I NSW 10617/25

I NSW 10617/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 30 czerwca 2025 r. SSN Tomasz Przesławski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Tomasz Demendecki SSN Elżbieta Karska w sprawie z protestu D. L., W. P., A. A. S., J. K., D. S. przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 30 czerwca 2025 r., pozostawia protesty bez dalszego biegu. Tomasz Demendecki Tomasz Przesławski Elżbieta Karska MR UZASADNIENIE D. L. (dalej: „wnoszący protest”) pismem datowanym na 16 czerwca 2025 r. wniósł protest przeciwko ważności wyborów Prezydenta RP przeprowadzonych w dniu 1 czerwca 2025 r. Postanowieniami z 30 czerwca 2025 r. Sąd Najwyższy połączył, z uwagi na tożsamość podniesionych zarzutów, sprawy zarejestrowane pod sygnaturami: I NSW 10618/25, I NSW 10619/25, I NSW 10620/25 oraz I NSW 10621/25 ze sprawą I NSW 10617/25 celem łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. I NSW 10617/25. I NSW 10617/25 2 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Protest wyborczy pozostawiono bez dalszego biegu. Zgodnie z art. 321 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 365; dalej: „k.wyb.”) protest przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej wnosi się na piśmie do Sądu Najwyższego nie później niż w ciągu 14 dni od dnia podania wyników wyborów do publicznej wiadomości przez Państwową Komisję Wyborczą. Nadanie w tym terminie protestu w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe jest równoznaczne z wniesieniem go do Sądu Najwyższego. Stosownie do brzmienia art. 321 § 3 k.wyb. wnoszący protest powinien sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera swoje zarzuty. W pierwszej kolejności wskazać należy, że postępowanie w sprawie protestu wyborczego ma na celu zapewnienie wyborcom ochrony prawnej przed przestępstwami i deliktami wyborczymi, które utrudniają lub uniemożliwiają im korzystanie z praw wyborczych w nieskrępowany i efektywny sposób (postanowienie Sądu Najwyższego z 7 listopada 2023 r., I NSW 86/23). Protest wyborczy jest zatem środkiem procesowym o indywidualno-konkretnym charakterze (zob. postanowienia SN: 31 lipca 2020 r., I NSW 5512/20; z 31 lipca 2020 r., I NSW 3061/20). Konstrukcyjnym elementem protestu wyborczego jest takie sformułowanie zarzutów popełnienia konkretnych przestępstw lub naruszeń Kodeksu wyborczego dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyborów, które poparte są dowodami i wykazują naruszenie własnego, konkretnego, rzeczywistego i aktualnego interesu protestującego. Protest wyborczy powinien wskazywać zatem na naruszenia prawa odnoszące się do wnoszącego protest. Dlatego też, w orzecznictwie Sądu Najwyższego słusznie wskazuje się, że przedmiotem protestu nie mogą być zarzuty abstrakcyjne, hipotetyczne, dotyczące innych osób, bliżej nieokreślone, niezwiązane ściśle z sytuacją prawną I NSW 10617/25 3 protestującego (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 7 listopada 2023 r., I NSW 86/23; z 14 listopada 2023 r., I NSWR 46/23; z 30 października 2019 r., I NSW 117/19; z 18 lipca 2019 r., I NSW 39/19). Protest przeciwko ważności wyborów wnoszony przez wyborcę ma służyć ochronie indywidualnych uprawnień wyborcy, stąd jego zarzuty muszą być konkretne, odnoszące się do ściśle określonej sytuacji dotyczącej danego wyborcy, a nie abstrakcyjne – dotyczące ważności wyborów w ogólności (postanowienia Sądu Najwyższego: z 30 lipca 2020 r., I NSW 324/20; z 28 lipca 2020 r., I NSW 3285/20). Protest wyborczy jako pierwsze pismo procesowe w sprawie powinien odpowiadać warunkom formalnym określonym w art. 126 i nast. k.p.c. Niezbędne jest zatem, aby protest wyborczy zawierał: 1. oznaczenie podmiotu wnoszącego protest z podaniem jego adresu i numeru PESEL; 2. wniosek o stwierdzenie nieważności wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej; 3. zarzuty; 4. przedstawienie lub wskazanie dowodów, na których oparto zarzuty; 5. uzasadnienie zarzutów; 6. własnoręczny podpis skarżącego lub jego pełnomocnika. Ponadto, jeśli protest wyborczy składa osoba przebywająca za granicą lub na polskim statku morskim protest musi dodatkowo zawierać oznaczenie pełnomocnika zamieszkałego w Polsce lub pełnomocnika do doręczeń zamieszkałego w Polsce wraz ze wskazaniem ich adresów. Z kolei w świetle art. 322 § 1 k.wyb. Sąd Najwyższy pozostawia bez dalszego biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający warunków formalnych. Podkreślić należy, że Sąd Najwyższy uchwałą z 25 października 2023 r., I NZP 8/23, której nadano moc zasady prawnej, jednoznacznie stwierdził, że „w postępowaniach zainicjowanych protestami przeciwko ważności wyborów: do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej oraz do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej, o których mowa w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz.U. 2022, poz. 1277, ze zm.), a także I NSW 10617/25 4 w postępowaniu zainicjowanym protestem przeciwko ważności referendum, o którym mowa w ustawie z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym (tekst jedn. Dz.U. 2020, poz. 851, ze zm.), nie mają zastosowania przepisy art. 130 § 1-2 oraz art. 1301a § 1-3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1550, ze zm.)”. W sprawach dotyczących protestów wyborczych nie wzywa się zatem skarżących do uzupełnienia braku formalnego pisma. Protest W. P., E. A. S., J. K. został złożony po terminie. Państwowa Komisja Wyborcza wyniki wyborów ogłosiła w dniu 2 czerwca 2025 r. w związku z czym ostateczny termin do wniesienia protestu wyborczego upłynął w dniu 16 czerwca 2025 r. Wskazane protesty wpłynęły do Sądu Najwyższego 30 czerwca 2025 r., a więc po upływie 14 dniowego terminu, o którym stanowi art. 321 § 1 k.wyb. Zwrócić bowiem uwagę należy, że protest nadany bezpośrednio do Sądu Najwyższego za pośrednictwem poczty zagranicznej lub kuriera musi wpłynąć do Sądu Najwyższego przed upływem terminu do jego wniesienia. W odniesieniu do pozostałych protestów, tj. protestu D. L. i D. S., wnoszący protesty nie wskazali żadnych zarzutów dotyczących naruszenia ich własnego, konkretnego, rzeczywistego i aktualnego interesu. Protest ma abstrakcyjny charakter. Wnoszący protest ograniczyli się bowiem do wskazania – w jego ocenie – występujących anomalii, które dostrzegają po analizie protokołów i danych z PKW. Wnoszący protest wskazali także na występujące w ich opinii anomalie o charakterze statystycznym czy wskazują na naruszenie prawa Benforda jako dowód manipulacji danych. Podnoszone w protestach nieprawidłowości nie są jednak w żadnym stopniu powiązane z naruszeniem prawa wyborczego wnoszącego protest. W analizowanych protestach nie przedstawiono żadnych dowodów potwierdzających wystąpienie artykułowanych zarzutów. Okoliczności podniesione w uzasadnieniu protestów wyborczych, a także załączniki do nich dołączone, są twierdzeniami wnoszących protest, sporządzonymi na podstawie wykonanych analiz hipotez badawczych. Z uwagi na brak wskazania źródła analiz przyjąć należy, że są to analizy własne wnoszących protest. Zwrócić należy uwagę, że dowodami w sprawie z protestu wyborczego są takie środki, które świadczą o istnieniu I NSW 10617/25 5 lub nieistnieniu pewnych faktów i które zarazem umożliwiają przekonanie, że zarzucane w proteście działanie lub zaniechanie jest przestępstwem przeciwko wyborom w myśl przepisów Kodeksu karnego albo postępowaniem sprzecznym z przepisami wyborczymi dotyczącymi głosowania, ustalania wyników głosowania i wyników wyborów (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 16 czerwca 2015 r., III SW 47/15; z 31 lipca 2020 r., I NSW 2027/20; z 2 sierpnia 2020 r., I NSW 5906/20). Podkreślić należy, że Sąd Najwyższy nie jest upoważniony ani do inicjowania postępowania protestowego z urzędu, ani do formułowania za protestującego zarzutów, ani wreszcie do wskazywania dowodów, na których protestujący opiera swoje zarzuty. Wniesiony protest obarczony jest zatem brakiem formalnym, który nie podlega konwalidacji w niniejszym postępowaniu. Z powyższych względów Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 322 § 1 k.wyb., postanowił jak w sentencji. Tomasz Demendecki Tomasz Przesławski Elżbieta Karska MR [a.ł]