I NSW 10547/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 27 czerwca 2025 r.
SSN Elżbieta Karska (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Tomasz Demendecki
SSN Tomasz Przesławski
w sprawie z protestu S. Z.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
z udziałem Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej oraz Prokuratora
Generalnego,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych
w dniu 27 czerwca 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
Tomasz Demendecki Elżbieta Karska Tomasz Przesławski
UZASADNIENIE
S. Z. (dalej: „wnoszący protest”) 13 czerwca 2025 r. (data nadania) wniósł
protest przeciwko ważności wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej
przeprowadzonych w dniu 1 czerwca 2025 r. domagając się stwierdzenia
nieważności ww. wyborów we wszystkich okręgach wobec naruszenia przepisów
dotyczących przeprowadzania głosowania i ustalania wyników wyborów, które
mogły mieć wpływ na wynik wyborów, tj. poprzez zmianę ilości osób uprawnionych
do głosowania pomiędzy godziną 12.00, a w ostatecznym komunikacie z dnia 2
czerwca 2025 r. o wynikach ponownego głosowania i wynikach wyborów na
Prezydenta Rzeczypospolitej Polski.
I NSW 10547/25
2
Prokurator Generalny wniósł o pozostawienie protestu wyborczego bez
dalszego biegu. Przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej nie zajął
w zakreślonym terminie stanowiska w sprawie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Protest należało pozostawić bez dalszego biegu.
Zgodnie z art. 321 § 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy
(tekst jedn. Dz. U. 2025, poz. 365, dalej: „k.wyb.”), wnoszący protest powinien
sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których
opiera swoje zarzuty. Treść zarzutów nie może być dowolna, lecz powinna spełniać
kryteria, o których mowa w przepisie art. 82 § 1 k.wyb. Zgodnie z nim,
protest może być wniesiony z powodu:
1) dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego w
rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg głosowania,
ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów, lub
2) naruszenia przepisów Kodeksu wyborczego dotyczących głosowania,
ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik
wyborów.
Z treści tego przepisu wynika, że osoba wnosząca protest jest ponadto
zobowiązana do wykazania wpływu wystąpienia naruszeń na wynik wyborów.
Przedmiotem protestu wyborczego jest bowiem ważność wyboru określonej osoby,
a podstawę do jej zakwestionowania mogą stanowić wyraźnie wskazane
przestępstwa oraz delikty wyborcze. Ich wystąpienie musi rzutować na przebieg
głosowania i ustalanie jego wyników lub ustalanie wyników samych wyborów i być
poparte konkretnymi dowodami, znanymi osobie wnoszącej protest, na których
opiera ona swoje zarzuty.
Zgodnie z ugruntowanym już orzecznictwem Sądu Najwyższego osoba
wnosząca protest wyborczy nie może skutecznie podnosić zarzutów o charakterze
abstrakcyjnym, odnoszących się do ogólnie pojętych wydarzeń w całym kraju, o
których protestujący jedynie słyszał. Postępowanie w sprawie protestu wyborczego
ma na celu zapewnienie wyborcom ochrony prawnej przed przestępstwami i
deliktami wyborczymi, które utrudniają lub uniemożliwiają im korzystanie z praw
I NSW 10547/25
3
wyborczych w nieskrępowany i efektywny sposób. Przedmiotem zarzutu powinny
być więc takie okoliczności (działania lub zaniechania), wskutek których tak
rozumiany własny, rzeczywisty i aktualny interes prawny protestującego doznał
naruszenia. Przyjęty w Kodeksie wyborczym model protestu wyborczego polega na
sprawowaniu przez Sąd Najwyższy indywidualno-konkretnej kontroli ważności
wyborów, natomiast brak jest podstaw prawnych do prowadzenia przezeń kontroli
abstrakcyjne (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 listopada 2019 r., I
NSW 235/19). Protest wyborczy nie jest bowiem instrumentem weryfikowania
wszelkich potencjalnych nieprawidłowości związanych z procedurą głosowania i
ustalania wyników wyborów, ale środkiem gwarantującym sądową kontrolę
naruszeń, które miały miejsce i – w konsekwencji - mogły mieć wpływ na wynik
wyborów (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 28 lipca 2020 r.,
I NSW 1198/20).
Stosownie do art. 322 § 1 k.wyb. Sąd Najwyższy pozostawia bez dalszego
biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający
warunków określonych w art. 321 k.wyb.
W ocenie Sądu Najwyższego protest wniesiony w niniejszej sprawie nie
może podlegać merytorycznemu rozpoznaniu, ponieważ podniesione w nim zarzuty
nie odpowiadają opisanym wymogom protestu wyborczego. Treść zarzutu
sformułowanego przez wnoszącego protest, dotycząca ustalenia liczy osób
uprawnionych do głosowania w kraju, nie mieści się bowiem w zakresie
przedmiotowym protestu wyborczego określonym w art. 82 § 1 pkt 2 k.wyb.
Wnoszący protest nie przedstawił także żadnych dowodów, na których opiera swoje
zarzuty.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 322 § 1 k.wyb. oraz w zw. z art. 321
§ 3 i art. 82 § 1 k.wyb., należało pozostawić protest bez dalszego biegu,
o czym Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.
JW
[r.g.]
I NSW 10547/25
4
