I NSW 118/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 24 czerwca 2025 r.
SSN Tomasz Przesławski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Tomasz Demendecki
SSN Elżbieta Karska
w sprawie z protestu J. Ś.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
z udziałem Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej i Prokuratora
Generalnego
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych
w dniu 24 czerwca 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
UZASADNIENIE
J. Ś. (dalej: „wnosząca protest”) pismem nadanym w dniu 10 czerwca 2025 r.
(data stempla pocztowego) wniosła protest przeciwko ważności wyborów
Prezydenta RP zarządzonych na dzień 18 maja 2025 r.
Wnosząca protest wniosła o:
1. „unieważnienie wyników II tury wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej
Polskiej z dnia 1 czerwca 2025 roku z uwagi na stwierdzone i potwierdzone
nieprawidłowości o charakterze masowym, systemowym i mających
realny wpływ na wynik wyborów - w tym m.in. błędy w protokołach,
I NSW 118/25
2
manipulacje w raportowanych danych PKW, a także duży odsetek głosów
nieważnych spowodowanych nieprawidłowym oznaczeniem kart.
2. Uznanie, że w rzeczywistości większą liczbę ważnie oddanych głosów
uzyskał kandydat Rafał Trzaskowski, a nie Karol Nawrocki - czego dowodzą
skorygowane wyniki oparte na analizie danych źródłowych z komisji
obwodowych oraz wykazane błędy, których skala przekracza 900 000
głosów. Dane te zostały zestawione z oficjalnymi wynikami opublikowanymi
przez PKW i wskazują, że Rafał Trzaskowski otrzymał faktycznie większą
ilość głosów, że miało to decydujący wpływ na wynik wyborów, który został
błędnie ogłoszony.
3. Zbadanie protokołów komisji obwodowych - w szczególności z województw:
mazowieckiego, podlaskiego, podkarpackiego, lubelskiego i małopolskiego,
gdzie wykazano anomalie wyników, niestandardowe przepływy głosów
oraz nieprawidłowości proceduralne.
4. Zbadanie mechanizmu wykorzystywania zaświadczeń o prawie
do głosowania, w szczególności pod kątem możliwości ich wielokrotnego
użycia oraz wykorzystania nieautoryzowanej aplikacji (testnr.org i innych
jej podobnych) do ich weryfikacji przez komisje wyborcze, co mogło
doprowadzić do poważnych nieprawidłowości, fałszywego oddania głosów
i wpływu na końcowy wynik wyborów.
5. Dopuszczenie niezależnych biegłych sądowych z zakresu
cyberbezpieczeństwa, analizy danych wyborczych oraz prawa wyborczego,
celem ustalenia rzeczywistego wpływu zidentyfikowanych nieprawidłowości
na wynik wyborów”.
Prokurator Generalny pismem z 12 czerwca 2025 r. r. wniósł
o pozostawienie protestu bez dalszego biegu. W piśmie wskazano, że wnosząca
protest „nie wskazała, iż ewentualne naruszenie przepisu dotyczyło oddanego
przez nią głosu, jak również nie określiła, jaki miało ono wpływ na wynik wyborów.
Odwołała się bowiem jedynie do bliżej nieokreślonych działań i zdarzeń na rzecz
jednego z kandydatów, nie precyzując, na czym działania te polegały i jaki miały
wpływ na przebieg głosowania czy też ustalenie wyników wyborów”.
I NSW 118/25
3
Państwowa Komisja Wyborcza pismem z 16 czerwca 2025 r. wyraziła opinię,
że „o ile potwierdzą się zarzuty dotyczące niewłaściwego przypisania głosów
kandydatom w ponownym głosowaniu we wskazanych w proteście obwodach
głosowania lub w części z nich, protest należy uznać za zasadny, lecz bez wpływu
na wynik wyborów, a w pozostałym zakresie pozostawić bez dalszego biegu”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Protest wyborczy pozostawiono bez dalszego biegu.
Zgodnie z art. 321 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
(tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 365; dalej: „k.wyb.”) protest przeciwko wyborowi
Prezydenta Rzeczypospolitej wnosi się na piśmie do Sądu Najwyższego nie później
niż w ciągu 14 dni od dnia podania wyników wyborów do publicznej wiadomości
przez Państwową Komisję Wyborczą. Nadanie w tym terminie protestu w polskiej
placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia
23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe jest równoznaczne z wniesieniem go
do Sądu Najwyższego.
Stosownie do brzmienia art. 321 § 3 k.wyb. wnoszący protest
powinien sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody,
na których opiera swoje zarzuty.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że postępowanie w sprawie
protestu wyborczego ma na celu zapewnienie wyborcom ochrony prawnej
przed przestępstwami i deliktami wyborczymi, które utrudniają lub uniemożliwiają
im korzystanie z praw wyborczych w nieskrępowany i efektywny sposób
(postanowienie Sądu Najwyższego z 7 listopada 2023 r., I NSW 86/23).
Protest wyborczy jest zatem środkiem procesowym o indywidualno-konkretnym
charakterze (zob. postanowienia SN: 31 lipca 2020 r., I NSW 5512/20; z 31 lipca
2020 r., I NSW 3061/20).
Konstrukcyjnym elementem protestu wyborczego jest takie sformułowanie
zarzutów popełnienia konkretnych przestępstw lub naruszeń Kodeksu wyborczego
dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyborów,
które poparte są dowodami i wykazują naruszenie własnego, konkretnego,
I NSW 118/25
4
rzeczywistego i aktualnego interesu protestującego. Protest wyborczy powinien
wskazywać zatem na naruszenia prawa odnoszące się do wnoszącego protest.
Dlatego też, w orzecznictwie Sądu Najwyższego słusznie wskazuje się,
że przedmiotem protestu nie mogą być zarzuty abstrakcyjne, hipotetyczne,
dotyczące innych osób, bliżej nieokreślone, niezwiązane ściśle z sytuacją prawną
protestującego (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 7 listopada 2023 r.,
I NSW 86/23; z 14 listopada 2023 r., I NSWR 46/23; z 30 października 2019 r.,
I NSW 117/19; z 18 lipca 2019 r., I NSW 39/19). Protest przeciwko ważności
wyborów wnoszony przez wyborcę ma służyć ochronie indywidualnych
uprawnień wyborcy, stąd jego zarzuty muszą być konkretne, odnoszące się
do ściśle określonej sytuacji dotyczącej danego wyborcy, a nie abstrakcyjne -
dotyczące ważności wyborów w ogólności (postanowienia Sądu Najwyższego:
z 30 lipca 2020 r., I NSW 324/20; z 28 lipca 2020 r., I NSW 3285/20).
Z kolei w świetle art. 322 § 1 k.wyb. Sąd Najwyższy pozostawia
bez dalszego biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną
lub niespełniający warunków formalnych.
Podkreślić należy, że Sąd Najwyższy uchwałą z 25 października 2023 r.,
I NZP 8/23, której nadano moc zasady prawnej, jednoznacznie stwierdził,
że „w postępowaniach zainicjowanych protestami przeciwko ważności wyborów:
do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej,
Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej oraz do Parlamentu Europejskiego
w Rzeczypospolitej Polskiej, o których mowa w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. –
Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz.U. 2022, poz. 1277, ze zm.), a także
w postępowaniu zainicjowanym protestem przeciwko ważności referendum,
o którym mowa w ustawie z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym
(tekst jedn. Dz.U. 2020, poz. 851, ze zm.), nie mają zastosowania przepisy
art. 130 § 1-2 oraz art. 1301a § 1-3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. –
Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1550, ze zm.)”.
W sprawach dotyczących protestów wyborczych nie wzywa się zatem skarżących
do uzupełnienia braku formalnego pisma.
Sformułowane w analizowanym proteście zarzuty nie odpowiadają ustawie.
Wnosząca protest ograniczyła się bowiem do ogólnych i niesprecyzowanych –
I NSW 118/25
5
a zatem w istocie abstrakcyjnych zarzutów, które dotyczą przebiegu głosowania
i ustalania wyników wyborów prezydenckich w Polsce. Wnosząca protest
nie wskazała żadnych zarzutów dotyczących naruszenia jej własnego, konkretnego,
rzeczywistego i aktualnego interesu. Protest ma zatem abstrakcyjny charakter,
bowiem dotyczy ogólnych zarzutów co do potencjalnych naruszeń prawa
wyborczego, które nie mają żadnego związku z wnoszącą protest.
Podkreślić należy, że Sąd Najwyższy nie jest upoważniony
ani do inicjowania postępowania protestowego z urzędu, ani do formułowania
za protestującego zarzutów, ani wreszcie do wskazywania dowodów, na których
protestujący opiera swoje zarzuty. Wniesiony protest obarczony jest zatem
brakiem formalnym, który nie podlega konwalidacji w niniejszym postępowaniu.
Z powyższych względów Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 322
§ 1 k.wyb. w zw. z art. 321 § 3 k.wyb., postanowił jak w sentencji.
MR
[a.ł]
