I NSW 1082/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 25 czerwca 2025 r.
SSN Adam Redzik (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Aleksander Stępkowski
SSN Paweł Wojciechowski
w sprawie protestu wyborczego K. K.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
z udziałem Prokuratora Generalnego i Przewodniczącego Państwowej Komisji
Wyborczej,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych 25 czerwca 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
Aleksander Stępkowski Adam Redzik Paweł Wojciechowski
UZASADNIENIE
I.
I.1. K. K. (dalej także: Wnoszący protest), 11 czerwca 2025 r. wniósł protest
przeciwko ważności wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej (dalej także:
Prezydenta RP) formułując zarzut popełnienia przestępstw przeciwko wyborom
stypizowanych w art. 248 pkt 1 i 6 kodeksu karnego oraz 270 § 1 kodeksu karnego.
Wnoszący protest wniósł o:
1. Weryfikację wszystkich zaświadczeń okazanych podczas drugiej tury
wyborów Prezydenckich, poprzez zestawienie numerów dokumentów
zaświadczeń, powiązanych decyzji urzędowych o ich wydaniu, numerów
I NSW 1082/25
2
PESEL okazicieli, dat wydania i użycia oraz sprawdzenie czy nie występują
duplikaty, fałszerstwa i/lub numery nieistniejące w ewidencjach urzędów,
2. Wystosowanie wobec Państwowej Komisji Wyborczej oraz Ministerstwa
Cyfryzacji rekomendacji o wdrożenie cyfrowego systemu w umożliwiającego
weryfikację zaświadczeń dostępnego dla każdego członka komisji
wyborczych w sposób transparentny i niebudzący zaniepokojenia po stronie
okaziciela względem użycia wrażliwych danych osobowych jak np. nr PESEL,
ani niepotrzebnych opóźnień w wydaniu karty do głosowania i samym akcie
wyborczym.
W uzasadnieniu Wnoszący protest odniósł się do doniesień medialnych na
temat nieprawidłowości w drugiej turze głosowania dotyczących możliwości
korzystania przez wyborców ze sfałszowanych zaświadczeń o prawie do
głosowania w innym miejscu niż miejsce zamieszkania głosującego. Skrytykował
nadto obecny sposób weryfikacji tychże.
I.2 Prokurator Generalny i Przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej
(dalej także: PKW) wnieśli o pozostawienie protestu bez dalszego biegu.
Uzasadniając swoje stanowiska zarówno Prokurator Generalny, jak i
Przewodniczący PKW wskazali, że rozpatrywany protest ma charakter abstrakcyjny,
i nie zawiera żadnych dowodów na potwierdzenie przedstawionych w nim zarzutów
oraz ewentualnego wpływu zarzucanych nieprawidłowości na wynik wyborów.
Niezależnie od powyższego Prokurator Generalny wskazał dodatkowo, że
protest powinien zostać pozostawiony bez dalszego biegu również ze względu na to,
że Wnoszący protest nie wskazał, że jego nazwisko w dniu wyborów było
umieszczone w spisie wyborców.
Przewodniczący PKW zwrócił uwagę, że w drugiej turze głosowania liczba
wyborców głosujących na podstawie zaświadczenia o prawie do głosowania była
mniejsza od liczby wydanych zaświadczeń. Wskazał również, że sposób weryfikacji
tych zaświadczeń został szczegółowo opisany w wytycznych dla obwodowych
komisji wyborczych dotyczących zadań i trybu przygotowania oraz przeprowadzenia
głosowania w obwodach głosowania utworzonych w kraju w wyborach Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych na dzień 18 maja 2025 r., stanowiących
I NSW 1082/25
3
załącznik do uchwały nr 165/2025 Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 23
kwietnia 2025 r. (M.P. z 2025 r. poz. 418 i 455).
II.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
II.1. Wolne, równe, powszechne i bezpośrednie wybory realizowane w głosowaniu
tajnym są świętem i istotą demokracji, stanowiąc emanację kluczowej zasady
ustrojowej Rzeczypospolitej Polskiej z art. 2 Konstytucji RP. To w akcie wyborczym
każdy uprawniony realizuje swoje prawo do partycypacji we władzy; wyboru swoich
przedstawicieli czy też głowy państwa – Prezydenta RP. Wybory muszą być zatem
przeprowadzone w sposób gwarantujący, że głosy wyborców zostaną policzone
zgodnie z prawem, a wszelkie mogące wystąpić nieprawidłowości i przestępstwa
związane z aktem wyborczym zostaną wyjaśnione. Szczególnym instrumentem
służącym każdemu wyborcy jest protest wyborczy, który – w przypadku wyborów
do Sejmu RP, Senatu RP oraz Prezydenta RP, zgodnie z Konstytucją RP, wnosi
się bezpośrednio do Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy rozpoznaje je a następnie
rozstrzyga o ważności wyborów. Ten model ustrojowy sądowej kontroli wyborów do
głównych organów władzy jest utwierdzony polską szczególną tradycją sięgającą
Konstytucji RP z 17 marca 1921 r. (art. 19).
II.2. W przypadku wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z art. 129
ust. 2 Konstytucji RP, wyborcy przysługuje prawo zgłoszenia do Sądu Najwyższego
protestu przeciwko ważności wyboru na zasadach określonych w ustawie. Zasady
te zostały zawarte w przepisach ogólnych art. 82 i art. 83 ustawy z dnia 5 stycznia
2011 r. – Kodeks wyborczy (dalej także: k.wyb.) oraz – w odniesieniu do wyborów
Prezydenta RP – w przepisach szczególnych art. 321-323 k.wyb.
II.3. Materialnoprawne podstawy protestu wyborczego określone zostały natomiast
w art. 82 § 1 pkt 1 i 2 k.wyb., zgodnie z którym przeciwko ważności wyborów,
ważności wyborów w okręgu lub wyborowi określonej osoby może być wniesiony
protest z powodu:
I NSW 1082/25
4
1) dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego w
rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg głosowania,
ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów lub
2) naruszenia przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia
wyników głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik
wyborów.
II.4. Wymagania formalne protestu określono w art. 321 k.wyb., zgodnie z którym
protest przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej wnosi się na piśmie do
Sądu Najwyższego nie później niż w ciągu 14 dni od dnia podania wyników
wyborów do publicznej wiadomości przez Państwową Komisję Wyborczą (dalej
także: PKW), przy czym nadanie w tym terminie protestu w polskiej placówce
pocztowej operatora wyznaczonego jest równoznaczne z wniesieniem go do Sądu
Najwyższego (§ 1).
II.5. Protesty wyborcze składa się do Sądu Najwyższego osobiście (wyjątek od
zasady reprezentacji przez profesjonalnego pełnomocnika) lub przez pełnomocnika.
Zgodnie z art. 321 § 3 k.wyb. wnoszący protest powinien sformułować w proteście
zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera owe zarzuty. Z
uwagi na to, że protest wyborczy jest środkiem procesowym o indywidualno-
konkretnym charakterze, należy konkretnie wskazywać w nim naruszenia i
przedstawiać dowody ich popełnienia, a co najmniej uprawdopodobnić
prawdziwość zarzutów.
II.6. Możliwość rozpoznania protestu wyborczego warunkowana jest wskazanymi
wyżej wymogami, ale ponadto protest musi spełniać minimalne warunki pisma
procesowego określone w art. 126 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks
postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 z późn. zm., dalej także:
k.p.c.). Protest wyborczy to pierwsze pismo w sprawie, wobec czego powinien
zawierać m.in. numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności
(PESEL) lub numer identyfikacji podatkowej (NIP) wnoszącego protest
(odpowiednio art. 126 § 2 pkt 2 k.p.c.). Podkreślić też należy, że w postępowaniu
przed Sądem Najwyższym w sprawach z protestów wyborczych nie wzywa się do
I NSW 1082/25
5
usunięcia braków formalnych, przepisy art. 130 § 1-2 oraz art. 1301a § 1-3 k.p.c. nie
mają zastosowania (uchwała Sądu Najwyższego z 25 października 2023 r., I NZP
8/23).
II.7. Odnosząc powyższe do rozpatrywanego protestu wyborczego Sąd Najwyższy
stwierdza, że nie spełnia on niezbędnych wymogów formalnych.
Wnoszący protest nie przedstawił ani nie przywołał żadnych dowodów
potwierdzających jego stanowisko, zaś podniesione zarzuty zostały sformułowane
w sposób abstrakcyjny. Opisane zostały wyłącznie okoliczności, o których
Wnoszący protest przeczytał w mediach, a zawarte w proteście zarzuty ogólnikowo
wskazują na ewentualne naruszenia prawa wyborczego, które nie mają żadnego
związku z Wnoszącym protest. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje
się natomiast, że protest wyborczy – jako środek procesowy o indywidualno-
konkretnym charakterze – nie może stawiać ogólnych zarzutów
co do potencjalnych naruszeń prawa wyborczego, zaś zarzuty sprowadzające
się do hipotetycznego założenia o nieprawidłowościach nie mieszczą się w
przedmiocie protestu określonym w ustawie (np. postanowienie Sądu Najwyższego
z 18 lipca 2019 r., I NSW 39/19, postanowienie Sądu Najwyższego z 27 listopada
2019 r., I NSW 206/19).
II.8. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, na podstawie art. 322 § 1
zd. 1 k.wyb. w zw. z art. 321 § 3 k.wyb., orzekł jak w sentencji.
Aleksander Stępkowski Adam Redzik Paweł Wojciechowski
sk
[r.g.]
