I NSW 10357/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 30 czerwca 2025 r.
SSN Oktawian Nawrot (przewodniczący)
SSN Marek Dobrowolski (sprawozdawca)
SSN Janusz Niczyporuk
w sprawie z protestu A. B.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
z udziałem Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej i Prokuratora
Generalnego,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w
dniu 30 czerwca 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
sh
UZASADNIENIE
I NSW 10357/25
2
Dnia 16 czerwca 2025 r. (data prezentaty placówki pocztowej) A. B. (dalej:
„wnosząca protest”) wniosła do Sądu Najwyższego protest przeciwko ważności
wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej zarządzonych na dzień 18 maja 2025 r.
W uzasadnieniu pisma wnosząca protest zarzuciła błędy w protokołach
wyborczych, polegające na zamianie głosów otrzymanych przez kandydatów
na Prezydenta RP; nadużycie prawa poprzez tworzenie komitetów wyborczych,
które nie zarejestrowały kandydata na Prezydenta RP, ale wskazywały kandydatów
na członków obwodowych komisji wyborczych, w wyniku czego powstała przewaga
przy losowaniu składów poszczególnych komisji dla osób sprzyjających Karolowi
Nawrockiemu; używanie nielegalnej aplikacji do blokowania głosowania osobom
uprawnionym i komunikacji pomiędzy sztabem Karola Nawrockiego, a członkami
OKW i tym samym naruszenie bliżej nie wskazanego przepisu kodeksu
wyborczego.
Stanowisko w sprawie przedstawił Prokurator Generalny i Przewodniczący
Państwowej Komisji Wyborczej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Protest należało pozostawić bez dalszego biegu.
Zgodnie z art. 321 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
(tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 365; dalej: „k.wyb.”) protest przeciwko wyborowi
Prezydenta Rzeczypospolitej wnosi się na piśmie do Sądu Najwyższego nie później
niż w ciągu 14 dni od dnia podania wyników wyborów do publicznej wiadomości
przez Państwową Komisję Wyborczą (dalej: PKW). Nadanie w tym terminie
protestu w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu
ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe jest równoznaczne
z wniesieniem go do Sądu Najwyższego.
W świetle art. 322 § 1 k.wyb. Sąd Najwyższy pozostawia bez dalszego biegu
protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający warunków
formalnych.
I NSW 10357/25
3
Podkreślić także należy, że protest wyborczy jako pierwsze pismo
procesowe w sprawie powinien odpowiadać warunkom formalnym określonym w art.
126 i nast. k.p.c. Niezbędne jest zatem, aby protest wyborczy zawierał:
1. oznaczenie podmiotu wnoszącego protest z podaniem jego adresu i numeru
PESEL;
2. oznaczenie, w którym z obwodów do głosowania na obszarze danego
okręgu wyborczego w spisie wyborców było umieszczone imię i nazwisko
wnoszącego protest – jeżeli protest wnosi wyborca;
3. oznaczenie pełnomocnika wraz ze wskazaniem jego adresu – jeżeli został
ustanowiony;
4. wniosek o stwierdzenie nieważności wyborów/wyborów w danym okręgu
wyborczym/wyboru posła/wyboru senatora;
5. zarzuty;
6. przedstawienie lub wskazanie dowodów, na których oparto zarzuty;
7. uzasadnienie zarzutów;
8. własnoręczny podpis skarżącego lub jego pełnomocnika.
Ponadto, jeśli protest wyborczy składa osoba przebywająca za granicą
lub na polskim statku morskim protest musi dodatkowo zawierać oznaczenie
pełnomocnika zamieszkałego w Polsce lub pełnomocnika do doręczeń
zamieszkałego w Polsce wraz ze wskazaniem ich adresów.
Sąd Najwyższy uchwałą z 25 października 2023 r., I NZP 8/23, której nadano
moc zasady prawnej, jednoznacznie stwierdził, że „w postępowaniach
zainicjowanych protestami przeciwko ważności wyborów: do Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej,
Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej oraz do Parlamentu Europejskiego
w Rzeczypospolitej Polskiej, o których mowa w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. –
Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz.U. 2022, poz. 1277, ze zm.), a także
w postępowaniu zainicjowanym protestem przeciwko ważności referendum,
o którym mowa w ustawie z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym
(tekst jedn. Dz.U. 2020, poz. 851, ze zm.), nie mają zastosowania przepisy art. 130
§ 1-2 oraz art. 1301a § 1-3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. –
Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1550, ze zm.)”.
I NSW 10357/25
4
W sprawach dotyczących protestów wyborczych nie wzywa się zatem wnoszących
protest do uzupełnienia braku formalnego pisma.
Materialnoprawne podstawy protestu wyborczego określone są w art. 82 § 1
pkt 1 i 2 k.wyb. zgodnie z którym przeciwko ważności wyborów, ważności wyborów
w okręgu lub wyborowi określonej osoby może być wniesiony protest z powodu:
1. dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego
w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg
głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów;
2. naruszenia przepisów Kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia wyników
głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów.
Ponadto, według art. 321 § 3 k. wyb. wnoszący protest powinien
sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których
opiera swoje zarzuty.
Wszelkie inne zarzuty stanowią wyjście poza przewidziany w kodeksie
wyborczym przedmiot protestu, co czyni go niedopuszczalnym (zob. postanowienia
Sądu Najwyższego: z 27 listopada 2007 r., III SW 55/07; z 11 czerwca 2015 r.
III SW 60/15, z 31 lipca 2020 r. I NSW 2027/20, z 31 lipca 2020 r. I NSW 2286/20).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego słusznie wskazuje się, że przedmiotem
protestu nie mogą być zarzuty abstrakcyjne, hipotetyczne, dotyczące innych osób,
bliżej nieokreślone, niezwiązane ściśle z sytuacją prawną protestującego
(zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 19 grudnia 2023 r. I NSW 1093/23;
z 14 grudnia 2023 r. I NSW 1222/23, z 14 grudnia 2023 r. I NSW 839/23;
z 13 grudnia 2023 r. I NSW 799/23; por. też postanowienia Sądu Najwyższego:
z 14 listopada 2023 r. I NSWR 83/23; z 7 listopada 2023 r. I NSW 86/23;
z 30 października 2019 r. I NSW 117/19 z 18 lipca 2019 r. I NSW 39/19).
Sąd Najwyższy zauważa, że konstrukcyjnym elementem protestu
wyborczego jest takie sformułowanie zarzutów popełnienia konkretnych
przestępstw lub naruszeń Kodeksu wyborczego dotyczących głosowania, ustalenia
wyników głosowania lub wyborów, które poparte są dowodami i wykazują
naruszenie własnego, konkretnego, rzeczywistego i aktualnego interesu
wnoszącego protest.
I NSW 10357/25
5
Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego, w przedmiocie
protestu o którym mowa w art. 82 § 1 k.wyb. nie mieszczą się ogólnikowe zarzuty
sprowadzające się do hipotetycznego założenia o nieprawidłowościach wyborczych,
oparte jedynie na kontestowaniu wyników wyborów ogłoszonych przez właściwy
do tego organ, na domniemaniach, hipotezach i założeniach o nieprawidłowościach,
bez przedstawiania dowodów, które powinny uzasadniać, to jest rzeczywiście
potwierdzać zarzut protestu mieszczący się w granicach bezprawności
(por. postanowienie Sądu Najwyższego z: z 7 lutego 1990 r. III SW 93/90, 5 grudnia
2007 r. III SW 63/07 16 lipca 2014 r. III SW 35/14).
Na marginesie wskazać należy, że przyznane wyborcy prawo zgłoszenia
protestu może się odnosić jedynie do tych elementów procedury wyborczej,
które dotyczą samego wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
Tak wyznaczone granice protestu wynikają wprost z faktycznych możliwości
kontroli przez obywateli przebiegu wyboru Prezydenta oraz realizacji czynnego
prawa wyborczego. Jego podstawy nie mogą być zatem interpretowane w taki
sposób, aby zamiast konstytucyjnej gwarancji dotyczącej realizowania jednego
z praw obywatelskich, protest stał się w praktyce uniwersalnym środkiem prawnym
do weryfikacji wszelkich działań dotyczących wyborów, podejmowanych
przez upoważnione do tego organy władzy publicznej (zob. postanowienie
Sądu Najwyższego z 31 lipca 2020 r. I NSW 4685/20).
Odnosząc powyższe do niniejszego protestu, Sąd Najwyższy podziela opinie
Prokuratora Generalnego i Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej
wyrażone w stanowiskach, które wpłynęły w niniejszej sprawie i stwierdza,
że wnosząca protest nie wykazała, że doszło do naruszenia przepisów kodeksu
wyborczego dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyników
wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów. Wnosząca protest nie wskazała,
iż ewentualne naruszenie przepisu dotyczyło oddanego przez nią głosu, jak również
nie określiła, jaki miało ono wpływ na wynik wyborów. Co istotne również,
stosownie do treści art. 241 § 3 k.wyb przedmiotem protestu wyborczego mogą być
tylko naruszenia, które wnoszący protest jest w stanie udowodnić, a więc mające
miejsce w konkretnej sytuacji doświadczonej przez wyborcę. To z kolei daje asumpt
do stwierdzenia, że protest wyborczy nie może mieć charakteru abstrakcyjnego
I NSW 10357/25
6
i odnosić się do naruszeń prawa wyborczego innych niż doświadczonych
przez osobę wnoszącą protest.
Wnosząca protest nie wykazała zatem, że doszło do naruszenia przepisów
kodeksu wyborczego, nie wskazała, iż ewentualne naruszenie przepisu dotyczyło
oddanego przez nią głosu, jak również nie określiła, jaki miało ono wpływ na wynik
wyborów. Odwołała się bowiem jedynie do doniesień medialnych, nie precyzując,
na czym działania te polegały i jaki miały wpływ na przebieg głosowania, czy też
ustalenie wyniku wyborów. Wnosząca podaje dane zbiorcze uzyskane z przestrzeni
publicznej, nie precyzując w jaki sposób ustaliła przytaczane przez nią
nieprawidłowości, ani sposób obliczania przytaczanych danych i ich wpływu
na wynik wyborów. Nie wskazuje także żadnych świadków. Nie dołącza do protestu
dowodów, na które się powołuje, a zatem wniesiony protest nie spełnia warunków
określonych w art. 321 § 3 k. wyb.
Podkreślenia wymaga, że Sąd Najwyższy nie posiada kompetencji
ani do inicjowania postępowania protestowego z urzędu, ani do formułowania
za protestującego zarzutów, ani wreszcie do wskazywania dowodów, na których
protestujący opiera swoje zarzuty.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, na podstawie art. 322 § 1 k.wyb.
w zw. z art. 321 § 3 k.wyb., orzekł jak w sentencji postanowienia, pozostawiając
protest bez dalszego biegu.
Marek Dobrowolski Oktawian Nawrot Janusz Niczyporuk
sh
[a.ł]
