I NSW 1085/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 30 czerwca 2025 r.
SSN Adam Redzik (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Aleksander Stępkowski
SSN Paweł Wojciechowski
w sprawie protestu wyborczego J. S.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
z udziałem Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej oraz Prokuratora
Generalnego,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych 30 czerwca 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
Aleksander Stępkowski Adam Redzik Paweł Wojciechowski
UZASADNIENIE
J.S. (dalej także: Wnosząca protest), 13 czerwca 2025 r. wniosła protest
przeciwko ważności wyborów Prezydenta RP przeprowadzonych w dniu 1 czerwca
2025 r. domagając się stwierdzenia nieważności wyborów we wszystkich okręgach
wyborczych zarzucając:
1. nadużycia prawa poprzez tworzenie komitetów wyborczych, które
nie zgłaszały kandydata na Prezydenta RP, ale wskazywały kandydatów
na członków obwodowych komisji wyborczych przez co powstawała
przewaga przy losowaniu składów poszczególnych komisji dla osób
I NSW 1085/25
2
powiązanych z partią Prawo i Sprawiedliwość, a więc sprzyjających Karolowi
Nawrockiemu,
2. używania nielegalnej aplikacji do blokowania glosowania osobom
uprawnionym i komunikacji pomiędzy sztabem Karola Nawrockiego,
a członkami OKW,
3. fałszowania protokołów wyborczych poprzez zamianę liczby głosów
otrzymanych przez poszczególnych kandydatów ze szkodą dla Rafała
Trzaskowskiego,
4. fałszowania głosów w poszczególnych komisjach wyborczych.
Na podstawie powyższych zarzutów Wnosząca protest wniosła
o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z ponownego przeliczenia głosów we
wszystkich OKW w całym kraju na fakt nieprawidłowości przy liczeniu i ustalaniu
wyników wyborczych w poszczególnych OKW oraz na okoliczność
nieprawidłowego liczenia głosów, czyli fałszerstw wyborczych.
II.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
II.1. Wolne, równe, powszechne i bezpośrednie wybory realizowane w głosowaniu
tajnym są świętem i istotą demokracji, stanowiąc emanację kluczowej zasady
ustrojowej Rzeczypospolitej Polskiej z art. 2 Konstytucji RP. To w akcie wyborczym
każdy uprawniony realizuje swoje prawo do partycypacji we władzy; wyboru swoich
przedstawicieli czy też głowy państwa – Prezydenta RP. Wybory muszą być zatem
przeprowadzone w sposób gwarantujący, że głosy wyborców zostaną policzone
zgodnie z prawem, a wszelkie mogące wystąpić nieprawidłowości i przestępstwa
związane z aktem wyborczym zostaną wyjaśnione. Szczególnym instrumentem
służącym każdemu wyborcy jest protest wyborczy, który – w przypadku wyborów do
Sejmu RP, Senatu RP oraz na urząd Prezydenta RP, zgodnie z Konstytucją RP,
wnosi się bezpośrednio do Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy rozpoznaje je
a następnie rozstrzyga o ważności wyborów. Ten model ustrojowy sądowej kontroli
wyborów do głównych organów władzy jest utwierdzony polską szczególną tradycją
sięgającą Konstytucji RP z 17 marca 1921 r. (art. 19).
I NSW 1085/25
3
II.2. W przypadku wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie
z art. 129 ust. 2 Konstytucji RP, wyborcy przysługuje prawo zgłoszenia do Sądu
Najwyższego protestu przeciwko ważności wyboru na zasadach określonych
w ustawie. Zasady te zostały zawarte w przepisach ogólnych art. 82 i art. 83 ustawy
z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (dalej także: k.wyb.) oraz –
w odniesieniu do wyborów Prezydenta RP – w przepisach szczególnych art. 321-
323 k.wyb.
II.3. Materialnoprawne podstawy protestu wyborczego określone zostały natomiast
w art. 82 § 1 pkt 1 i 2 k.wyb., zgodnie z którym przeciwko ważności wyborów,
ważności wyborów w okręgu lub wyborowi określonej osoby może być wniesiony
protest z powodu:
1) dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego
w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg
głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów lub
2) naruszenia przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia
wyników głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik
wyborów.
II.4. Wymagania formalne protestu określono w art. 321 k.wyb., zgodnie z którym
protest przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej wnosi się na piśmie
do Sądu Najwyższego nie później niż w ciągu 14 dni od dnia podania wyników
wyborów do publicznej wiadomości przez Państwową Komisję Wyborczą (dalej
także: PKW), przy czym nadanie w tym terminie protestu w polskiej placówce
pocztowej operatora wyznaczonego jest równoznaczne z wniesieniem go do Sądu
Najwyższego (§ 1).
II.5. Protesty wyborcze składa się do Sądu Najwyższego osobiście (wyjątek
od zasady reprezentacji przez profesjonalnego pełnomocnika) lub przez
pełnomocnika. Zgodnie z art. 321 § 3 k.wyb. wnoszący protest powinien
sformułować w proteście zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których
I NSW 1085/25
4
opiera owe zarzuty. Z uwagi na to, że protest wyborczy jest środkiem procesowym
o indywidualno-konkretnym charakterze, należy konkretnie wskazywać w nim
naruszenia i przedstawiać dowody ich popełnienia, a co najmniej uprawdopodobnić
prawdziwość zarzutów.
II.6. Możliwość rozpoznania protestu wyborczego warunkowana jest wskazanymi
wyżej wymogami, ale ponadto protest musi spełniać minimalne warunki pisma
procesowego określone w art. 126 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks
postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 z późn. zm., dalej także:
k.p.c.), w tym zawierać m.in. własnoręczny podpis (odpowiednio art. 126 § 1 pkt 6
k.p.c.). Protest wyborczy to pierwsze pismo w sprawie, wobec czego powinien
zawierać m.in. numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności
(PESEL) lub numer identyfikacji podatkowej (NIP) wnoszącego protest
(odpowiednio art. 126 § 2 pkt 2 k.p.c.). Podkreślić też należy, że w postępowaniu
przed Sądem Najwyższym w sprawach z protestów wyborczych nie wzywa się
do usunięcia braków formalnych, a przepisy art. 130 § 1-2 oraz art. 1301a § 1-3
k.p.c. nie mają zastosowania (uchwała Sądu Najwyższego z 25 października 2023
r., I NZP 8/23).
II.7. W analizowanym proteście prawidłowo podano dane osobowe Wnoszącego
protest, w tym numer PESEL. Nie wskazano jednak w której obwodowej komisji
wyborczej Wnosząca protest realizowała swoje czynne prawo wyborcze. Ponadto
rozpatrywany protest nie odpowiada także innym wymogom formalnym, co zostanie
szczegółowo wyjaśnione poniżej.
II.8. Zarzut z pkt. I.1. ppkt 1 wykracza poza materialnoprawne podstawy wniesienia
protestu, o których mowa w art. 82 § 1 k.wyb. Nie jest on związany z przebiegiem
głosowania, ustaleniem wyników głosowania lub wyników wyborów.
Tryb i zasady powoływania komisji wynikają z przepisów Kodeksu
wyborczego oraz wydanej na jej podstawie uchwały nr 11/2019 Państwowej Komisji
Wyborczej z dnia 27 lutego 2019 r. w sprawie powoływania obwodowych komisji
wyborczych w obwodach głosowania utworzonych w kraju, w wyborach do Sejmu
I NSW 1085/25
5
Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej oraz do Parlamentu Europejskiego (M.P. poz. 267,
z późn. zm.). Wnosząca protest nie wskazała, by doszło do jakiegokolwiek
naruszenia wskazanych regulacji. Analiza treści protestu prowadzi do wniosku,
że Wnosząca protest ma zastrzeżenia do samej koncepcji przyjętej przez
ustawodawcę, co jednak nie może być przedmiotem protestu wyborczego.
II.9. W odniesieniu do zarzutów z pkt. I.1 ppkt 2-4 należy wskazać, że Wnosząca
protest nie przedstawiła ani nie przywołała żadnych dowodów na ich poparcie.
Nie uprawdopodobniła też, że ewentualne naruszenia – o ile do nich doszło –
wpłynęły na końcowy wynik wyborów. Zarzuty przedstawione przez Wnoszącą
protest są ogólnikowe i opierają się wyłącznie na spekulacjach funkcjonujących
w opinii publicznej. Nie wskazują w których dokładnie obwodowych komisjach
wyborczych doszło do nieprawidłowości. Brakuje też wskazania choćby jednego
wyborcy, który został pozbawiony realizacji czynnego prawa wyborczego na skutek
korzystania przez członków organów wyborczych ze wskazanej przez Wnoszącą
protest aplikacji do weryfikacji zaświadczeń o prawie do głosowania w miejscu
pobytu.
Odnosząc się do wniosku o ponowne przeliczenie głosów we wszystkich
obwodowych komisjach wyborczych w całym kraju, należy zwrócić uwagę, że tak
sformułowany wniosek nie spełnia wymogu z art. 2351 zdanie pierwsze k.p.c.
Zgodnie z tym przepisem „we wniosku o przeprowadzenie dowodu strona jest
obowiązana oznaczyć dowód w sposób umożliwiający przeprowadzenie go oraz
wyszczególnić fakty, które mają zostać wykazane tym dowodem”. Żądanie
przeliczenia głosów nie jest wnioskiem dowodowym, który ma na celu wykazanie
prawdziwości konkretnych twierdzeń co do konkretnych uchybień, gdyż te
nie zostały w ogóle wskazane, ale ma stanowić środek poszukiwania naruszeń,
które być może – w subiektywnej ocenie Wnoszącej protest – wystąpiły.
II.10. Na marginesie wskazać trzeba, że Wnosząca protest odwołała się
do nieprawidłowości w liczeniu głosów dotyczących obwodowych komisji
wyborczych „w Krakowie” i „w Mińsku Mazowieckim”. Wnosząca protest
I NSW 1085/25
6
nie sprecyzowała dokładnie, które komisje miała na myśli, jednak warto wskazać,
że Sąd Najwyższy przeprowadził dowód z oględzin kart do głosowania
w Obwodowych Komisjach Wyborczych nr 95 w Krakowie i nr 13 w Mińsku
Mazowieckim wyrażając opinię, że doszło tam do nieprawidłowości w przenoszeniu
prawidłowo policzonych głosów do protokołu poprzez przypisanie głosów jednego
kandydata drugiemu kandydatowi, co jednak nie miało wpływu na końcowy wynik
wyborów (I NSW 91/25).
II.11. Na koniec Sąd Najwyższy wskazuje, że tożsame zarzuty jak te, które zostały
podniesione w rozpatrywanym proteście wyborczym były również przedmiotem
oceny Sądu Najwyższego w ramach rozpoznawania protestów o sygn. akt I NSW
238/25 oraz I NSW 208/25
II.12. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, na podstawie art. 322 § 1 zd.
1 k.wyb. w zw. z art. 321 § 1 k.wyb., orzekł jak w sentencji.
Aleksander Stępkowski Adam Redzik Paweł Wojciechowski
sk
[a.ł]
