I NSW 10496/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 25 czerwca 2025 r.
SSN Adam Redzik (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Aleksander Stępkowski
SSN Paweł Wojciechowski
w sprawie protestów wyborczych G. G. i L. K.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
z udziałem Prokuratora Generalnego i Przewodniczącego Państwowej Komisji
Wyborczej,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych 25 czerwca 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
Aleksander Stępkowski Adam Redzik Paweł Wojciechowski
UZASADNIENIE
I.
1. G. G. i L. K.(dalej także: Wnoszący protest) 16 czerwca 2025 r. wnieśli
jednobrzmiące protesty wyborcze przeciwko ważności wyborów Prezydenta
RP przeprowadzonych w dniu 1 czerwca 2025 r. domagając się stwierdzenia
ich nieważności we wszystkich okręgach wyborczych z uwagi na:
1. nadużycia prawa poprzez tworzenie komitetów wyborczych, które nie zgłaszały
kandydata na Prezydenta RP, ale wskazywały kandydatów na członków
obwodowych komisji wyborczych przez co powstawała przewaga przy losowania
I NSW 10496/25
2
składów poszczególnych komisji dla osób powiązanych z partią Prawo i
Sprawiedliwość, a więc „sprzyjających” Karolowi Nawrockiemu;
2. promowania, a także używania przez członków Obwodowych Komisji
Wyborczych aplikacji online (link: htps://tester.org) - niezatwierdzonej przez
Państwową Komisję Wyborczą - do weryfikacji zaświadczeń prawie do
głosowania, przez co bezprawnie odmawiano obywatelom wydawania kart do
głosowania czym popełniono przestępstwo z art. 249 pkt.2 i 3 Kodeksu Karnego,
które to przestępstwo miało bezpośredni wpływa na przebieg głosowania i wynik
wyborów, gdyż zakłócało normalne funkcjonowanie obwodowych komisji
wyborczych na terenie całego kraju, a także zniechęcało do oddawania głosów
przez osoby dysponujące zaświadczeniem o prawie do głosowania.
2. Prokurator Generalny w odniesieniu do protestu wyborczego złożonego
przez G. G. wniósł o pozostawienie protestu bez dalszego biegu ze względu
na to, że zarzuty w nim podniesione nie mieszczą się w przedmiotowych
granicach protestu, a nadto Wnoszący protest nie przedstawił ani nie
przywołał żadnych dowodów na potwierdzenie swoich zarzutów oraz
ich wpływu na wynik wyborów.
II.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
II.1. Wolne, równe, powszechne i bezpośrednie wybory realizowane w głosowaniu
tajnym są świętem i istotą demokracji, stanowiąc emanację kluczowej zasady
ustrojowej Rzeczypospolitej Polskiej z art. 2 Konstytucji RP. To w akcie wyborczym
każdy uprawniony realizuje swoje prawo do partycypacji we władzy; wyboru swoich
przedstawicieli czy też głowy państwa – Prezydenta RP. Wybory muszą być zatem
przeprowadzone w sposób gwarantujący, że głosy wyborców zostaną policzone
zgodnie z prawem, a wszelkie mogące wystąpić nieprawidłowości i przestępstwa
związane z aktem wyborczym zostaną wyjaśnione. Szczególnym instrumentem
służącym każdemu wyborcy jest protest wyborczy, który – w przypadku wyborów
do Sejmu RP, Senatu RP oraz na urząd Prezydenta RP, zgodnie z Konstytucją RP,
wnosi się bezpośrednio do Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy rozpoznaje je
a następnie rozstrzyga o ważności wyborów. Ten model ustrojowy sądowej kontroli
I NSW 10496/25
3
wyborów do głównych organów władzy jest utwierdzony polską szczególną tradycją
sięgającą Konstytucji RP z 17 marca 1921 r. (art. 19).
II.2. W przypadku wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
zgodnie z art. 129 ust. 2 Konstytucji RP, wyborcy przysługuje prawo zgłoszenia
do Sądu Najwyższego protestu przeciwko ważności wyboru na zasadach
określonych w ustawie. Zasady te zostały zawarte w przepisach ogólnych art. 82
i art. 83 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (dalej także: k.wyb.)
oraz – w odniesieniu do wyborów Prezydenta RP – w przepisach szczególnych
art. 321-323 k.wyb.
II.3. Materialnoprawne podstawy protestu wyborczego określone zostały natomiast
w art. 82 § 1 pkt 1 i 2 k.wyb., zgodnie z którym przeciwko ważności wyborów,
ważności wyborów w okręgu lub wyborowi określonej osoby może być wniesiony
protest z powodu:
1) dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego
w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg
głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów lub
2) naruszenia przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia
wyników głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik
wyborów.
II.4. Wymagania formalne protestu określono w art. 321 k.wyb., zgodnie z którym
protest przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej wnosi się na piśmie
do Sądu Najwyższego nie później niż w ciągu 14 dni od dnia podania wyników
wyborów do publicznej wiadomości przez Państwową Komisję Wyborczą
(dalej także: PKW), przy czym nadanie w tym terminie protestu w polskiej
placówce pocztowej operatora wyznaczonego jest równoznaczne z wniesieniem go
do Sądu Najwyższego (§ 1).
II.5. Protesty wyborcze składa się do Sądu Najwyższego osobiście
(wyjątek od zasady reprezentacji przez profesjonalnego pełnomocnika) lub
przez pełnomocnika. Zgodnie z art. 321 § 3 k.wyb. wnoszący protest powinien
I NSW 10496/25
4
sformułować w proteście zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których
opiera owe zarzuty. Z uwagi na to, że protest wyborczy jest środkiem procesowym
o indywidualno-konkretnym charakterze, należy konkretnie wskazywać w nim
naruszenia i przedstawiać dowody ich popełnienia, a co najmniej uprawdopodobnić
prawdziwość zarzutów.
II.6. Możliwość rozpoznania protestu wyborczego warunkowana jest wskazanymi
wyżej wymogami, ale ponadto protest musi spełniać minimalne warunki
pisma procesowego określone w art. 126 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r.
Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 z późn. zm.,
dalej także: k.p.c.). Protest wyborczy to pierwsze pismo w sprawie, wobec czego
powinien zawierać m.in. numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji
Ludności (PESEL) lub numer identyfikacji podatkowej (NIP) wnoszącego protest
(odpowiednio art. 126 § 2 pkt 2 k.p.c.). Podkreślić też należy, że w postępowaniu
przed Sądem Najwyższym w sprawach z protestów wyborczych nie wzywa się
do usunięcia braków formalnych, a przepisy art. 130 § 1-2 oraz art. 1301a
§ 1-3 k.p.c. nie mają zastosowania (uchwała Sądu Najwyższego z 25 października
2023 r., I NZP 8/23).
II.7. W analizowanym proteście prawidłowo podano dane osobowe wnoszących
protest, w tym numer PESEL. Niezależnie od tego należy jednak stwierdzić,
że protest wyborczy nie spełnia niezbędnych wymogów formalnych.
Zarzuty wymienione wyżej w pkt. I.1 ppkt 1 wykraczają poza materialnoprawne
podstawy protestu wyborczego jako oparte wyłącznie na krytyce rozwiązań
przyjętych przez ustawodawcę. Okoliczności odnoszące się do zarzutów,
o których mowa w pkt I.1. ppkt 2. nie mogą być natomiast poczytywane jako
okoliczności świadczące o dopuszczeniu się przestępstwa przeciwko wyborom,
określonego w rozdziale XXXI Kodeksu karnego czy też naruszenia przepisów
kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyników
wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów, które mają wpływ na wynik wyborów
ze względu na to, że Wnoszący protest nie przedstawili ani nie przywołali żadnych
dowodów na potwierdzenie stawianych zarzutów i ich wpływu na wynik wyborów.
Nie wskazali choćby jednego przypadku, gdzie wskazana aplikacja byłaby używana
I NSW 10496/25
5
przez członków obwodowych komisji wyborczych, a używanie jej skutkowało
pozbawieniem wyborcy prawa do oddania głosu w wyborach.
II.8. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, na podstawie art. 322 § 1
zd. 1 k.wyb. w zw. z art. 321 § 3 k.wyb., orzekł jak w sentencji.
Aleksander Stępkowski Adam Redzik Paweł Wojciechowski
sk
[a.ł]
