I NSW 10530/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 27 czerwca 2025 r.
SSN Elżbieta Karska (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Tomasz Demendecki
SSN Tomasz Przesławski
w sprawie z protestu Ł. S.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
z udziałem Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej oraz Prokuratora
Generalnego;
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w
dniu 27 czerwca 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
Tomasz Demendecki Elżbieta Karska Tomasz Przesławski
UZASADNIENIE
Ł. S. (dalej: „wnoszący protest”) 16 czerwca 2025 r. (data nadania) wniósł
protest przeciwko ważności wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej zarządzonych
na dzień 18 maja 2025 r.
W uzasadnieniu sformułował zarzut złamania przez PKW oraz KBW art. 182
§ 2 i § 7 Kodeksu wyborczego, powołując się na opublikowaną na stronie
internetowej Ruchu […] wiadomość z poczty elektronicznej, zgodnie z którą „nikt z
automatu nie wchodzi do komisji” a „losowania mogą być obserwowane wyłączni
(sic!) przez.osoby do tego wyraźnie upoważnione przez pełnomocników komitetó
lub sam pełnomocnicy”. Powyższe – zdaniem wnoszącego protest – na wskazywać
I NSW 10530/25
2
na duże prawdopodobieństwo opanowania obwodowych komisji wyborczych przez
stronę uprzywilejowaną, czyli rządową.
W dalszej kolejności wnoszący protest wskazał na podejrzenie
wprowadzania opinii publicznej w błąd odnośnie bezpieczeństwa aplikacji
mObywatel oraz zaświadczeń o prawie do głosowania, powołując się na relacje
upublicznione na stronie R[…] wskazujące na istnienie procederu nielegalnego
handlu e-dowodami i zaświadczeniami oraz możliwość wykorzystania takich
fałszywych dokumentów w trakcie głosowania.
Wnoszący protest wskazał na niskie wymagania stawiane kandydatom
na członków komisji oraz brak szkolenia członków komisji z ewentualnych
możliwych fałszerstw, a także wyraził wątpliwość co do zachowania tajności
głosowania. Dodatkowo wnoszący protest podniósł, że doszło do „nieprawidłowości
w danych z frekwencji w obu turach wyborów”, domagając się wyjaśnienia przyczyn
„ujemnego wzrostu frekwencji”, a także zarzucił złamanie ar .13 Konstytucji
przez Telewizję […] poprzez odmowę ujawnienia danych osoby,
która zdecydowała o wyznaczeniu prowadzącej debatę wyborczą,
prawie jednogłośnie odrzuconą przez zgromadzone komitety.
Prokurator Generalny wniósł o pozostawienie protestu wyborczego
bez dalszego biegu. Przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej nie zajął
w zakreślonym terminie stanowiska w sprawie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Protest należało pozostawić bez dalszego biegu.
Zgodnie z art. 321 § 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy
(tekst jedn. Dz. U. 2025, poz. 365, dalej: „k.wyb.”), wnoszący protest powinien
sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których
opiera swoje zarzuty. Treść zarzutów nie może być dowolna, lecz powinna spełniać
kryteria, o których mowa w przepisie art. 82 § 1 k.wyb. Zgodnie z nim, protest może
być wniesiony z powodu: 1) dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom,
określonego w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg
głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów
I NSW 10530/25
3
lub 2) naruszenia przepisów Kodeksu wyborczego dotyczących głosowania,
ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik
wyborów. Z treści tego przepisu wynika, że osoba wnosząca protest jest ponadto
zobowiązana do wykazania wpływu wystąpienia naruszeń na wynik wyborów.
Przedmiotem protestu wyborczego jest bowiem ważność wyboru określonej osoby,
a podstawę do jej zakwestionowania mogą stanowić wyraźnie wskazane
przestępstwa oraz delikty wyborcze. Ich wystąpienie musi rzutować na przebieg
głosowania i ustalanie jego wyników lub ustalanie wyników samych wyborów i być
poparte konkretnymi dowodami, znanymi osobie wnoszącej protest, na których
opiera ona swoje zarzuty.
Zgodnie z ugruntowanym już orzecznictwem Sądu Najwyższego osoba
wnosząca protest wyborczy nie może skutecznie podnosić zarzutów o charakterze
abstrakcyjnym, odnoszących się do ogólnie pojętych wydarzeń w całym kraju,
o których protestujący jedynie słyszał. Postępowanie w sprawie protestu
wyborczego ma na celu zapewnienie wyborcom ochrony prawnej
przed przestępstwami i deliktami wyborczymi, które utrudniają lub uniemożliwiają
im korzystanie z praw wyborczych w nieskrępowany i efektywny sposób.
Przedmiotem zarzutu powinny być więc takie okoliczności
(działania lub zaniechania), wskutek których tak rozumiany własny, rzeczywisty
i aktualny interes prawny protestującego doznał naruszenia. Przyjęty w Kodeksie
wyborczym model protestu wyborczego polega na sprawowaniu
przez Sąd Najwyższy indywidualno-konkretnej kontroli ważności wyborów,
natomiast brak jest podstaw prawnych do prowadzenia przezeń kontroli
abstrakcyjne (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 listopada 2019 r.,
I NSW 235/19). Protest wyborczy nie jest bowiem instrumentem weryfikowania
wszelkich potencjalnych nieprawidłowości związanych z procedurą głosowania
i ustalania wyników wyborów, ale środkiem gwarantującym sądową kontrolę
naruszeń, które miały miejsce i – w konsekwencji – mogły mieć wpływ na wynik
wyborów (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 28 lipca 2020 r.,
I NSW 1198/20).
I NSW 10530/25
4
Stosownie do art. 322 § 1 k.wyb. Sąd Najwyższy pozostawia bez dalszego
biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający
warunków określonych w art. 321 k.wyb.
W ocenie Sądu Najwyższego protest wniesiony w niniejszej sprawie
nie może podlegać merytorycznemu rozpoznaniu, ponieważ podniesione w nim
zarzuty nie odpowiadają opisanym wymogom protestu wyborczego.
Wnoszący protest sformułował zarzuty, które nie odnosiły się do żadnych
konkretnych zdarzeń, w których wnoszący protest brał udział czy których był
świadkiem, a stanowiły przytoczenie informacji pojawiających się w przestrzeni
publicznej.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 322 § 1 k.wyb. oraz w zw. z art. 321
§ 3 i art. 82 § 1 k.wyb., należało pozostawić protest bez dalszego biegu,
o czym Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.
JW.
[a.ł]
