXI Kodeksu karnego.
Wnoszący protest nie wskazał żadnych konkretnych przypadków nieprawidłowości
związanych z wyborami ani dowodów, które miałyby o nich świadczyć. Za takowe
nie można uznać skazania za przestępstwo przez sąd niemiecki i skutkach
tego skazania w kontekście biernego prawa wyborczego.
I NSW 1386/25
5
II.8. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, na podstawie art. 322 § 1 zd. 1
k.wyb. w zw. z art. 321 § 3 k.wyb., orzekł jak w sentencji.
[a.ł]
