I NSW 10522/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 26 czerwca 2025 r.
SSN Oktawian Nawrot (przewodniczący)
SSN Marek Dobrowolski (sprawozdawca)
SSN Janusz Niczyporuk
w sprawie z protestu W. C.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
z udziałem Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej i Prokuratora
Generalnego,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w
dniu 26 czerwca 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
Marek Dobrowolski Oktawian Nawrot Janusz Niczyporuk
UZASADNIENIE
Dnia 16 czerwca 2025 r. (data prezentaty placówki pocztowej) W. C. (dalej:
„wnoszący protest”) wniósł do Sądu Najwyższego protest przeciwko ważności
wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej zarządzonych na dzień 18 maja 2025 r. z
powodu naruszenia przepisów o finansowaniu kampanii wyborczej kodeksu
wyborczego poprzez nielegalne finansowanie kampanii Karola Nawrockiego oraz
Rafała Trzaskowskiego przez osoby trzecie, co doprowadziło, zdaniem
wnoszącego protest, do zaburzenia szans kandydatów w I turze. Zdaniem
wnoszącego protest wskazana okoliczność winna być wzięta pod uwagę przez Sąd
Najwyższy w treści uchwały stwierdzającej ważność wyborów Prezydenta w 2025 r.
I NSW 10522/25
2
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Protest należało pozostawić bez dalszego biegu.
Zgodnie z art. 321 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
(tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 365; dalej: „k.wyb.”) protest przeciwko wyborowi
Prezydenta Rzeczypospolitej wnosi się na piśmie do Sądu Najwyższego nie później
niż w ciągu 14 dni od dnia podania wyników wyborów do publicznej wiadomości
przez Państwową Komisję Wyborczą (dalej: PKW). Nadanie w tym terminie
protestu w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu
ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe jest równoznaczne z
wniesieniem go do Sądu Najwyższego.
W świetle art. 322 § 1 k.wyb. Sąd Najwyższy pozostawia bez dalszego biegu
protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający warunków
formalnych.
Podkreślić także należy, że protest wyborczy jako pierwsze pismo
procesowe w sprawie powinien odpowiadać warunkom formalnym określonym w art.
126 i nast. k.p.c. Niezbędne jest zatem, aby protest wyborczy zawierał:
1. oznaczenie podmiotu wnoszącego protest z podaniem jego adresu i numeru
PESEL;
2. oznaczenie, w którym z obwodów do głosowania na obszarze danego
okręgu wyborczego w spisie wyborców było umieszczone imię i nazwisko
wnoszącego protest – jeżeli protest wnosi wyborca;
3. oznaczenie pełnomocnika wraz ze wskazaniem jego adresu – jeżeli został
ustanowiony;
4. wniosek o stwierdzenie nieważności wyborów/wyborów w danym okręgu
wyborczym/wyboru posła/wyboru senatora;
5. zarzuty;
6. przedstawienie lub wskazanie dowodów, na których oparto zarzuty;
7. uzasadnienie zarzutów;
8. własnoręczny podpis skarżącego lub jego pełnomocnika.
Ponadto, jeśli protest wyborczy składa osoba przebywająca za granicą lub
na polskim statku morskim protest musi dodatkowo zawierać oznaczenie
I NSW 10522/25
3
pełnomocnika zamieszkałego w Polsce lub pełnomocnika do doręczeń
zamieszkałego w Polsce wraz ze wskazaniem ich adresów.
Sąd Najwyższy uchwałą z 25 października 2023 r., I NZP 8/23, której nadano
moc zasady prawnej, jednoznacznie stwierdził, że „w postępowaniach
zainicjowanych protestami przeciwko ważności wyborów: do Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej oraz do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej
Polskiej, o których mowa w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy
(tekst jedn. Dz.U. 2022, poz. 1277, ze zm.), a także w postępowaniu zainicjowanym
protestem przeciwko ważności referendum, o którym mowa w ustawie z dnia
14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym (tekst jedn. Dz.U. 2020, poz. 851,
ze zm.), nie mają zastosowania przepisy art. 130 § 1-2 oraz art. 1301a § 1-3 ustawy
z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz.U.
2023, poz. 1550, ze zm.)”. W sprawach dotyczących protestów wyborczych nie
wzywa się zatem wnoszących protest do uzupełnienia braku formalnego pisma.
Materialnoprawne podstawy protestu wyborczego określone są w art. 82 § 1
pkt 1 i 2 k.wyb. zgodnie z którym przeciwko ważności wyborów, ważności wyborów
w okręgu lub wyborowi określonej osoby może być wniesiony protest z powodu:
1. dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego w
rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg głosowania,
ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów;
2. naruszenia przepisów Kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia wyników
głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów.
Ponadto, według art. 321 § 3 k. wyb. wnoszący protest powinien
sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których
opiera swoje zarzuty.
Wszelkie inne zarzuty stanowią wyjście poza przewidziany w kodeksie
wyborczym przedmiot protestu, co czyni go niedopuszczalnym (zob. postanowienia
Sądu Najwyższego: z 27 listopada 2007 r., III SW 55/07; z 11 czerwca 2015 r. III
SW 60/15, z 31 lipca 2020 r. I NSW 2027/20, z 31 lipca 2020 r. I NSW 2286/20).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego słusznie wskazuje się, że przedmiotem
protestu nie mogą być zarzuty abstrakcyjne, hipotetyczne, dotyczące innych osób,
I NSW 10522/25
4
bliżej nieokreślone, niezwiązane ściśle z sytuacją prawną protestującego (zob.
postanowienia Sądu Najwyższego: z 19 grudnia 2023 r. I NSW 1093/23; z 14
grudnia 2023 r. I NSW 1222/23, z 14 grudnia 2023 r. I NSW 839/23; z 13 grudnia
2023 r. I NSW 799/23; por. też postanowienia Sądu Najwyższego: z 14 listopada
2023 r. I NSWR 83/23; z 7 listopada 2023 r. I NSW 86/23; z 30 października 2019 r.
I NSW 117/19 z 18 lipca 2019 r. I NSW 39/19).
Sąd Najwyższy zauważa, że konstrukcyjnym elementem protestu
wyborczego jest takie sformułowanie zarzutów popełnienia konkretnych
przestępstw lub naruszeń Kodeksu wyborczego dotyczących głosowania, ustalenia
wyników głosowania lub wyborów, które poparte są dowodami i wykazują
naruszenie własnego, konkretnego, rzeczywistego i aktualnego interesu
wnoszącego protest.
Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego, w przedmiocie
protestu o którym mowa w art. 82 § 1 k.wyb. nie mieszczą się ogólnikowe zarzuty
sprowadzające się do hipotetycznego założenia o nieprawidłowościach wyborczych,
oparte jedynie na kontestowaniu wyników wyborów ogłoszonych przez właściwy do
tego organ, na domniemaniach, hipotezach i założeniach o nieprawidłowościach,
bez przedstawiania dowodów, które powinny uzasadniać, to jest rzeczywiście
potwierdzać zarzut protestu mieszczący się w granicach bezprawności (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z: z 7 lutego 1990 r. III SW 93/90, 5 grudnia
2007 r. III SW 63/07 16 lipca 2014 r. III SW 35/14).
Na marginesie wskazać należy, że przyznane wyborcy prawo zgłoszenia
protestu może się odnosić jedynie do tych elementów procedury wyborczej, które
dotyczą samego wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Tak wyznaczone
granice protestu wynikają wprost z faktycznych możliwości kontroli przez obywateli
przebiegu wyboru Prezydenta oraz realizacji czynnego prawa wyborczego. Jego
podstawy nie mogą być zatem interpretowane w taki sposób, aby zamiast
konstytucyjnej gwarancji dotyczącej realizowania jednego z praw obywatelskich,
protest stał się w praktyce uniwersalnym środkiem prawnym do weryfikacji
wszelkich działań dotyczących wyborów, podejmowanych przez upoważnione do
tego organy władzy publicznej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 31 lipca
2020 r. I NSW 4685/20).
I NSW 10522/25
5
Odnosząc powyższe do niniejszego protestu, Sąd Najwyższy podziela opinie
Prokuratora Generalnego wyrażone w stanowisku, które wpłynęło w niniejszej
sprawie i stwierdza, że wnoszący protest nie wykazał, że doszło do naruszenia
przepisów kodeksu wyborczego dotyczących głosowania, ustalenia wyników
głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów. Wnoszący
protest nie wskazał, iż ewentualne naruszenie przepisu dotyczyło oddanego przez
niego głosu, jak również nie określił, jaki miało ono wpływ na wynik wyborów.
Zauważyć jednak należy, że podniesione przez niego zarzuty finansowania
kampanii wyborczej w sposób niezgodny z przepisami prawa, nie mieszczą się w
granicach przedmiotowych protestu określonych w art. 321 k.wyb. Protest
przeciwko wyborowi Prezydenta RP powinien przedstawiać okoliczności związane
bezpośrednio z samym wyborem Prezydenta RP (głosowaniem i ustaleniem
wyników głosowania oraz wyników wyborów). Przedmiotem protestu nie mogą być
bowiem zarzuty przeciwko prowadzonej kampanii wyborczej, gdyż nie dotyczą one
działania właściwego organu wyborczego, głosowania, ustalenia wyników
głosowania lub wyników wyborów.
Podniesione okoliczności uzasadniają zatem pozostawienie protestu
wyborczego bez dalszego biegu, jako niespełniającego wymogów ustawowych.
Zarzuty podniesione przez wnoszącego protest nie mają także żadnego związku z
osobą wnoszącą ten protest i nie mieszczą się w jego podstawach, a zatem
wniesiony protest nie spełnia warunków określonych w art. 321 § 3 k. wyb.
Podkreślenia wymaga, że Sąd Najwyższy nie posiada kompetencji ani do
inicjowania postępowania protestowego z urzędu, ani do formułowania za
protestującego zarzutów, ani wreszcie do wskazywania dowodów, na których
protestujący opiera swoje zarzuty.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, na podstawie art. 322 § 1 k.wyb.
w zw. z art. 321 § 3 k.wyb., orzekł jak w sentencji postanowienia, pozostawiając
protest bez dalszego biegu.
Marek Dobrowolski Oktawian Nawrot
Janusz Niczyporuk
I NSW 10522/25
6
sh
[r.g.]
