I NSW 10698/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 15 października 2025 r.
SSN Paweł Księżak (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Paweł Czubik
SSN Maria Szczepaniec
w sprawie z protestu wyborczego N.M.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 15 października 2025 r.,
pozostawia protest wyborczy bez dalszego biegu.
Paweł Czubik Paweł Księżak Maria Szczepaniec
UZASADNIENIE
N.M. (dalej: Skarżąca) pismem oznaczonym datą 16 czerwca 2025 r., które
wpłynęło do Sądu Najwyższego 4 lipca 2025 r. wniosła do Sądu Najwyższego
protest przeciwko ważności wyborów Prezydenta RP przeprowadzonych w dniu 1
czerwca 2025 r.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Zgodnie z art. 129 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wyborcy
przysługuje prawo zgłoszenia do Sądu Najwyższego protestu przeciwko ważności
wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej na zasadach określonych w ustawie.
I NSW 10698/25
2
Sąd Najwyższy uchwałą z dnia 1 lipca 2025 r. I NSW 9779/25, stwierdził
ważność wyboru Karola Tadeusza Nawrockiego na Prezydenta Rzeczypospolitej
Polskiej, dokonanego 1 czerwca 2025 r. Uchwała ta zakończyła - zgodnie
z Konstytucją RP i Kodeksem wyborczym - procedurę rozstrzygania o ważności
wyboru Prezydenta RP.
Po podjęciu takiej uchwały - wydanej przez Sąd Najwyższy na podstawie
art. 129 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U z 1997 r. Nr 78,
poz. 483 ze zm.) oraz art. 324 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks
wyborczy (Dz. U. z 2025 r. poz. 365, dalej: k.wyb.) - rozpatrywanie protestu byłoby
sprzeczne z funkcją postępowania w przedmiocie ważności wyborów
(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 5 listopada 2015 r., III SO 2/15
oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 31 sierpnia 2020 r., I NSW 5917/20).
Przedmiotowy protest został dostarczony do Sądu Najwyższego 4 lipca
2025 r. (stempel Sądu Najwyższego z datą wpływu), a więc już po podjęciu
uchwały w sprawie ważności wyborów.
Niezależnie od powyższych okoliczności należy wskazać, że zgodnie
z art. 322 § 1 k.wyb. Sąd Najwyższy powinien pozostawić bez dalszego biegu
protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający warunków
formalnych.
Zgodnie z art. 321 § 3 k.wyb. wnoszący protest powinien sformułować w nim
zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera swoje zarzuty.
W swoim dotychczasowym orzecznictwie Sąd Najwyższy wielokrotnie
podkreślał, że protest wyborczy nie może mieć charakteru abstrakcyjnego,
czyli stawiać ogólnych zarzutów co do potencjalnych naruszeń prawa wyborczego
w skali całego kraju, które nie mają żadnego związku z osobą wnoszącą ten protest.
Podstawą do uznania protestu wyborczego za niedopuszczalny i pozostawienia
go bez dalszego biegu jest również brak interesu prawnego we wniesieniu protestu
wyborczego, co ma miejsce w sytuacji, gdy sformułowane w nim zarzuty mają
charakter abstrakcyjny i hipotetyczny, odnosząc się do sytuacji,
których protestujący osobiście nie doświadczył (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 18 lipca 2019 r., I NSW 39/19 oraz z dnia 30 lipca 2020 r.,
I NSW 84/20). Co więcej w orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się,
I NSW 10698/25
3
że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która wnosi protest. Nie może być zatem
tak, że zaledwie uprawdopodobniony post factum własnym oświadczeniem protest
będzie odnosił zamierzony skutek. Taka uproszczona ocena byłoby rozwiązaniem
dysfunkcyjnym dla całego procesu wyborczego i mogłaby prowadzić do działań
obstrukcyjnych ze strony osób, które nadużywając swego prawa z różnych
powodów nie chcą zaakceptować ustalonych wyników wyborów
(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 2019 r., I NSW 65/19).
Konstrukcyjnym warunkiem protestu wyborczego jest zatem takie sformułowanie
zarzutów popełnienia konkretnych przestępstw lub naruszeń kodeksu wyborczego
dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyniku wyborów, które
poparte są dowodami, a nadto wykazują naruszenie własnego, konkretnego,
rzeczywistego i aktualnego interesu protestującego. Przedmiotem protestu
nie mogą być zarzuty abstrakcyjne, hipotetyczne, dotyczące innych osób, bliżej
nieokreślone, niezwiązane ściśle z sytuacją prawną protestującego
(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2023 r.,
I NSWR 775/23).
W ocenie Sądu Najwyższego, protest Skarżącej zawiera wyłącznie zarzuty
ogólnikowe, odnoszące się do hipotetycznych naruszeń i nie zawiera wskazania
żadnych dowodów, które spełniałyby w/w wymogi, a w konsekwencji mogłyby
wykazać naruszenie konkretnego interesu wyborcy. Z tych względów należało
uznać, że protest Skarżącej wykracza poza zakres wyznaczony przez art. 82
§ 1 k.wyb.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 322 § 1 k.wyb.
orzekł, jak w sentencji postanowienia.
Paweł Czubik Paweł Księżak Maria Szczepaniec
[AP]
[a.ł]
I NSW 10698/25
4
