I NSW 10380/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 28 czerwca 2025 r.
SSN Adam Redzik (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Aleksander Stępkowski
SSN Paweł Wojciechowski
w sprawie protestu wyborczego A.P.-R.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
z udziałem Prokuratora Generalnego i Przewodniczącego Państwowej Komisji
Wyborczej,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych 28 czerwca 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
UZASADNIENIE
I.
I.1. A.P.-R. (dalej także: Wnoszący protest), 13 czerwca 2025 r. wniosła protest
przeciwko ważności wyborów Prezydenta RP przeprowadzonych w dniu 1 czerwca
2025 r. domagając się stwierdzenia ich nieważności we wszystkich okręgach
wyborczych oraz ponowne przeliczenie głosów oddanych w II turze wyborów w
obwodach, w których stwierdzono podejrzenie wielokrotnego głosowania z powodu:
I NSW 10380/25
2
1. naruszenia art. 127 ust. 1-2 Konstytucji RP w zw. z art 10 § 1 ustawy kodeks
wyborczy z uwagi na nieprawidłowości dotyczące głosowania i ustalenia
wyników głosowania;
2. naruszenia art. 2 Konstytucji RP z uwagi na pojawiające się doniesienia
o nieprawidłowości w głosowaniu i ustalaniu wyników głosowania;
3. naruszenia art. 79 § 2 ustawy kodeks wyborczy poprzez brak odpowiedniego
zabezpieczenia wydawanych zaświadczeń o prawie do głosowania oraz brak
weryfikacji czy zaświadczenia o prawie do głosowania były używane
jednorazowo, czy wielokrotnie oraz brak weryfikacji czy na podstawie takiego
zaświadczenia został już oddany głos;
4. naruszenia art. 314 § 1 w zw. z art. 229 ustawy kodeks wyborczy poprzez
zaniechanie przez Okręgowe Komisje Wyborcze dokonania sprawdzenia
protokołów ze wszystkich obwodów głosowania i ustalenia na ich podstawie
wyniku wyborów w poszczególnych okręgach i oparcie się przy ustalaniu
wyników głosowania na fałszywych danych wprowadzonych do
elektronicznego systemu;
5. naruszenia art. 315 ustawy kodeks wyborczy poprzez zaniechanie przez
Państwową Komisję Wyborczą dokonania kontroli prawidłowości ustalenia
przez okręgowe komisje wyborcze zbiorczych wyników głosowania;
6. naruszenia art. 316, 317 i 318 ustawy kodeks wyborczy poprzez ustalenie
wyników głosowania na kandydatów na Prezydenta Rzeczypospolitej,
sporządzenie protokołu głosowania i podjęcie uchwały bez uprzedniej
weryfikacji otrzymanych danych, co skutkowało ustaleniem nieprawidłowego
wyniku głosowania,;
7. nieprawidłowości w czasie kampanii wyborczej.
I.2. Prokurator Generalny wniósł o pozostawienie protestu bez dalszego biegu ze
względu na abstrakcyjny charakter zawartych w nim zarzutów.
II.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I NSW 10380/25
3
II.1. Wolne, równe, powszechne i bezpośrednie wybory realizowane w głosowaniu
tajnym są świętem i istotą demokracji, stanowiąc emanację kluczowej zasady
ustrojowej Rzeczypospolitej Polskiej z art. 2 Konstytucji RP. To w akcie wyborczym
każdy uprawniony realizuje swoje prawo do partycypacji we władzy; wyboru swoich
przedstawicieli czy też głowy państwa – Prezydenta RP. Wybory muszą być zatem
przeprowadzone w sposób gwarantujący, że głosy wyborców zostaną policzone
zgodnie z prawem, a wszelkie mogące wystąpić nieprawidłowości i przestępstwa
związane z aktem wyborczym zostaną wyjaśnione. Szczególnym instrumentem
służącym każdemu wyborcy jest protest wyborczy, który – w przypadku wyborów
do Sejmu RP, Senatu RP oraz na urząd Prezydenta RP, zgodnie z Konstytucją RP,
wnosi się bezpośrednio do Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy rozpoznaje je
a następnie rozstrzyga o ważności wyborów. Ten model ustrojowy sądowej kontroli
wyborów do głównych organów władzy jest utwierdzony polską szczególną tradycją
sięgającą Konstytucji RP z 17 marca 1921 r. (art. 19).
II.2. W przypadku wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z art.
129 ust. 2 Konstytucji RP, wyborcy przysługuje prawo zgłoszenia do Sądu
Najwyższego protestu przeciwko ważności wyboru na zasadach określonych
w ustawie. Zasady te zostały zawarte w przepisach ogólnych art. 82 i art. 83 ustawy
z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (dalej także: k.wyb.) oraz –
w odniesieniu do wyborów Prezydenta RP – w przepisach szczególnych art. 321-
323 k.wyb.
II.3. Materialnoprawne podstawy protestu wyborczego określone zostały natomiast
w art. 82 § 1 pkt 1 i 2 k.wyb., zgodnie z którym przeciwko ważności wyborów,
ważności wyborów w okręgu lub wyborowi określonej osoby może być wniesiony
protest z powodu:
1) dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego
w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg
głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów lub
I NSW 10380/25
4
2) naruszenia przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia
wyników głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik
wyborów.
II.4. Wymagania formalne protestu określono w art. 321 k.wyb., zgodnie z którym
protest przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej wnosi się na piśmie do
Sądu Najwyższego nie później niż w ciągu 14 dni od dnia podania wyników
wyborów do publicznej wiadomości przez Państwową Komisję Wyborczą (dalej
także: PKW), przy czym nadanie w tym terminie protestu w polskiej placówce
pocztowej operatora wyznaczonego jest równoznaczne z wniesieniem go do Sądu
Najwyższego (§ 1).
II.5. Protesty wyborcze składa się do Sądu Najwyższego osobiście (wyjątek od
zasady reprezentacji przez profesjonalnego pełnomocnika) lub przez pełnomocnika.
Zgodnie z art. 321 § 3 k.wyb. wnoszący protest powinien sformułować w proteście
zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera owe zarzuty.
Z uwagi na to, że protest wyborczy jest środkiem procesowym o indywidualno-
konkretnym charakterze, należy konkretnie wskazywać w nim naruszenia
i przedstawiać dowody ich popełnienia, a co najmniej uprawdopodobnić
prawdziwość zarzutów.
II.6. Możliwość rozpoznania protestu wyborczego warunkowana jest wskazanymi
wyżej wymogami, ale ponadto protest musi spełniać minimalne warunki pisma
procesowego określone w art. 126 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks
postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 z późn. zm., dalej także:
k.p.c.). Protest wyborczy to pierwsze pismo w sprawie, wobec czego powinien
zawierać m.in. numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności
(PESEL) lub numer identyfikacji podatkowej (NIP) wnoszącego protest
(odpowiednio art. 126 § 2 pkt 2 k.p.c.). Podkreślić też należy, że w postępowaniu
przed Sądem Najwyższym w sprawach z protestów wyborczych nie wzywa się do
usunięcia braków formalnych, a przepisy art. 130 § 1-2 oraz art. 1301a § 1-3 k.p.c.
I NSW 10380/25
5
nie mają zastosowania (uchwała Sądu Najwyższego z 25 października 2023 r.,
I NZP 8/23).
II.7. W analizowanym proteście prawidłowo podano dane osobowe Wnoszącej
protest, w tym numer PESEL. Niezależnie od tego należy jednak stwierdzić, że
protest wyborczy nie spełnia niezbędnych wymogów formalnych.
II.8. Odnosząc się do zarzutów wskazanych w pkt. I.1. ppkt 1, 3-7, Wnosząca
protest nie przedstawiła ani nie przywołała żadnych dowodów potwierdzających
zarzucane nieprawidłowości oraz ich wpływu na wynik głosowania. Wnosząca
protest opisała wyłącznie okoliczności, o których dowiedziała się z doniesień
medialnych.
Wnosząca protest nie wskazała, w których konkretnie komisjach doszło do
wskazywanych przez nią nieprawidłowości, w szczególności nie wskazała, gdzie
członkowie obwodowych komisji wyborczych korzystali z aplikacji do weryfikacji
zaświadczeń o prawie do głosowania w miejscu pobytu wyborcy i kto z wyborców z
tego powodu nie mógł skorzystać z przysługującego mu prawa wyborczego. Nie
wskazała też żadnego konkretnego przypadku, gdzie takie zaświadczenie byłoby
użyte kilkukrotnie. Odnosząc się natomiast do kwestii tworzenia składów komisji
wyborczej, to przedstawione przez Wnoszącą protest argumenty stanowią krytykę
obowiązujących przepisów prawa. Nie wykazano też jakiejkolwiek komisji
wyborczej, która popełniłaby przestępstwo lub choćby dopuściła nieprawidłowości
w dniu wyborów.
II.8. Jeżeli chodzi o zarzut wymieniony w pkt. I.1. ppkt 2 i I.1. ppkt. 7 niniejszego
uzasadnienia, to należy wskazać, że wykracza on poza materialnoprawne
podstawy protestu wyborczego. Normy regulujące proces głosowania, ustalania
wyników głosowania lub wyników wyborów zostały zwarte w Kodeksie wyborczym
i stanowią doprecyzowanie ustawy zasadniczej wyznaczającej ramy ustrojowe
wyborów poszczególnych organów. Tym samym nie jest dopuszczalny zarzut
naruszenia Konstytucji RP bez wskazania wypływającego z niego przepisu
Kodeksu wyborczego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 15 lipca 2010 r., III
SW 94/10).
I NSW 10380/25
6
II.9. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, na podstawie art. 322 § 1 zd. 1
k.wyb. w zw. z art. 321 § 3 k.wyb., orzekł jak w sentencji.
sk
[a.ł]
