I NSW 10689/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 2 września 2025 r.
SSN Adam Redzik (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Aleksander Stępkowski
SSN Paweł Wojciechowski
w sprawie protestu wyborczego M.R.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych 2 września 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
Aleksander Stępkowski Adam Redzik Paweł Wojciechowski
UZASADNIENIE
I.
M. R. (dalej także: Wnoszący protest), 17 czerwca 2025 r. (data wpływu
do urzędu konsularnego w Londynie) wniósł protest przeciwko ważności wyborów
Prezydenta RP przeprowadzonych w dniu 1 czerwca 2025 r. domagając się
stwierdzenia ich nieważności we wszystkich okręgach wyborczych, z uwagi na:
1. nadużycie prawa poprzez tworzenie komitetów wyborczych, które nie zgłaszały
kandydata na Prezydenta RP, ale wskazywały kandydatów na członków
obwodowych komisji wyborczych przez co powstawała przewaga przy losowaniu
składów poszczególnych komisji dla osób powiązanych z partią Prawo i
Sprawiedliwość, a więc sprzyjających Karolowi Nawrockiemu;
I NSW 10689/25
2
2. używanie nielegalnej aplikacji do blokowania glosowania osobom uprawnionym i
komunikacji pomiędzy sztabem Karola Nawrockiego, a członkami OKW;
3. fałszowanie protokołów wyborczych poprzez zamianę liczby głosów otrzymanych
przez poszczególnych kandydatów ze szkodą dla Rafała Trzaskowskiego;
4. fałszowanie głosów w poszczególnych komisjach wyborczych.
Wnoszący protest wniósł nadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu
z ponownego przeliczenia głosów we wszystkich OKW w całym kraju na fakt
nieprawidłowości przy liczeniu i ustalaniu wyników wyborczych w poszczególnych
OKW oraz na okoliczność nieprawidłowego liczenia głosów, czyli fałszerstw
wyborczych.
II.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
II.1. Wolne, równe, powszechne i bezpośrednie wybory realizowane w głosowaniu
tajnym są świętem i istotą demokracji, stanowiąc emanację kluczowej zasady
ustrojowej Rzeczypospolitej Polskiej z art. 2 Konstytucji RP. To w akcie wyborczym
każdy uprawniony realizuje swoje prawo do partycypacji we władzy; wyboru swoich
przedstawicieli czy też głowy państwa – Prezydenta RP. Wybory muszą być zatem
przeprowadzone w sposób gwarantujący, że głosy wyborców zostaną policzone
zgodnie z prawem, a wszelkie mogące wystąpić nieprawidłowości i przestępstwa
związane z aktem wyborczym zostaną wyjaśnione. Szczególnym instrumentem
służącym każdemu wyborcy jest protest wyborczy, który – w przypadku wyborów
do Sejmu RP, Senatu RP oraz Prezydenta RP, zgodnie z Konstytucją RP, wnosi
się bezpośrednio do Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy rozpoznaje je a następnie
rozstrzyga o ważności wyborów. Ten model ustrojowy sądowej kontroli wyborów
do głównych organów władzy jest utwierdzony polską szczególną tradycją
sięgającą Konstytucji RP z 17 marca 1921 r. (art. 19).
II.2. W przypadku wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie
z art. 129 ust. 2 Konstytucji RP, wyborcy przysługuje prawo zgłoszenia
do Sądu Najwyższego protestu przeciwko ważności wyboru na zasadach
określonych w ustawie. Zasady te zostały zawarte w przepisach ogólnych art. 82
I NSW 10689/25
3
i art. 83 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (dalej także: k.wyb.)
oraz – w odniesieniu do wyborów Prezydenta RP – w przepisach szczególnych
art. 321-323 k.wyb.
II.3. Materialnoprawne podstawy protestu wyborczego określone zostały natomiast
w art. 82 § 1 pkt 1 i 2 k.wyb., zgodnie z którym przeciwko ważności wyborów,
ważności wyborów w okręgu lub wyborowi określonej osoby może być wniesiony
protest z powodu:
1) dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego
w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg
głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów lub
2) naruszenia przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia
wyników głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik
wyborów.
II.4. Wymagania formalne protestu określono w art. 321 k.wyb., zgodnie z którym
protest przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej wnosi się na piśmie
do Sądu Najwyższego nie później niż w ciągu 14 dni od dnia podania wyników
wyborów do publicznej wiadomości przez Państwową Komisję Wyborczą
(dalej także: PKW), przy czym nadanie w tym terminie protestu w polskiej placówce
pocztowej operatora wyznaczonego jest równoznaczne z wniesieniem
go do Sądu Najwyższego (§ 1). W odniesieniu do wyborcy przebywającego
za granicą lub na polskim statku morskim wymogi wymienione w § 1 uważa
się za spełnione, jeżeli protest został złożony odpowiednio właściwemu terytorialnie
konsulowi lub kapitanowi statku. Wyborca obowiązany jest dołączyć do protestu
zawiadomienie o ustanowieniu swojego pełnomocnika zamieszkałego w kraju
lub pełnomocnika do doręczeń zamieszkałego w kraju, pod rygorem pozostawienia
protestu bez biegu (§ 2). Oznacza to, że w przypadku wyborcy przebywającego
za granicą, o zachowaniu terminu decyduje data wpływu protestu do właściwego
terytorialnie konsula. Takie rozróżnienie wynika z odmiennego statusu krajowego
operatora pocztowego i zagranicznego operatora pocztowego. W przeciwieństwie
I NSW 10689/25
4
do operatora krajowego – za sprawność doręczania przesyłek przez tego drugiego,
nie odpowiada państwo polskie.
II.5. Protesty wyborcze składa się do Sądu Najwyższego osobiście (wyjątek
od zasady reprezentacji przez profesjonalnego pełnomocnika) lub przez
pełnomocnika. Zgodnie z art. 321 § 3 k.wyb. wnoszący protest powinien
sformułować w proteście zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których
opiera owe zarzuty. Z uwagi na to, że protest wyborczy jest środkiem procesowym
o indywidualno-konkretnym charakterze, należy konkretnie wskazywać w nim
naruszenia i przedstawiać dowody ich popełnienia, a co najmniej uprawdopodobnić
prawdziwość zarzutów.
II.6. Możliwość rozpoznania protestu wyborczego warunkowana jest wskazanymi
wyżej wymogami, ale ponadto protest musi spełniać minimalne warunki pisma
procesowego określone w art. 126 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks
postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 z późn. zm., dalej także:
k.p.c.), w tym zawierać m.in. własnoręczny podpis (odpowiednio art. 126 § 1 pkt
6 k.p.c.). Protest wyborczy to pierwsze pismo w sprawie, wobec czego powinien
zawierać m.in. numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności
(PESEL) lub numer identyfikacji podatkowej (NIP) wnoszącego protest
(odpowiednio art. 126 § 2 pkt 2 k.p.c.). Podkreślić też należy, że w postępowaniu
przed Sądem Najwyższym w sprawach z protestów wyborczych nie wzywa
się do usunięcia braków formalnych, a przepisy art. 130 § 1-2 oraz art. 1301a
§ 1 3 k.p.c. nie mają zastosowania (uchwała Sądu Najwyższego
z 25 października 2023 r., I NZP 8/23).
II.7. W analizowanym proteście prawidłowo podano dane osobowe Wnoszącego
protest, w tym numer PESEL. Wskazano również, przed którą obwodową komisją
wyborczą, Wnoszący protest zrealizował czynne prawo wyborcze. Wskazano
także pełnomocnika do doręczeń w kraju. Protest wyborczy został jednak wniesiony
po upływie przepisanego terminu.
I NSW 10689/25
5
Państwowa Komisja Wyborcza podała wyniki wyborów Prezydenta RP
do publicznej wiadomości 2 czerwca 2025 r. (Obwieszczenie Państwowej Komisji
Wyborczej z dnia 2 czerwca 2025 r. o wynikach ponownego głosowania i wyniku
wyborów Prezydenta RP, Dz. U. poz. 714). Wobec tego, 14-dniowy termin
wnoszenia protestów wyborczych upłynął 16 czerwca 2025 r. Tymczasem –
jak wynika z informacji udzielonej przez Konsula RP w Londynie, oceniany protest
wyborczy wpłynął do wydziału konsularnego Ambasady RP w Londynie 17 czerwca
2025 r. Oznacza to, że protest jest spóźniony.
II.8. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, na podstawie art. 322 §
1 zd. 1 k.wyb. w zw. z art. 321 § 1 k.wyb., orzekł jak w sentencji.
SSN Aleksander Stępkowski SSN Adam Redzik SSN Paweł Wojciechowski
i
sk
[a.ł]
