I NSW 10371/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 28 czerwca 2025 r.
SSN Paweł Wojciechowski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Aleksander Stępkowski
SSN Adam Redzik
w sprawie z protestu wyborczego A.K.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
przy udziale Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej oraz Prokuratora
Generalnego
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych
28 czerwca 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
Adam Redzik Paweł Wojciechowski Aleksander Stępkowski
UZASADNIENIE
A. K. (dalej także: Wnosząca protest), 16 czerwca 2025 r. (data stempla
pocztowego) wniosła pismo zatytułowane jako ,, protest przeciwko wyborom
Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej 2 w roku 2025 – na podstawie Konstytucji i
międzynarodowego prawa publicznego”. Wnosząca protest w treści pisma zawarła
zdanie o następującej treści : „Oświadczam, że wybory prezydenckie w 2025 r. n i e
zostały zorganizowane i przeprowadzone w Rzeczypospolitej, którą art. 1
Konstytucji definiuje jako „dobro wspólne wszystkich obywateli”. A art. 2 jako
I NSW 10371/25
2
„demokratyczne państwo prawne, urzeczywistniające zasady sprawiedliwości
społecznej”.
W stanowisku z 26 czerwca 2025 r. Prokurator Generalny wskazał, że
protest nie spełnia warunków określonych w przepisach art. 321 § 3 w zw. z art. 82
§ 1 Kodeksu wyborczego, gdyż nie odpowiada ustawowemu pojęciu zarzutów
protestu wyborczego. W ocenie Prokuratora Generalnego Wnosząca protest nie
wykazała, że doszło do naruszenia przepisów Kodeksu wyborczego, nie wskazała,
że ewentualne naruszenia przepisów dotyczyły oddanego przez nią głosu, jak
również nie określiła, jaki miało ono wpływ na wynik wyborów. W piśmie,
określonym jako protest wyborczy, wyraziła jedynie swoje niezadowolenie ze
sposobu rozpoznania przez sądy jej spraw.
Zdaniem Prokuratora Generalnego, podniesione okoliczności uzasadniają
zatem pogląd o pozostawieniu protestu wyborczego bez dalszego biegu, jako
niespełniającego wymogów ustawowych.
Państwowa Komisja Wyborcza w swoim stanowisku wskazała że
przedstawione zarzuty nie dotyczą ustawowych kryteriów do wniesienia protestu
oraz stwierdziła, że Wnosząca protest nie przedstawiła żadnych dowodów
naruszeń, a jedynie przedstawiła swoje osobiste żale do wymiaru sprawiedliwości,
które nie mają nic wspólnego z wyborami Prezydenta RP, a poza tym nie wniosła
o unieważnienie wyborów. W opinii PKW protest powinien zostać pozostawiony bez
dalszego biegu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 129 ust. 2 Konstytucji RP wyborczy przysługuje prawo
zgłoszenia do Sądu Najwyższego protestu przeciwko ważności wyboru Prezydenta
Rzeczypospolitej na zasadach określonych w ustawie. Zasady te zostały zawarte w
przepisach ogólnych art. 82 i art. 83 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks
wyborczy (dalej także: k.wyb.) oraz w odniesieniu w odniesieniu do wyborów
Prezydenta RP w przepisach szczególnych art. 321-323 k.wyb.
Materialnoprawne podstawy protestu wyborczego określone są w art. 82 §
1 pkt 1 i 2 k.wyb. zgodnie z którym przeciwko ważności wyborów, ważności
wyborów w okręgu lub wyborowi określonej osoby może być wniesiony protest
z powodu:
I NSW 10371/25
3
1. dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego
w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg
głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów lub
2. naruszenia przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia wyników
głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów.
Wymagania formalne protestu określono w art. 321 k.wyb. Zgodnie z art. 321
§ 3 k.wyb. wnoszący protest powinien sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić
lub wskazać dowody, na których opiera swoje zarzuty. Zestawienie tego przepisu
o charakterze procesowym, z materialnoprawnymi podstawami protestu
wyborczego nie pozostawia wątpliwości, że w proteście wyborczym można
podnieść tylko takie zarzuty, które przewiduje Kodeks wyborczy.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego słusznie wskazuje się, że przedmiotem
protestu nie mogą być zarzuty abstrakcyjne, hipotetyczne, dotyczące innych osób,
bliżej nieokreślone, niezwiązane ściśle z sytuacją prawną protestującego (zob.
postanowienia Sądu Najwyższego: z 19 grudnia 2023 r. I NSW 1093/23; z 14
grudnia 2023 r. I NSW 1222/23, z 14 grudnia 2023 r. I NSW 839/23; z 13 grudnia
2023 r. I NSW 799/23; por. też postanowienia Sądu Najwyższego: z 14 listopada
2023 r. I NSWR 83/23; z 7 listopada 2023 r. I NSW 86/23; z 30 października 2019 r.
I NSW 117/19 z 18 lipca 2019 r. I NSW 39/19).
Sąd Najwyższy zauważa, że konstrukcyjnym elementem protestu
wyborczego jest takie sformułowanie zarzutów popełnienia konkretnych
przestępstw lub naruszeń Kodeksu wyborczego dotyczących głosowania, ustalenia
wyników głosowania lub wyborów, które poparte są dowodami i wykazują
naruszenie własnego, konkretnego, rzeczywistego i aktualnego interesu osoby
wnoszącej protest.
Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego, w przedmiocie
protestu o którym mowa w art. 82 § 1 k.wyb. nie mieszczą się ogólnikowe zarzuty
sprowadzające się do hipotetycznego założenia o nieprawidłowościach wyborczych,
oparte jedynie na kontestowaniu wyników wyborów ogłoszonych przez właściwy do
tego organ, na domniemaniach, hipotezach i założeniach o nieprawidłowościach,
bez przedstawiania dowodów, które powinny uzasadniać, rzeczywiście potwierdzać
zarzut protestu mieszczący się w granicach bezprawności (por. postanowienie
I NSW 10371/25
4
Sądu Najwyższego z: z 7 lutego 1990 r. III SW 93/90, 5 grudnia 2007 r. III SW
63/07 16 lipca 2014 r. III SW 35/14)
Odnosząc powyższe do rozpatrywanego protestu wyborczego, Sąd
Najwyższy stwierdza, że nie spełnia on niezbędnych wymogów formalnych.
W treści protestu, Wnosząca protest wskazała bowiem okoliczności nie mające
związku z przebiegiem wyborów. Tym samym nie sposób stwierdzić, że
podniesione przez Wnoszącą protest zarzuty mieszczą się w materialnoprawnym
katalogu podstaw protestu wyborczego, o którym mowa w art. 82 § 1 k.wyb.
Okoliczności przywołane przez Wnoszącą protest nie spełniają ustawowych
kryteriów wyartykułowanych w treści przepisu art. 82 § 1 pkt 1-2 Kodeksu
wyborczego.
Podkreślenia wymaga, że Sąd Najwyższy nie posiada kompetencji ani do
inicjowania postępowania protestowego z urzędu, ani do formułowania za
protestującego zarzutów, ani wreszcie do wskazywania dowodów, na których
protestujący opiera swoje zarzuty
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, na podstawie art. 322 § 1 zd. 1
k.wyb. w zw. z art. 321 § 3 k.wyb., orzekł jak w sentencji postanowienia.
[r.g.]
