I NSW 10441/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 28 czerwca 2025 r.
SSN Adam Redzik (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Aleksander Stępkowski
SSN Paweł Wojciechowski
w sprawie protestu wyborczego S. P.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych
28 czerwca 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
Aleksander Stępkowski Adam Redzik Paweł Wojciechowski
UZASADNIENIE
I.
S. P. (dalej także: Wnoszący protest), wniósł do Sądu Najwyższego pismo,
której jedyną treścią (poza wskazaniem danych osobowych) jest oznaczenie pisma,
tj. „Protest wyborczy przeciwko ważności wyborów Prezydenta RP
przeprowadzonych w dniu 1 czerwca 2025 r.).
II.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
II.1. Wolne, równe, powszechne i bezpośrednie wybory realizowane
w głosowaniu tajnym są świętem i istotą demokracji, stanowiąc emanację kluczowej
I NSW 10441/25
2
zasady ustrojowej Rzeczypospolitej Polskiej z art. 2 Konstytucji RP. To w akcie
wyborczym każdy uprawniony realizuje swoje prawo do partycypacji we władzy;
wyboru swoich przedstawicieli czy też głowy państwa – Prezydenta RP. Wybory
muszą być zatem przeprowadzone w sposób gwarantujący, że głosy wyborców
zostaną policzone zgodnie z prawem, a wszelkie mogące wystąpić
nieprawidłowości i przestępstwa związane z aktem wyborczym zostaną wyjaśnione.
Szczególnym instrumentem służącym każdemu wyborcy jest protest wyborczy,
który – w przypadku wyborów do Sejmu RP, Senatu RP oraz Prezydenta RP,
zgodnie z Konstytucją RP, wnosi się bezpośrednio do Sądu Najwyższego. Sąd
Najwyższy rozpoznaje je a następnie rozstrzyga o ważności wyborów. Ten model
ustrojowy sądowej kontroli wyborów do głównych organów władzy jest utwierdzony
polską szczególną tradycją sięgającą Konstytucji RP z 17 marca 1921 r. (art. 19).
II.2. W przypadku wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie
z art. 129 ust. 2 Konstytucji RP, wyborcy przysługuje prawo zgłoszenia do Sądu
Najwyższego protestu przeciwko ważności wyboru na zasadach określonych
w ustawie. Zasady te zostały zawarte w przepisach ogólnych art. 82 i art. 83 ustawy
z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (dalej także: k.wyb.) oraz –
w odniesieniu do wyborów Prezydenta RP – w przepisach szczególnych art. 321-
323 k.wyb.
II.3. Materialnoprawne podstawy protestu wyborczego określone zostały
natomiast w art. 82 § 1 pkt 1 i 2 k.wyb., zgodnie z którym przeciwko ważności
wyborów, ważności wyborów w okręgu lub wyborowi określonej osoby może być
wniesiony protest z powodu:
1) dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego
w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg głosowania,
ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów lub
2) naruszenia przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia
wyników głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów.
II.4. Wymagania formalne protestu określono w art. 321 k.wyb., zgodnie
z którym protest przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej wnosi się na
piśmie do Sądu Najwyższego nie później niż w ciągu 14 dni od dnia podania
I NSW 10441/25
3
wyników wyborów do publicznej wiadomości przez Państwową Komisję Wyborczą
(dalej także: PKW), przy czym nadanie w tym terminie protestu w polskiej placówce
pocztowej operatora wyznaczonego jest równoznaczne z wniesieniem go do Sądu
Najwyższego (§ 1).
II.5. Protesty wyborcze składa się do Sądu Najwyższego osobiście (wyjątek
od zasady reprezentacji przez profesjonalnego pełnomocnika) lub przez
pełnomocnika. Zgodnie z art. 321 § 3 k.wyb. wnoszący protest powinien
sformułować w proteście zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których
opiera owe zarzuty. Z uwagi na to, że protest wyborczy jest środkiem procesowym
o indywidualno-konkretnym charakterze, należy konkretnie wskazywać w nim
naruszenia i przedstawiać dowody ich popełnienia, a co najmniej uprawdopodobnić
prawdziwość zarzutów.
II.6. Możliwość rozpoznania protestu wyborczego warunkowana jest
wskazanymi wyżej wymogami, ale ponadto protest musi spełniać minimalne
warunki pisma procesowego określone w art. 126 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r.
Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 z późn. zm., dalej
także: k.p.c.). Protest wyborczy to pierwsze pismo w sprawie, wobec czego
powinien zawierać m.in. numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji
Ludności (PESEL) lub numer identyfikacji podatkowej (NIP) wnoszącego protest
(odpowiednio art. 126 § 2 pkt 2 k.p.c.). Podkreślić też należy, że w postępowaniu
przed Sądem Najwyższym w sprawach z protestów wyborczych nie wzywa się do
usunięcia braków formalnych, a przepisy art. 130 § 1-2 oraz art. 1301a § 1-3 k.p.c.
nie mają zastosowania (uchwała Sądu Najwyższego z 25 października 2023 r.,
I NZP 8/23).
II.7. W proteście prawidłowo podano dane osobowe wnoszącego protest,
w tym numer PESEL, nie sformułowano jednak nie tylko żadnych zarzutów, ale
protest nie zawiera też żadnych treści poza wskazaniem, że protest skierowany jest
przeciwko ważności wyborów Prezydenta RP przeprowadzonych 1 czerwca
2025 r.”.
I NSW 10441/25
4
II.8. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, na podstawie
art. 322 § 1 zd. 1 k.wyb. w zw. z art. 321 § 3 k.wyb., orzekł jak w sentencji.
sk
[a.ł]
